Кіріспе
Эллиот-Лейк – Канаданың Онтарио провинциясының Алгома аймағында орналасқан қала. Ол Гурон көлінің солтүстігінде, Солтүстік Онтарио аймағындағы Садбери және Солт-Сент-Мари қалаларының арасында, шамамен ортасында жатыр. Бұрын "әлемдегі уран астанасы" деп аталған Эллиот-Лейк қазіргі кезде заманауи өндіріс, орман шаруашылығы, кен орындарын қайта жаңарту саласындағы сарапшылық, зейнеткерлік тұру, жыл бойына туризм және қашықтықтан жұмыс істеу орталығына айналды.
Тарих
Қаланың салынуына дейін, қазіргі аурухананың жанындағы көл жағасында маусымдық Оджибва ауылы орналасқан. Қала атын көлден алған. Атаудың шығу тегі туралы ресми жазбалар жоқ; ең ерте кездесуі 1901 жылғы Доминион картасында тіркелген. Халық арасындағы әңгімелерге сәйкес, бұл көлде суға батып кеткен орман шаруашылығы лагерінің аспазының құрметіне аталған. Қала орнының атауы 1952 жылдың 14 тамызында мақұлданды. Эллиот-Лейк 1990 жылы қала мәртебесін алды.
Уран өндіру
Қала 1955 жылы аймақта уранның табылуынан кейін, кен өнеркәсібі үшін жоспарланған қалашық ретінде құрылды және солтүстік жағындағы кішкентай көлдің атымен аталып, құрылды. 1950 жылдардың соңына қарай халқы шамамен 25 000-ға жетті. Алғашқыда ол жақсарту ауданы ретінде тіркелді. Геолог Франк Жубин және американдық қаржыгер Джозеф Хиршхорн оның негізі қалануына зор үлес қосты. Басты кен өндіруші компаниялар Denison Mines және Rio Algom болды. 1950 жылдардан 1990 жылдарға дейінгі бірнеше өркендеу мен құлдырау кезеңдеріне байланысты халық саны 26 000-нан астам адамнан 6 600-ға дейін өзгерді. 1958 жылы әлемдік уран өндірісі сұраныстан едәуір асып түсетіні анық болды және Канадалық өндірушілер 1962 және 1966 жылдар аралығында Канаданың уран өндірісі бойынша АҚШ-тың опцияларын пайдаланбайтыны туралы ресми емес хабарлама алды. Бұл 1959 жылы расталды. 1970 жылдары CANDU реакторларына қатысты федералдық жоспарлар және Ontario Hydro-ның атом энергиясына деген қызығушылығы қаланың 30 000 халқы болады деген үмітпен қайтадан кеңеюіне әкелді. Дегенмен, 1990 жылдардың басында қордың таусылуы және бағаның төмендеуі салдарынан аймақтағы соңғы кен орындары жабылды.
Уран кен орындарының аумағы
Стенли кеніші (1956–1960 және 1982–1997), Rio Algom Ltd. компаниясымен 14 миллион тонна кен өндірілді.
Испандық Америка кеніші (1957–1959), Rio Algom Ltd. компаниясымен 79 000 тонна кен өндірілді.
Кан Мет кеніші (1957–1960), Denison Mines Ltd. компаниясымен 2,6 миллион тонна кен өндірілді.
Миликен кеніші (1957–1964), Rio Algom Ltd. компаниясымен 6,3 миллион тонна кен өндірілді.
Панел кеніші (1957–1961 және 1978–1990), Rio Algom Ltd. компаниясымен 15 миллион тонна кен өндірілді.
Денсон кеніші (1957–1992), Denison Mines Ltd. компаниясымен 69 миллион тонна кен өндірілді.
Стенрок кеніші (1958–1960 және 1964–1985), Denison Mines Ltd. компаниясымен 6,4 миллион тонна кен өндірілді.
Квирке кеніші (1955–1961 және 1965–1990), Rio Algom Ltd. компаниясымен 44 миллион тонна кен өндірілді.
Пронто кеніші (1955–1970), Rio Algom Ltd. компаниясымен 2,3 миллион тонна кен өндірілді.
Баклс кеніші (1956–1960), Rio Algom Ltd. компаниясымен 276 000 тонна кен өндірілді.
Лакнор кеніші "Көл Нордик" (1956–1960), Rio Algom Ltd. компаниясымен 3,4 миллион тонна кен өндірілді.
Нордик кеніші (1956–1970), Rio Algom Ltd. компаниясымен 13 миллион тонна кен өндірілді.
Spanish American Mine (1957–1959), operated by Rio Algom Ltd., produced 79,000 tons of ore.
Can Met Mine (1957–1960), operated by Denison Mines Ltd., produced 2.6 million tons of ore.
Milliken Mine (1957–1964), operated by Rio Algom Ltd., produced 6.3 million tons of ore.
Panel Mine (1957–1961 and 1978–1990), operated by Rio Algom Ltd., produced 15 million tons of ore.
Denison Mine (1957–1992), operated by Denison Mines Ltd., produced 69 million tons of ore.
Stanrock Mine (1958–1960 and 1964–1985), operated by Denison Mines Ltd., produced 6.4 million tons of ore.
Quirke Mine(s) (1955–1961 and 1965–1990), operated by Rio Algom Ltd., produced 44 million tons of ore.
Pronto Mine (1955–1970), operated by Rio Algom Ltd., produced 2.3 million tons of ore.
Buckles Mine (1956–1960), operated by Rio Algom Ltd., produced 276,000 tons of ore.
Lacnor Mine "Lake Nordic" (1956–1960), operated by Rio Algom Ltd., produced 3.4 million tons of ore.
Nordic Mine (1956–1970), operated by Rio Algom Ltd., produced 13 million tons of ore
Тау-кен өндірісінің салдарынан пайда болған денсаулық пен қоршаған ортаны қорғау мәселелері
1974 жылы уран кеншілерінің өкпе қатерлі ісігіне қатысты алаңдаушылығы күшейіп, науқас жұмысшыларға кен иелерінен қолдау келмегендіктен, 1000 уран кеншісі спонтанды ереуілге шықты. 14 күндік ереуіл оқиғалардың тізбегін бастады, нәтижесінде кен орындарындағы жұмысшылардың денсаулығы мен қауіпсіздігі жөніндегі корольдік комиссия (жақсы танымал Хэм комиссиясы) құрылды, ол кейіннен 1979 жылғы Канаданың Кәсіби денсаулық және қауіпсіздік заңының қабылдануына әкелді. Торонто университетінің тарих профессоры Лорел Сефтон Макдауэллдің 2012 жылғы «Эллиот көлі уран кеншілерінің 1950–1980 жылдары кәсіби денсаулық пен қауіпсіздікті жақсарту үшін күресі» атты мақаласында жергілікті ортадағы радиацияға байланысты денсаулық сақтау мәселелері мәңгілік екені және оларды үздіксіз бақылау қажеттігі айтылды. 2017 жылы Rio Algom Limited (BHP еншілес компаниясы), тоғыз жабық кен орындарына иелік ететін компанияның көрсеткіштері Канаданың Ядролық қауіпсіздік комиссиясы тарапынан «күтілгеннен төмен» деп бағаланды. Комиссия Stanleigh ағынды суларды тазарту станциясында радийдің қалыпты шектен жоғары деңгейде шығарылғанын хабарлады, бұл инженерлік жұмыстарды және меншік иелерінің нысанды бақылауын күшейтуге себеп болды. 2012 жылдың 23 маусымында Algo Centre Mall сауда орталығының бір бөлігі құлап, екі қабатқа металл және бетон сынықтары төгілді. Апаттан екі адам қаза тапты. Кейіннен Пирсон Плаза ашылды. 2019 жылдың 21 ақпанында Лестер Б. Пирсон азаматтық орталығының театр шатырының бөлігі, ауыр қардың салдарынан құлады. Ғимарат толығымен бұзылды. Бүгінде Эллиот көлінің экономикасы тұрақты өсімді көрсетуде. Эллиот көліндегі ірі жұмыс берушілерге Komatsu, Weir және Denison Environmental сияқты ірі тау-кен қызметтерін ұсынатын компаниялар; St. Regis Group, HiRail Leasing және Prestige Pulpits сияқты арнайы өндіріс ұйымдары; көптеген орман шаруашылығы кәсіпорындары; Cambridge Law LLP, KPMG және BrokerLink сияқты кәсіби қызметтер кеңселерi және технологиялық ұйымдардың саны артуда. Қоғамдағы мемлекеттік ұйымдардың саны көп, оларға Эллиот-Лейк қаласы, Эллиот-Лейк зейнеткерлік орталығы, Онтарио министрліктері, федералды үкімет кеңселері, аурухана, көптеген денсаулық сақтау қызметтерін ұсынатын мекемелер және бірнеше мектептер кіреді. Қаланың төрт ірі сауда аймағы бар: Downtown, Highway 108 Corridor, Hillside және Paris; сондай-ақ қаланың солтүстік және оңтүстік жағында орналасқан екі өнеркәсіптік аймақ бар. Жаңа сауда орталығы – Пирсон Плаза, ол 2016 жылы орталық ауданда ашылды. 2023 жылдың қаңтарында, 2022 жылғы Алгома округінің муниципалдық сайлауында сайланғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, мэр Крис Патри, қалалық кеңесші ретінде Оукленд Плазаның жанында қаланың жаңа демалыс орталығының салынуын лоббилеу арқылы муниципалдық мүдделердің қақтығысына қатысты ережелерді бұзғаны үшін қызметтен алынды (Оукленд Плазаға ол өзінің үлесі бар). Қала әкімінің орынбасары Эндрю Уаннан мэр міндетін атқарушы болып тағайындалды, ал Патри шешімге шағымдануынан кейін, 2024 жылдың ақпан айында Уаннан қалалық кеңес тарапынан толыққанды мэр болып бекітілді.
География және қоршаған орта
Канада қалқанында орналасқан қала тығыз орман, мускак батпақтары, көптеген көлдер, ирек өзендер және кембрийге дейінгі тау жыныстарымен қоршалған. Жергілікті орман жапырақты және қылқан жапырақты ағаштардан аралас, күзде әдемі түстерге боялады. Жергілікті жануарлардың ішінде елік, аққұйрықты бұғы, американдық қара аю, суыр, қара қаз, мускат, сусар, канадалық қаз және рысь кездеседі. Балық түрлеріне көл шабағы, ұсақ көкшабақ, радугалық шабақ, кіші ауызды басс, пикерел (уалли) және бекіре жатады. 1990 жылдың желтоқсанынан бері қалада Лоренциан университеті құрған, қоршаған ортаның радиоактивтілігін зерттейтін Эллиот көлі ғылыми-зерттеу станциясы орналасқан. Белгілі канадалық фотограф Эдвард Бертинский 1990 жылдардың ортасында уран және никель қалдықтарының ландшафтық суреттерін түсіріп, экожүйеге тигізген салдарына куәлік етті.
Климат
Эллиот көлі ылғалды континенталды климатқа ие (Dfb). Жазда ауа райы жылы және жаңбырлы, түндері салқын. Қыстары ұзақ және өте суық, қар жауыны аса көп. Мұндай суық аймақ үшін жыл бойына жауын-шашын мөлшері өте жоғары.
Демография
Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында Эллиот-Лейк қаласында 11372 адам тұрды, олардың 5839-ы 6275 жеке тұрғын үйдің ішінде өмір сүрді, бұл 2016 жылғы 10741 адамнан айырмашылықты құрады. Жер ауданы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 78,5 адам/км² болды.
Көлік
Салыстырмалы түрде оқшауланған Эллиот көлі оңтүстікке тек 108-ші тас жолмен байланысады, ол Транс-Канада тас жолы деп те аталатын 17-ші тас жолына дейін 30 км қашықтықта орналасқан. Қаланың солтүстігінде 639-шы тас жол 546-шы тас жолындағы соңғы нүктесіне дейін 24 шақырымға созылады. Бұл маршрут негізінен Миссисаги провинциялық паркіне және бірнеше жеке жабайы демалыс орындарына қол жеткізу жолы ретінде пайдаланылады. Онтарио туристік маршруттарының бөлігі болып табылатын Елік жолы 17, 108, 639 және 546 тас жолдарынан тұратын шеңбер бойымен өтеді. 1991 жылы Онтарио Көлік министрлігі 555-ші тас жолды (Гранри көлі жолы) Блайнд-Риверден Эллиот көліндегі Спайн-роудқа дейін ұзартуды ұсынды, бұл екі қала арасындағы қашықтықты шамамен 20 шақырымға қысқартатын жаңа маршрутты құруға мүмкіндік береді. Министрлік аталған жолдың құрылысы бойынша нақты жоспарларын жарияламаса да, Эллиот көлі қалалық кеңесі 2015 жылдың тамызында жобаны қайта қарауды талап ететін қаулы қабылдады. Қала аумағында Денисон үйі – бұрынғы корпоративтік үйдің орнындағы қонақ үй және конгресс орталығы, сондай-ақ Эллиот көлінің Кен және Ядролық мұражайы орналасқан. Қала орталығындағы Уран атомы ескерткіші және Хорн көліндегі Шахташылар ескерткіші сияқты екі қоғамдық ескерткіш, сондай-ақ бұрынғы өрт мұнарасынан ашылатын көрнекті көрініс бар. 1975 жылы канадалық музыкант Стомпин’ Том Коннорс Эллиот көлі және оның 1960 жылдардағы кен өндіру мәдениеті туралы "Шахташыға арналған керемет ән" әнін жазды. Эллиот көлі Алистер МакЛеодтың "Үлкен бәле-жала жоқ" (No Great Mischief) романында да маңызды орын алады.
Онлайн-ақпарат құралдары
Эллиот-Лейк-Түгін.com – Эллиот-Лейк қаласының жергілікті онлайн жаңалықтар көзі, соңғы жаңалықтар, ауа райы туралы жаңартулар, ойын-сауық, спорт және бизнес жаңалықтары, некрологтар және тағы басқалары туралы ақпарат ұсынады.
Баспа құралдары
Эллиот Лейк Стандарт қалалық газет, ол Postmedia компаниясына тиесілі. North Shore Bulletin – қаланың екі аптада бір шығатын жарнамалық хабарламалар жинағы, сонымен қатар онда соңғы жаңалықтар да жарияланады.
Радио
Эллиот-Лейкте бір коммерциялық радиостанция бар, ол қаланың кейбір аймақтарында сигналдың нашар болуына байланысты екі хабар таратушыны қолданады. Оның қалған радио қызметтерінің бәрі – Садберидегі стансалардың қайталап таратушылары. ЖиілікШақыру таңбасыБрендФорматыИесіЕскертулерFM 90.3CBEC FMCBC Radio OneСөздік радио, қоғамдық радиоКанадалық радио хабар тарату корпорациясыCBCS FM Судбери FM 94.1 CKNR FMMoose FMAсаси эстрадаVista Broadcast GroupFM 98.7CKNR FM 1Moose FMAсаси эстрадаVista Broadcast GroupСигналдың нашар болуына байланысты қосымша хабар таратушыFM 101.7CBON FM 5Ici Radio Canada PremièreСөздік радио, қоғамдық радиоКанадалық радио хабар тарату корпорациясыCBON FM Судбери FM 102.5CJTK FM 3KFMХристиандық музыкаEternacomCJTK FM Судбери қайталап таратушысы