Кіріспе
Дирк Фредерик Мадж (16 қаңтар 1928 – 26 тамыз 2020) – намибиялық саясаткер. Ол Оңтүстік-Батыс Африканың Оңтүстік Африка басқаруында бірнеше жоғары лауазымдарда қызмет етті, 1975–1977 жылдардағы Турнхалле конституциялық конференциясының төрағасы болды, сондай-ақ Намибияның Республикалық партиясын (РП) және қазіргі Халықтық демократиялық қозғалысы (ХДҚ) деп аталатын Демократиялық Турнхалле альянсын (ДТА) бірлесіп құрды. Намибия тәуелсіздік алған кезде Мадж Конституциялық жиналыстың және 1-ші Ұлттық жиналыстың мүшесі болды, 1993 жылы зейнетке шыққанға дейін осы лауазымдарда қызмет етті. Мадж Намибияның африкаанс тіліндегі «Die Republikein» күнделікті газетінің және «Namibia Media Holdings» баспасының негізін қалаушысы және жариялаушысы болды. Ол 2008 жылға дейін директорлар кеңесінде қызмет етті.
Dirk Frederik Mudge (16 January 192826 August 2020) was a Namibian politician. He served in several high ranking positions in the South African administration of South West Africa, was the chairman of the 1975–1977 Turnhalle Constitutional Conference, and co founded the Republican Party (RP) of Namibia as well as the Democratic Turnhalle Alliance (DTA), now known as the Popular Democratic Movement (PDM). At Namibian independence, Mudge was a member of the Constituent Assembly and 1st National Assembly until he retired in 1993. Mudge was the founder of Namibia's Afrikaans daily Die Republikein and its publisher Namibia Media Holdings. He served on the board of directors until 2008.
Ерте өмір және білім
Дирк Мадж – африканер тегіндес, голланд және неміс тамырлары бар ақ намибиялық, ол Отживаронго қаласының жанындағы Рустхоф шаруашылығында дүниеге келген. Ол кәсібі бойынша фермер болған. 1947 жылы Стелленбош университетін коммерция бакалавры дәрежесімен бітірді, содан кейін Виндхукте бухгалтер болып жұмыс істеді. 1952 және 1960 жылдар аралығында мал өсірумен айналысты.
1975-77 жылдардағы Турнхолл конференциясына дейін
1955 жылы Мадж 1948-1994 жылдар аралығында Оңтүстік Африканы басқарған апартеидті жақтаған Ұлттық партияның (ҰП) мүшесі болды. Ол 1961 жылы Отживаронго округінен тек ақ нәсілділер ғана сайланатын заң шығарушы жиналысқа депутат болып сайланды. 1965 жылы Мадж Оңтүстік-Батыс Африканың атқару комитетіне мүше болып кірді, осылайша аймақтың жоғары лауазымды әкімшісіне айналды және 1977 жылға дейін бұл қызметте болды. 1969 жылы Ұлттық партияның Оңтүстік-Батыс Африка филиалының басшысы А.Х. ду Плесси министр болып тағайындалғанда, Мадж ҰП басшысы ретінде оның міндеттерін атқарды. Сол кезде ол Оңтүстік-Батыс Африканың болашағына қатысты ҰП-нің көзқарастарымен келіспей бастады. Ол хереро тайпасының басшысы Клеменс Капуомен достық қарым-қатынас орнатты, Оңтүстік Африканың сол кездегі премьер-министрі Джон Ворстермен Оңтүстік-Батыс Африканың өзін-өзі басқару жоспарларын талқылады және 1975-1977 жылдардағы Тернхолл конституциялық конференциясының негізгі ұйымдастырушыларының бірі болды. Конференцияның мақсаты – Оңтүстік-Батыс Африка этностарының бөлінуін күшейту болды, осы мақсатта болашақ Намибия мемлекетін бантустандық конфедерация ретінде құру жоспарланды. Мадж төрағалық етті. Конференция нәтижесінде көптеген делегаттар өздерінің шағын, этникалық принципке негізделген партияларын біріктіріп, SWAPO-ға қарсы тепе-теңдік құра алатын үлкен бірлестік құруға келісті. Мадж Тернхолл отырысы аяқталғанға дейін Республикалық партияны (РП) құрды. 1977 жылдың 5 қарашасында Демократиялық Тернхолл Альянсы (ДТА) құрылғанда РП оған қосылды. Осы кезде Мадж Die Republikein газетін құрды, ол бүгінгі күнге дейін жалғыз африкаанс тіліндегі күнделікті газет болып табылады және РП-нің ресми органы ретінде қызмет етеді. Ол сондай-ақ газеттің баспа агенттігі – Democratic Media Holdings (қазіргі Namibia Media Holdings) компаниясын құрды.
Оңтүстік-Батыс Африканың уақытша үкіметтерінде
1978 жылы Оңтүстік-Батыс Африкадағы кезекті заң шығарушы сайлауда ДТА үлкен артықшылықпен жеңіске жетіп, 50 орынның 41-ін иеленді. Бұл сайлау Оңтүстік-Батыс Африка аумағындағы тұңғыш көпұлтты сайлау болғанымен, аумақтың солтүстігінде Оңтүстік Африка әскерлерінің болуымен қатар, кең ауқымды қорқытулар туралы айыптаулар орын алды. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі бұл сайлауды "жарамсыз" деп жариялады. 1980 жылдың 1 шілдесінде Мадж құрылған үкіметтің Министрлер Кеңесінің төрағасы болды. Кеңес 1983 жылы отставкаға кетті, ал Оңтүстік-Батыс Африканың басқаруы Оңтүстік Африканың басқыншыларына қайтадан жүктелді. 1983 жылдың қыркүйегінде 19 "ішкі" (яғни Оңтүстік-Батыс Африкалық) партиядан тұратын Көппартиялық конференция (МПК) құрылды. Өзінің мүмкіндіктерін қарастырғаннан кейін, Мадж осы конференцияда ДТА өкілі болуға келісті, бірақ оның нәтижесі басқаша болар деп үміттенеді: ДТА (22 орын) басшылығымен, бірақ әрқайсысы сегіз орыннан иеленген бес кіші партияны қамтитын мәжбүрлі коалициялық үкімет құру. ТНГУ төрағалығы министрлер арасында кезекпен жүзеге асырылды, үш ай сайын алмасып отырды. Мадж Қаржы министрі ретінде 1986 және 1988 жылдары кезекті төрағалық етті. Алайда, ТНГУ-дағы ең ірі партияның президенті ретінде Мадж үкіметтің де-факто басшысы болды, ал DTA ішінде Мадждың Республикалық партиясы қозғаушы күш ретінде танылды.
Намибия тәуелсіздік алғаннан кейін
1989 жылы қарашада Дирк Мадж Намибияның Демократиялық медиа трестін құрды, бұл агенттік "Намибияда еркін және тәуелсіз БАҚты дамыту" миссиясымен Намибияда газет басуды қаржыландырды. Бұл тресттің құрылуы үшін 1989 жылғы тәуелсіздік сайлауында SWAPO-ға қарсы күресуге бағытталған қаражат қолданылды. Трест Democratic Media Holdings компаниясына тиесілі болды, ол өз кезегінде Намибияның ең ірі газет баспасы – John Meinert Printing компаниясына иелік етті. 2007 жылға қарай трест баспа өнеркәсібіндегі қалған үлесін сатып, білім беру және дамуға бағытталған қайырымдылық ұйымына айналды. Мадж 2008 жылға дейін трест директорлар кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. Мадж 1989 жылғы сайлауда DTA тізімі бойынша Намибияның Конституциялық Ассамблеясына өкіл болып сайланды, ол тәуелсіз Намибияның алғашқы Ұлттық Ассамблеясына айналды. 1993 жылы ол зейнетке шықты.
Мұра
Намибияның тәуелсіздігіне Мадждің саяси қатысуының әсері күмәнді. Бір жағынан, ол көп партиялық саяси жүйе мен көп ұлтты сайлауларды орнатуы үшін мақталып келсе, енді бірі оны аймақтың тәуелсіздігін кешіктірген, жергілікті халықтың қасіретін ұзартқан және нәсілдік бөлінуді бекіткен деп санайды. 2016 жылдың 9 желтоқсанында, бакалавр дипломын алғаннан кейін 69 жыл өткен соң, Мадж өзінің түлек болған Стелленбош университетінен құрметті доктор дәрежесін алды. Мақтау қағазында былай делінген: «Ерекше көрегендік, стратегиялық ойлау және трансформациялық басшылық қабілеттерімен ол тек «бейбітшілікке жетекші» ғана емес, сонымен қатар өздерінің дәстүрлі қолдаушыларын жаңа бағытқа бастады, сондай-ақ Намибияда ақ және қара халық арасындағы келісімді қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды. Көп жағынан ол Оңтүстік Африканың бұрынғы мандатты аймағының мәртебесі мен орнына қатысты Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жағдайдан шығуға көмектесті».
Зейнеткерлік және өлім
Дирк Мадж 1993 жылы сәуірде саясаттан қанағат етіп кетті. Кейін кітап ағылшын тіліне аударылып, 2016 жылы мамыр айында "Тәуелсіз Намибияға дейінгі жол" деген атпен жарық көрді. Ағылшын тіліндегі нұсқасының алғы сөзінде Пит Крукамп былай деп жазады: "Мадждің естеліктері заманауи кезеңде өткенді қайта жаңғыртпайды. Оқырман бір жағынан таныс, бірақ ыңғайсыз, тіпті жаралы өткенге көшеді. Стыққандық пен ұятқа толы оқиғалар кейбіреулер үшін "қалыпты" болған, ал басқалары үшін жеңілсіз "құрметтілік" немесе тіпті ерекше "шындық" ретінде ұсынылады. Дирк Мадж әдеби және ғылыми құндылығы бар мәтінмен ерекше үлес қосты. Бұл еңбек Намибияның толық тарихы ретінде емес, Дирк Мадждың өмірі мен заманы туралы естелік ретінде жазылған. 2020 жылы Мадж Намибиядағы COVID-19 пандемиясы кезінде COVID-19 жұқтырып, өкпесіне инфекция ұғды. Ол 26 тамызда Виндхуктегі жеке клиникада 92 жасында дүниеден өтті.