Кіріспе
Билликен – американдық суретші және иллюстратор Флоренс Прецтің (Миссури штатының Канзас-Сити қаласы) жасаған сәнді қуыршағы. Прецтің түсінде осы құпия фигураны көргені айтылады. Прецтің 1896 жылғы Блис Карманның «Мырза Ай: Кішкентай халықтар туралы ән» өлеңінен Билликен атауын тапқаны есептеледі. 1908 жылы ол Чикагодағы Billiken компаниясына сатылған Билликеннің әшекейлік дизайнына патент алды. Билликен маймылға ұқсас, тік құлақтары, көңілді күлкісі және тік басында шашы болған. Оның қолдары қысқа болды және ол көбінесе алдына аяқтарын созып отыратын. Билликен «Істердің қалай болу керек екендігінің құдайы» деп белгілі. Билликенді сатып алу бақыт әкеледі деп есептелсе, оны сыйға алу одан да жақсы бақыт сыйлайды. Сурет авторлық құқықпен қорғалған және атауына сауда белгісі тіркелген. Бірнеше жыл бойы танымал болғаннан кейін Билликен ұмытылған. Олар ұқсас болғанымен, 1909 жылғы желтоқсандағы «Ladies' Home Journal» журналында жарияланған Билликен және нәрестеге ұқсас кеупи фигуралары бір емес. Бүгінде Билликен Сент-Луис университетінің және Сент-Луис университетінің жоғары мектебінің ресми талисманы болып табылады, екеуі де Сент-Луис қаласында орналасқан иезуиттік оқу орындары. Билликен сонымен қатар Корольдік шуралар орденінің ресми талисманы, бұл тек шақыру арқылы қатысатын Шрайнерлер тобы, ол бос мұрагерлікпен байланысты. Билликен сондай-ақ 1976 жылы құрылған жапондық ойыншықтар мен модельдерді өндіретін Billiken Shokai компаниясының аты болды.
The Billiken is a charm doll created by an American art teacher and illustrator, Florence Pretz of Kansas City, Missouri, who is said to have seen the mysterious figure in a dream. It is believed that Pretz found the name Billiken in Bliss Carman's 1896 poem "Mr. Moon: A Song Of The Little People". In 1908, she obtained a design patent on the ornamental design of the Billiken, which she sold to the Billiken Company of Chicago. The Billiken was monkey like with pointed ears, a mischievous smile and a tuft of hair on his pointed head. His arms were short and he was generally sitting with his legs stretched out in front of him. Billiken is known as "The God of Things as They Ought to Be". To buy a Billiken was said to give the purchaser luck, but to receive one as a gift would be better luck. The image was copyrighted and a trademark was put on the name. After a few years of popularity, the Billiken faded into obscurity. Although they are similar, the Billiken and the baby like kewpie figures that debuted in the December 1909 Ladies' Home Journal are not the same. Today, the Billiken is the official mascot of Saint Louis University and St. Louis University High School, both Jesuit institutions located in St. Louis. The Billiken is also the official mascot of the Royal Order of Jesters, an invitation only Shriner group affiliated with Freemasonry. The Billiken also became the namesake of Billiken Shokai, the Japanese toy and model manufacturing company (established 1976).
Тарих
Билликендер XX ғасырдың басында АҚШ-та "Ақыл-ойды емдеу" қозғалысының ең биік нүктесінде пайда болды. Ол "уайымсыздық" идеалын бейнеледі және үлкен сәттілікке ие болды. "Тедди Билликен қуыршағы" және шағын мәселелерді шешу үшін арналған "Билликан/Билликант" жұбы сияқты түрленулер пайда болды. Билликен сол дәуірде қуыршақтарға деген құмарлықты оятуға көмектесті. "Билликен Раг" және "Билликен Ман Сонг" сияқты кем дегенде екі Билликен тақырыбындағы ән жазылды. Соңғысын Бланш Ринг орындады. Билликен, сәттілік әкелетін нысан ретінде, Вивиен Ли мен Роберт Тейлордың "Ватерлоо көпірі" фильмінде бірнеше рет кездеседі. Ол ер қанаты Роберт Тейлорды еске түсіретін және фильмнің сюжеті дамыған сайын бірнеше сахналарды байланыстыратын құрал ретінде қолданылады. "Оз елінің сиқыршысы" авторы Л. Фрэнк Баум өзінің пианиносында Билликен қуыршағын сақтап келді. Мүсін 2005 жылдың қыркүйегіне дейін мұнарада тұрақты орналасқан еді, содан кейін алғаш рет алынып, Нанива (дәстүрлі Осака) мәдениетін насихаттау жәрмеңкесінің бөлігі ретінде Токиодағы Шибуяның Tokyu Hands сауда орталығына елші ретінде жіберілді. Мәдени алмасу аясында Шибуяның ең танымал иті Хачиконың мүсіні Осакаға жіберілді. 2008 жылдың қазанында Цутенкакудың Билликені Жапониядан өзінің "туған" қаласы Сент-Луиске, Миссури штатына сапар шекті, онда оны Сент-Луис университетінің студенттері қарсы алды, олардың талисманы да Билликен еді. 1980 жылғы тозған мүсіннің (әсіресе табандарының тозуына байланысты) көшірмесі 2012 жылдың мамырында жаңасына ауыстырылды. Қазір ол бесінші қабаттағы бақылау алаңында орналасқан және мұнарамен тығыз байланысты. Жыл сайын мыңдаған келушілер оның жәшігіне монета салып, армандарының орындалуы үшін тозған табандарын сүртіп, тілек тілейді. Билликен 1976 жылы құрылған Billiken Shokai, жапондық ойыншықтар мен модельдерді өндіретін компанияның аты болды.