Кіріспе

Франциядағы Eurodif ядролық байыту компаниясы, яғни Еуропалық газды диффузиялық уран байыту консорциумы, француз компаниясы Orano-ның еншілес компаниясы болып табылады. Ол Дром департаментінің Пьерлатте қаласындағы Трикастин ядролық электр орталығында орналасқан уран байыту зауытын басқарады. Пьерлатте ядролық алабында көптеген ядролық нысандар бар, олардың ішіндегі ең ірілері – Eurodif отын зауыты және Трикастин ядролық электр станциясы. Байытылған уран – жеңіл су реакторлары үшін артықшылықты отын, бұл кең таралған ядролық энергия технологиясы.

Тарих

1973 жылы Франция, Бельгия, Италия, Испания және Швеция EURODIF акционерлік қоғамын құрды. Швеция 1974 жылы жобадан шықты. 1975 жылы Швецияның EURODIF-тағы 10 пайызы Франция мен Иран арасындағы келісім нәтижесінде Иранға берілді. Француз үкіметінің еншілес компаниясы Cogema және Иран үкіметі 60 пайыз және 40 пайыз үлесімен Sofidif (Société franco–iranienne pour l'enrichissement de l'uranium par diffusion gazeuse) кәсіпорнын құрды. Софидиф EURODIF-тың 25 пайызын сатып алып, осылайша Иран EURODIF-тың 10 пайызына ие болды. 1974 жылы Иран шахы Мұхаммед Реза Шах Пахлави зауыт құрылысына 1 миллиард доллар (және 1977 жылы тағы 180 миллион доллар) қарыз берді, осы арқылы өндірістің 10 пайызын сатып алу құқығын алды. Иран Sofidif арқылы Eurodif акционері болып қала береді. Франко-ирандық консорциум акционері әлі де Eurodif-тің 25 пайызына ие. Жорж Бессе зауыты, оның негізін қалаушы Жорж Бессе атымен аталады, қырық ядролық электр энергиясын өндірушіге, соның ішінде Франциядағы ең ірі электр компаниясы EDF-ке уран жеткізеді. Табиғи уранда уран-235 0,7 пайыз құрайды. Оны уран гексафторидін (UF6) пайдалана отырып, газды диффузия процесі арқылы 5 пайызға дейін байытуға болады. Франция Eurodif Georges Besse I зауытында қолданылатын газды диффузия процесінен бас тартып, қазіргі заманғы центрифуга процесіне көшуді шешті. Areva NC компаниясы жариялаған жоба 2004 жылдың 1 қыркүйегінен 22 қазанына дейін Рона-Альп аймағында қоғамдық талқылау тақырыбы болды. Жаңа процестің артықшылығы – жоғары энергия тиімділігі: Жорж Бессе I уранды байыту үшін Трикастин ядролық станциясының барлық үш реакторынан (2700 МВт) алынған қуатты пайдаланса, жаңа центрифугалық Жорж Бессе II зауыты осындай мөлшерде уранды тек 50 МВт қуатпен өндіре алады. Eurodif-тың бастапқы нысанының бұзу жұмыстары 2020 жылдың соңына дейін аяқталуы жоспарлануда.