Кіріспе
Echinocereus – бұл қабырғалы, көбінесе кішкентай және орташа мөлшердегі, цилиндр пішіндес кактустардың туысы, құрамына АҚШ-тың оңтүстігі мен Мексиканың өте күннөл, тасты жерлерінде өсетін шамамен 70 түр кіреді. Әдетте гүлдері ірі, ал жемістері жеуге жарамды. Атауы ежелгі грек тіліндегі ἐχῖνος (echinos) – "теңіз кірпісі" және латын тіліндегі cereus – "шам" сөздерінен шыққан. Оларды кейде кірпі кактусы деп те атайды, бұл термин Pediocactus және Echinopsis үшін де қолданылады.
Echinocereus is a genus of ribbed, usually small to medium sized, cylindrical shaped cacti, comprising about 70 species native to the southern United States and Mexico in very sunny, rocky places. Usually the flowers are large and the fruit edible. The name comes from the Ancient Greek ἐχῖνος (echinos), meaning "sea urchin", and the Latin cereus meaning "candle". They are sometimes known as hedgehog cacti, a term also used for the Pediocactus and Echinopsis.
Сипаттама
Echinocereus туысының түрлері жалғыз немесе бұтақталып өседі, бұтақтары төмен жататыннан тік өсетінге дейін, шар тәрізді немесе цилиндр тәрізді болады. Тамырлары талшықты немесе жуандақтанған. Өсімдіктердің биіктігі 1-ден 60 сантиметрге дейін жетеді. 4-тен 26-ға дейінгі қабырғаларының ұштарында, көбінесе анық және сирек ғана дөңес бөліктерге бөлінетін ареолалар орналасқан, олардан әртүрлі пішінді тікендер пайда болады. Туыстың ерекше белгісі және, мүмкін, синапоморфиясы – гүлдері. Гүл бүршіктері іштен дамиды және сабақтың сыртқы қабатынан (эпидермисінен) жарылады. Бұл гүлдің морфологиясы, гүлдің дамитын бүршіктерін төмен температурадан қорғауға бейімделу болып табылады. Толық жетілгенде гүлдер әдетте жарқын түсті болып, күндіз ашылады. Echinocereus гүлдерінің түсі өзгергіш, себебі гүлдің периантының түсі тозаңдаушылардың ерекшелігін көрсетеді. Қызыл гүлдер көбінесе колибрилермен тозаңданумен байланысты, ал қызғылт гүлдер көбінесе көбелектермен тозаңдануға сәйкес келеді. Олардың гүл түтіктері мен перикарпийі тікендермен, қылшықтармен және кейде жүнмен қапталған. Жараң әдетте жасыл, бірақ кейде ақ түсті болады. Шар немесе жұмыртқа тәрізді жемістері жасылдан қызылға дейін өзгереді және көбінесе тікенді болады. Олар көбінесе шырынды және бойлық жарық бойынша ашылады. Кейде хош иісті жемістері 0,8-ден 2 миллиметрге дейін ұзындығы бар, кеңінен сопақ, қара, түйіршікті тұқымдарды қамтиды.
Таксономия
Echinocereus – Cactaceae тұқымдасының Cactoideae қосалқы туысына жататын Echinocereeae тайпасының бір туысы. Cactoideae екі бауырлас кладка, Cactoideae I және II-ге бөлінеді. Echinocereus, Pachycereeae тайпасының Cactoideae I кладының ішінде орналасқан, бұл тайпа бағана тәрізді және ағаш тәрізді пішіндердің пайда болуына әкелген әртараптандыруды көрсетеді. Echinocereus шамамен 4,6 ± 1,7 миллион жыл бұрын пайда болған. Echinocereus – Stenocereus-ке жақын монофилетикалық туыс, бірақ оның жоғары деңгейдегі морфологиялық өзгеруі және конвергентті эволюциясының салдарынан, туыстың ішкі жіктелуі тарихи түрде көп дау тудырды.
Өсіру
Эхиноцереус spp. басқа көптеген кактустарға қарағанда өсіру оңай. Олар гүлдеу үшін жеңіл топырақ, күнге толы орын және қыстың салқын, құрғақ болуы қажет. Олар басқа кактустарға қарағанда сәл байытылған топырақта жақсы өседі. Табиғатта, олардың бірнеше түрі суыққа төзімді, -23°C дейін температураны көтере алады, бірақ тек құрғақ жағдайда ғана.
Табиғи будандар
Сурет Ғылыми атауы Түрлері Таралуы Echinocereus × kunzei (E. coccineus × E. dasyacanthus) Жаңа Мексика Echinocereus × neomexicanus (E. chloranthus × E. coccineus subsp. rosei) Мексика (Чихуахуа) Echinocereus × roetteri (E. coccineus × E. dasyacanthus) Echinocereus × roetteri var. lloydii Echinocereus × roetteri var. neomexicanus Жаңа Мексикадан Оңтүстік-Батыс Техасқа және Мексикаға (Чихуахуа) дейін.
Echinocereus ×roetteri var. neomexicanus New Mexico to SW. Texas and Mexico (Chihuahua)
Бұрын осы жерде орналастырылған
Echinopsis candicans (Gillies ex Salm Dyck) F. A. C. Weber ex D. R. Hunt (E. candicans (Gillies ex Salm Dyck) Rümpler ретінде)