Кіріспе

Жапондық ыңғайлы дүкендер желісі Lawson, Inc. (株式会社ローソン) – Жапониядағы ыңғайлы дүкендер франшизасы желісі. Дүкен АҚШ-та, Огайо штатының Куяхога-Фоллс қаласында пайда болған, бірақ қазір Токионың Шинагава ауданында тіркелген жапон компаниясы болып табылады. Компанияның бас кеңсесі Токионың Шинагава ауданындағы Осакидегі Gate City Ohsaki ғимаратының Шығыс мұнарасында орналасқан.

Огайо штатының шығу тегі

1939 жылы сүт зауытының иесі Джеймс "Дж. Ж." Лоусон өзінің сүтін сату үшін Огайо штатының Куяхога-Фолс қаласындағы Broad Boulevard сүт зауытында дүкен ашты. Лоусонның сүт компаниясы негізінен Огайодағы дүкендер желісіне айналды. Шамамен сол кезде, Лоусонның АҚШ-тағы дүкендері Dairy Mart компаниясына сатылды. Кейіннен Dairy Mart компаниясы Америкалық отбасылар қауымдастығы тарапынан сотқа берілді, себебі Огайодағы Dairy Mart менеджері компанияның порнография сату саясаты оны жыныстық және діни мазақтауға ұшыратқанын мәлімдеді. «Стэнли против Лоусон компаниясы» атты сот ісі АҚШ Конституциясының Бірінші поправкасының тесті ретінде қарастырылды. Сот ақырында Лоусонның пайдасына шешім шығарды. 2002 жылы Канадалық Alimentation Couche Tard компаниясы (штаб-квартирасы Лаваль, Квебек қаласында орналасқан) Dairy Mart активтерін және тауарлық белгісін сатып алды. (Компанияның француз тіліндегі атауы ағылшын тіліне «Түндегі сұлу тағам» деп аударылады.) Көптеген бұрынғы Dairy Mart дүкендері, бұл дүкендер бастапқыда Лоусонның дүкендері болған немесе Лоусонның бұрынғы қызмет көрсеткен аймақтарында орналасқан, Circle K брендіне өзгертілді. Тұтынушылардың сұранысына байланысты, Lawson's Chip Dip өнімі дүкеннің аты қандай болса да сатыла беретіні жарияланды. Огайодағы бірнеше тәуелсіз Dairy Mart дүкендері Circle K-дан тәуелсіз қалды және Alimentation Couche Tard компаниясынан алынған лицензия бойынша Dairy Mart тауарлық белгісі мен соңғы логотипін пайдалануды жалғастырды. 2022 жылдың мәліметі бойынша, тоғыз дүкен әлі де Dairy Mart тауарлық белгісі бойынша лицензияланған. Circle K Огайодағы үлкен үлесін сақтап тұр, бұл Лоусонның мұрасының нәтижесі, әсіресе Солтүстік-Шығыс Огайо және Колумбус қалаларында, негізінен Speedway компаниясымен бәсекелеседі. Дегенмен, Пенсильваниядағы бұрынғы Лоусон дүкендерінің көп бөлігі 1990 жылдардың соңында жабылды, ал Circle K компаниясы олардың орнын алған кезде тек бірнешесі ғана сақталды. Бұл, негізінен, Пенсильваниядағы 7 Eleven және Алтуна қаласындағы Sheetz, сондай-ақ UniMart және United Refining Company компанияларының күшті бәсекелестігіне байланысты. Сонымен қатар, Огайодан айырмашылығы, Dairy Mart Пенсильваниядағы дүкендерінде жанар май сатуға инвестицияламады. Circle K бүгінде Батыс Пенсильваниядағы шағын үлесін сақтап тұр, бірақ Огайодан айырмашылығы, бұл аймақта Sheetz, 7 Eleven/Speedway, GetGo және жергілікті Coen Markets компанияларымен бәсекелеспейді.

Жапониядағы қатысу

1974 жылы Consolidated компаниясы супермаркеттер желісін басқаратын The Daiei, Inc. компаниясымен Жапонияда алғашқы Lawson дүкендерін ашу туралы ресми келісімге келді. 1975 жылғы 15 сәуірде Daiei Lawson Co., Ltd. компаниясы Daiei компаниясының толық иелігіндегі еншілес компания ретінде құрылды. Алғашқы дүкен 1975 жылғы маусымда Осака префектурасының Тоёнака қаласындағы Сакурадзука ауданында ашылды. 1979 жылғы қыркүйекте ресми атауы Lawson Japan, Inc. болып өзгертілді. Mitsubishi Corporation 2001 жылы басты акционер атанды. Lawson – Жапониядағы жетекші дүкендер желісінің бірі, 7 Eleven франчайзингтік алып компаниясынан кейін екінші орында және FamilyMart-тан озып тұр. Барлық стандартты жапондық дүкендердегі тауарлар бар, мысалы, журналдар, бейне ойындар, манга, газдалған сусындар, онигири, тәттілер және бэнто. Lawson кейде Koei-дің PlayStation 3 ойыны Dynasty Warriors 7 сияқты әртүрлі компаниялармен бірлесіп жұмыс істейді. JoJo's Bizarre Adventure манга сериясының 25 жылдығын мерекелеу үшін автор Хирохико Аракидің туған жері Сэндай қаласындағы Lawson дүкені серияның 4-бөлімінде көрсетілген "Owson" дүкеніне ұқсатып қайта жаңартылды. 2013 жылдың соңында All Japan Pro Wrestling компаниясымен бірлескен акцияда ауыр салмақ белдесінің үш дүркін чемпионы Кохей Сувама жарнамаларда пайда болды және тіпті Токиодағы фотосессия үшін кассада жұмыс істеді. 2016 жылдың басында Lawson демеушілік еткен Power Cube онлайн ойын Ingress-ке енгізілді. DDM және Kadokawa-ның Kantai Collection жобасы да шектеулі промо-материалдарда Lawson-ды пайдаланды, онда Касима сияқты кеме-қыз персонаждары Lawson қызметкерлерінің киімдерін киген, олардың танымалдылығы промо-акциядан кейін де сақталды. Бүгінгі күні Lawson 11 384-тен астам дүкенді басқарады. Олар Жапонияның барлық 47 префектурасында, сондай-ақ Қытайда, Индонезияда, Таиландта, Филиппинде және АҚШ-та табылған (қараңыз төменде). 2014 жылы компания қарт тұтынушыларға арналған арнайы дүкендер ашу жоспарларын жариялады. 2014 жылғы қыркүйекте Lawson Marunouchi Capital компаниясынан Seijo Ishii Co. компаниясын шамамен 503 миллион долларға сатып алатынын хабарлады. 2016 жылғы қазан айында Lawson Токио Мицубиси UFJ банкімен серіктестікке келісті. Жапондық Қаржылық қызметтер агенттігінен тиісті лицензия алғаннан кейін, бұл Lawson дүкендеріне қолма-қол ақша алу, сақтау және аудару қызметтерін ұсынуға мүмкіндік береді, бұл қазіргі қолжетімді банкомат қызметтерінен өзгеше. 2017 жылғы ақпанда Lawson Mitsubishi Corp. компаниясының еншілес компаниясына айналды. 2005 жылы Lawson өзінің алғашқы "Lawson 100" дүкенін ашты, онда тауарлардың бағасы 100 иен плюс 5 иен салық, барлығы 105 иенді құрайды.

Құрама Штаттарға оралу

"Lawson USA Hawaii, Inc". компаниясы құрылғаннан кейін Lawson АҚШ нарығына қайта оралды, және 2012 жылдың 7 шілдесінде Гонолулуде екі орны ашылды. Бір дүкен "Шератон Уайкики" ішінде, ал екіншісі "Моана" қонақүйінде орналасқан. Гавайиде және АҚШ құрлық аймағында одан әрі кеңейту жоспарлануда.

Қоршаған ортаға қатысты міндеттеме

2012 жылдың мамыр айына дейін Лоусонның 20 дүкенінде күн энергиясын пайдаланатын жабдықтар болды, бірақ компания 2012 жылдың маусым айында Жапониядағы 10 000 дүкенінің 2000-ына күн панельдерін орнататынын хабарлады. Әр дүкен жылына шамамен 11 000 кВт/сағ электр энергиясын өндіреді деп есептелді. Оның шамамен 2 000 кВт/сағ энергиясы климатты бақылау және басқа да ішкі пайдалануға жұмсалады, бұл әр дүкеннің электр тұтынуының шамамен 1% құрайды. Қалған электр энергиясы 2012 жылдың 1 шілдесінен бастап қолданысқа енген Жапонияның электр энергиясын сатып алу тарифтік жүйесі арқылы сатылатын болады. Компанияның 2000 дүкеннен өндірілетін электр энергиясынан жылына 700 миллион иеннен астам кіріс табатыны күтілуде. Лоусон 2012–2013 қаржы жылында 1000 дүкенге, ал 2013–2014 қаржы жылында тағы 1000 дүкенге күн панельдерін орнатуды жоспарлады. Алғашқы 1000 дүкен үшін Solar Frontier компаниясының күн панельдерін және осы компанияның онлайн мониторинг жүйесін таңдады.

Қытай

Лоусон Қытайда 5200-ден астам дүкенге ие, олар бес ірі қаланың өзінде де, айналасында да орналасқан: Чунцин, Бейжің, Шэньян, Шанхай және Ухань. Шанхай аймағы ең ірісі, онда 2000-нан астам дүкен бар.

Индонезия

2011 жылдың тамызында Лоусон Джакартадағы алғашқы индонезиялық дүкенін ашты. Индонезияда Лоусон – Alfamidi (PT Midi Utama Indonesia Tbk) компаниясының еншілес кәсіпорны, ал ол Alfamart компаниясымен байланысты.

Тайланд

2013 жылы Лоусон Тайландта «Лоусон 108» деген атпен дүкендер ашуға кірісті. Дүкендер «Лоусон Жапония» және тайландтың ірі тұтыну тауарлары өндірушісі «Саха тобы» арасындағы бірлескен кәсіпорын ретінде жұмыс істейді.

Филиппиндер

Lawson Asia Pacific және Puregold Price Club PG Lawson Company Inc. деген атпен бірлескен кәсіпорын құрды. 2015 жылдың 30 наурызында Манила қаласында алғашқы филиалы ашылды. Бұл серіктестік аясында Lawson компаниясы жайлы дүкендер саласындағы тәжірибесі мен өнімдерді әзірлеудегі білімін ұсынады, ал Puregold компаниясы өнімдерді сатып алу және бөлшек сауда нарығындағы жергілікті тұтынушылар туралы білімін қамтамасыз етеді. Олар 2020 жылға дейін 500 дүкен ашуды жоспарлаған. Бірақ 2018 жылы Puregold компаниясы өз үлесінің 70 пайызын Lawson компаниясына сатты, себебі бұл компания жайлы дүкендер бизнесінен шығып кетті. Puregold компаниясының бизнестен шығуына қарамастан, Lawson филиппиндік филиалдары жаңа серіктес таба алғанша жұмысын жалғастырды. 2019 жылы Lawson Ayala Corporation компаниясымен серіктестікке келісіп, елдегі өзінің желісін 2024 жылға қарай 500 дүкенге дейін кеңейтуді жалғастырды. Сондай-ақ, дүкендер желісі Ayala компаниясының онлайн сауда бизнесімен де ынтымақтастыққа түсуді қарастырып жатыр, мысалы, өнімдерді алу пункттері ретінде жайлы дүкендерді пайдалану және логистикалық компаниямен операциялық байланыс орнату мүмкіндіктерін қарастыруда.

Оңтүстік Корея

2019 жылғы деректер бойынша Оңтүстік Кореяда Лоусон дүкендері жоқ. 1989 жылы, 1988 жылғы жазғы Олимпиададан кейін, Оңтүстік Кореяда бірнеше Лоусон дүкендері болған. 1995 жылы Kolon Industries компаниясының ана компаниясы – Kolon Group, Оңтүстік Кореядағы Лоусон құқықтарын сатып алды. 1999 жылдың қазанында Lotte Corporation Kolon компаниясынан Лоусонның қалған құқықтарын сатып алды, ал 2000 жылы бренд 7-Eleven франшизасына енгізілді, оны Оңтүстік Кореяда пайдалануға Lotte компаниясына лицензия берілген.