Кіріспе

Оң саяси теория (ППТ), түсіндірмелі саяси теория немесе формалды теория – әлеуметтік таңдау теориясы, ойын теориясы және статистикалық талдау сияқты формалды әдістерді қолдана отырып саясатты зерттеу. Әсіресе, әлеуметтік таңдау теориясының әдістері ережелер мен институттардың жұмысын сипаттау және (аксиомалық тұрғыдан) талдау үшін жиі қолданылады. Аталған ережелер мен институттардың нәтижелері ойын теориясы арқылы талданады, онда берілген өзара әрекеттесуге қатысушы адамдар/партиялар/елдер өз мүдделерін басшылыққа алатын рационалды агенттер ретінде модеделденеді. Осы болжамға сүйене отырып, өзара әрекеттесудің нәтижесін ойынның тепе-теңдігі ретінде болжауға болады. Бұл саланың негізін қалаушы Уильям Х. Райкер. Ол 1962 жылы жарық көрген «Саяси коалициялар теориясы» атты кітабында ойын теориясының принциптерін саясатты зерттеуге қолданды. ППТ-нің бастапқы дамуы Райкер Рочестер саяси ғылым мектебінің басшысы болған кезде жүзеге асты, нәтижесінде Рочестер мектебінің қозғалысы құрылды. Позитивті саяси теория демократиялық институттарды, мысалы саяси келісімдерді зерттеу үшін қолданылады. ППТ зерттеушілерге саяси келісімдердің нәтижесі саяси актерлердің теңдігіне немесе биліктің тең емес үлестірілуіне байланысты қалай өзгеретінін анықтауға мүмкіндік береді. ППТ сондай-ақ кейбір топ мүшелеріне ұжымдық нәтижелерді анықтауда қосымша ықпал ететін институционалдық және контексттік механизмдерді анықтауға мүмкіндік береді. Механизмдерге назар аудару арқылы ППТ зерттеушілерге нәтижелердің асимметриялық келісімдер немесе ойластырылған көндірудің нәтижесі екенін анықтауға мүмкіндік береді.