Канаданың уран компаниясы – Cameco Corporation тарихы

Кіріспе

Канада уран компаниясы
Уран компаниясы

Cameco Corporation (бұрынғы Canadian Mining and Energy Corporation) – Канаданың Саскатун қаласында орналасқан, әлемдегі ең ірі акционерлік уран компаниясы.

Тарих

Канадалық тау-кен және энергетикалық корпорациясы 1988 жылы екі мемлекеттік корпорацияның бірігуі және жекешелендіруі арқылы құрылды: федералдық меншіктегі «Эльдорадо ядролық» компаниясы (бұрын «Эльдорадо тау-кен және өңдеу» компаниясы) және Саскачеван штатындағы «Саскачеван тау-кен даму корпорациясы» (SMDC). Кейіннен атауы «Cameco Corporation» деп қысқартылды. Жаңа компанияның бастапқыда 62 пайызы провинциялық үкіметке, 38 пайызы федералдық үкіметке тиесілі болды. Компания акцияларының 20 пайызын сату бойынша алғашқы IPO 1991 жылдың шілде айында өтті. Компанияның мемлекеттік үлесі келесі он бір жыл ішінде азайды және 2002 жылдың ақпан айында толық жекешелендірілді. 1996 жылы Cameco АҚШ-тың ең ірі уран өндірушісі «Power Resources Inc.» компаниясын сатып алды. 1998 жылы Канададағы «Uranerz Exploration and Mining Limited» және «Uranerz U.S.A., Inc.» компаниялары да сатып алынды. 2008 жылы Cameco «Global Laser Enrichment» (GLE) компаниясының 24 пайызына ие болды, ол «SILEX Systems Limited» компаниясы әзірлеген лазерлік қозу арқылы изотоптарды бөлу технологиясының (SILEX) эксклюзивті лицензиясын иеленеді. GLE осы үшінші буын уран байыту технологиясын дамытып жатыр. 2021 жылы Cameco және SILEX «GE Hitachi» компаниясының GLE-дегі 76 пайызын сатып алып, Cameco-ның үлесін 49 пайыз деңгейінде қалдырды. 2011 жылы Cameco «Talvivaara Mining Company» компаниясымен келісімге келді, оған сәйкес Cameco Соткамодағы «Talvivaara» никель-цинк кенішінде уранды өндіруге арналған құрылысты салу үшін 60 миллион АҚШ доллары төледі. «Talvivaara» бастапқы құрылыс шығындарын уран концентраты түрінде өтеуге міндетті болды; бастапқы шығындар өтелгеннен кейін Cameco уран концентратын жеткізілген күні нарықтық бағаға негізделген баға формуласы бойынша сатып алуын жалғастырды. 2012 жылы ол ядролық отынның делдалы «Nukem Energy» компаниясын сатып алды. 2016 жылы уран бағасының төмендеуіне байланысты Cameco «Rabbit Lake» кенішіндегі жұмысты тоқтатты. 2017 жылы ол «McArthur River» кеніші мен «Key Lake» фабрикасындағы жұмысты кемінде 10 айға тоқтатты, ал 2018 жылы оны мерзімі белгісіз тоқтатуға шешім қабылдады, нәтижесінде шамамен 700 қызметкер жұмыстан босатылды. 2022 жылдың қазан айында Cameco және «Brookfield Renewable Partners» компаниялары «Westinghouse Electric Company» компаниясын 7,9 миллиард АҚШ долларына (қарызды ескере отырып) сатып алу туралы мәлімдеді. Cameco-ның үлесі 49 пайызды құрайды. Сатып алу 2023 жылдың қараша айында аяқталды.

The Canadian Mining and Energy Corporation was formed in 1988 by the merger and privatization of two Crown corporations: the federally owned Eldorado Nuclear Limited (known previously as Eldorado Mining and Refining Limited) and Saskatchewan based Saskatchewan Mining Development Corporation (SMDC). The name was later shortened to "Cameco Corporation". The new company was initially owned 62% by the provincial government and 38% by the federal government. The initial public offering (IPO) for 20% of the company was conducted in July, 1991. Government ownership of the company decreased over the next eleven years, with full privatization occurring in February, 2002. In 1996, Cameco acquired Power Resources Inc., the largest uranium producer in the United States. This was followed in 1998 by the acquisition of Canadian based Uranerz Exploration and Mining Limited and Uranerz U. S. A., Inc. In 2008, Cameco purchased a 24% stake in Global Laser Enrichment (GLE), the exclusive licensee of the proprietary Separation of Isotopes by Laser Excitation (SILEX) technology developed by SILEX Systems Limited. GLE is developing this third generation uranium enrichment technology. In 2021, Cameco and SILEX purchased GE Hitachi's 76% stake in GLE, leaving Cameco with 49% of the company. In 2011, Cameco signed an agreement with Talvivaara Mining Company whereby Cameco would pay US$60 million to construct a uranium extraction circuit at the Talvivaara nickel zinc mine in Sotkamo. Talvivaara would then pay back the initial construction costs in the form of uranium concentrate; once the initial costs were paid Cameco would continue to purchase the uranium concentrate at a pricing formula based on market price on the day of delivery. In 2012, it acquired a nuclear fuel intermediary, Nukem Energy. In 2016, Cameco suspended operations at its Rabbit Lake mine, due to low uranium prices. In 2017, it suspended operations for at least 10 months at its McArthur River mine and Key Lake mill, converting that to an indefinite shutdown in 2018 involving the layoff of about 700 staff. In October 2022, Cameco along with Brookfield Renewable Partners announced the acquisition of Westinghouse Electric Company in a US$7.9billion deal including debt. Cameco will own a 49% interest in the company as part of the deal. The acquisition was completed in November 2023.

Салық төлеуден жалтару туралы дау

Канадалық салық агенттігі (CRA) Cameco-ның салық схемасы 1999 жылы басталғанын мәлімдеді. Cameco Швейцарияның Цуг қаласында маркетингтік еншілес компания құрды және швейцариялық еншілес компанияға уранды фунт сайын 10 доллардан жеткізу туралы 17 жылдық келісім жасады. Швейцариядағы корпоративтік салық мөлшерлемесі шамамен 10 пайызды құрайды. Ал канадалық корпоративтік мөлшерлеме кем дегенде 27 пайыз деп бағаланады. Швейцариялық еншілес компания алдымен уранды сатып алып, содан кейін оны басқа жерге сату арқылы Cameco алғашқы 10 долларға канадалық салық мөлшерлемесін, ал қалғанын швейцариялық салық мөлшерлемесін төлей алды. 2012 жылы канадалық Veritas Investment Research зерттеу компаниясы Cameco операцияларынан салық төлеу алдындағы 680 миллион долларлық ақша ағыны бойынша немесе 5 пайыздық мөлшерлемемен 36 миллион доллар ақшалай салық төлегенін болжады. Алдыңғы алты жыл ішінде швейцариялық еншілес компания 4,3 миллиард доллар пайда тапты, ал оның канадалық филиалы 1,3 миллиард долларлық зиянға ұшырады. Cameco барбадосқа, белгілі салық бейкентіне тағы бір еншілес компания құрды. Бұл еншілес компанияда жүргізілген операциялар нақты болмады, бірақ сот құжаттарында Cameco 2005 жылы барбадосқа швейцариялық еншілес компаниясының салық төлеу алдындағы пайдасының 50 пайызын төлегені көрсетілген. CRA швейцариялық еншілес компаниялардың табысына канадалық мөлшерлеме бойынша салық салынуы керек деп мәлімдеді, себебі бұл еншілес компаниялар нақты бизнес қызметін жүргізбеді және тек қана қағаздағы компаниялар болды. Олар Cameco компаниясының 2,1 миллиард долларлық артта қалған салықты төлеуін талап етті. Cameco өзінің офшорлық құрылымдары заңды және канадалық салық заңдарымен рұқсат етілгенін айтты. Салық соты компанияға заңдық қызметтер үшін 10,25 миллион доллар, ал шығындар үшін 17,9 миллион доллар төледі. CRA Канада Жоғарғы Сотынан соңғы шағымды сұрады, бірақ 2021 жылдың 18 ақпанында сот шағымды қабылдамады. Ол бұрынғы судьялардың шешімін күшінде қалдырды, бұл CRA-ға осы істі жалғастыруға мүмкіндік бермеді.