Наталья Коррейя: Португалияның ақын, жазушы және қоғам қайраткері

Кіріспе

Португалиялық жазушы және әлеуметтік белсенді (1923–1993)

Наталия де Оливейра Коррейя, GOSE, GOL (13 қыркүйек 1923 – 16 наурыз 1993) – португалиялық зиялы, ақын және әлеуметтік белсенді, сондай-ақ Азор архипелагының автономиялық аймағының аймақтық әнұраны "Hino dos Açores" әнінің ресми мәтінін жазған автор. Оның шығармалары португалиялық медианың түрлі жанрларын қамтиды және ол көптеген португалиялық және халықаралық қайраткерлермен ынтымақтастық жасады. Португалия Ұлттық Ассамблеясының депутаты (1980–1991) ретінде ол өнер мен мәдениеттің мүддесін қорғай отырып, адам құқықтары мен әйелдер құқықтарын қорғау үшін үнемі саяси тұрғыдан белсенділік танытты. Жозе Сарамаго, Арминдо Магалхаес, Мануэль да Фонсека және Урбано Таварес Родригеспен бірге ол FNDC – Мәдениетті қорғау жөніндегі Ұлттық фронтты (Frente Nacional para a Defesa da Cultura) құруға атсалысты. Ол португалдық мәдениет пен әдебиетінің 1950-1960 жылдардағы маңызды тұлғаларымен кездескен көркемдік ортаның маңызды өкілі болды. Оның еңбектері көптеген тілдерге аударылған.

Өмірбаян

Наталия Коррея Азор аралдарындағы Сан-Мигельдегі Фажа-де-Байксода (Понта-Дельгада) дүниеге келді. Ол Мария Хосе де Оливейраның (1940 жылдары романс жазуда сәл табысқа жеткен бастауыш мектеп мұғалімі, Сан-Мигельдің Капелас қаласында туған) және 1918 жылы үйленген Мануэль де Медейрос Коррейяның қызы болды. Он бір жасында жас Наталия, оның үлкен әпкесі (Кармен де Оливейра Коррейя) және анасы Лиссабонға көшіп келді, ал әкесі Бразилияға эмиграциялады. Ол Лиссабонда оқуын бастады және тез арада әдебиетке қызығушылық танытты (балаларға арналған алғашқы туындысын жариялады: A Grande Aventura de Um Pequeno Herói), әсіресе поэзияға. Ол өнер саласындағы мансабын драма, романтика, аударма, журналистика және редакциялаумен жалғастырды, сонымен қатар теледидар мен барлық түрдегі БАҚ-пен танысты. "Матриа" бағдарламасында жұмыс істеген кезінде ол өзінің феминизмнің ерекше түрін жақтады, ол қозғалыстың қалыпты саяси форматтарына қарсы болды. Ол оны матрицизм деп атады, онда әйелді либералды эротизмнің архетипі ретінде көрсетті: құмарлы және әйелдік; кейін оның "Патриа" (ұлт немесе отан) және "Матриа" (әйел) әдеби түсініктері "Фратриа" (бауырластық) деп кеңейтілді. Корреяның туған аралының табиғи сұлулығына деген терең құрметі оның туындыларындағы тақырыптарда, бейнелерде және символдарда, сондай-ақ оның отандастары Антеро де Квентал және замандасы Виторино Немесиомен жақын байланыстарында айқын көрінеді. Ол сюрреализмге, галисиялық португал поэзиясына және мистицизмге қатты әсер етті, ал оның туындылары поэтикалық романтизмнен сатираға дейін кең ауқымды. Ол көптеген жанрларда жұмыс істеді: поэзия, эсселер, театр және антологиялар. Ораторлық шеберлігі мен күресшіл мінезімен ол Антонио Оливейра Салазардың "Estado Novo" режиміне қарсы қозғалыстарда белсенділік танытты, 1945 жылы "Movimento de Unidade Democrática" (Демократиялық Бірлік Қозғалысы) қозғалысына қатысып, генералдар Нортон де Матостың (1949) және Хумберто Дельгадоның (1958) президенттік үміткерліктерін қолдады, сондай-ақ 1969 жылы "Comissão Eleitoral de Unidade Democrática" (Демократиялық Бірліктің Сайлау Комиссиясы) құрамына кірді. Өзінің белсенділігі үшін ол 1966 жылы билік тарапынан қорлаушылық деп танылған "Antologia da Poesia Portuguesa Erótica e Satírica" (Португалияның Эротикалық Поэзиясы мен Сатирасы Антологиясы) еңбегін жариялағаны үшін шартты түрде үш жылға бас бостандығынан айырылды. Сондай-ақ, Мария Изабель Баррено, Мария Вельхо да Коста және Мария Тереза Хорта жазған "Novas Cartas Portuguesas" (Жаңа Португалиялық Хаттар) редакторы ретінде сотталды. Наталия сол кездегі Португалиядағы маңызды баспагерлердің бірі – "Editora Arcádia" баспасының жарияланымдарын үйлестіруді басқарды. 1971 жылы әріптестері Изабел Мейрелес, Джулия Маренха және Хелена Розетамен бірге ол "Bar Botequim" барын ашты, онда 1970-1980 жылдар аралығында Португалия зиялы қауымының көп бөлігімен кездесті. 1980 жылы ол Парламентке PPD (Partido Popular Democrático) мүшесі ретінде сайланды. Ол Антонио Серджиомен, "Movimento da Filosofia Portuguesa" (Португалия Философиясы Қозғалысы) қозғалысымен, Дэвид Мурао Феррейрамен, Хосе Аугусто Франсамен, Луис Пачекомен, Альмада Негрейроспен, Марио Сезаринимен, Арий дос Сантоспен, Амалия Родригеспен, Фернандо Дакостамен және тағы да басқалармен достық қарым-қатынаста болды. Португалиядағы кафе-концерттердің жанкүйері болған ол өзінің досы, трансвестит Гида Скарлатиді (актер Карлос Феррейра) қолдады. Оның үйі сондай-ақ Генри Миллер, Грэм Грин және Ионеско сияқты әйгілі жазушылардың кездесу орны болды. 1991 жылы Коррея "Associação Portuguesa de Escritores" (Португалия Жазушылар Ассоциациясы) тарапынан "Sonetos Românticos" (Романтикалық Сонеттер) кітабы үшін поэзия саласындағы үлкен сыйлықты алды. Сол жылы оған "Ordem da Liberdade" (Азаттық Ордені) табысталды; ол бұрыннан "Ordem de Santiago" (Сантьяго Ордені) орденінің иегері болған. Ол төрт рет үйленді: 1942 жылы Альваро Перейрамен, 1949 жылы Уильям Крейтон Хайлермен, 1950 жылы Альфредо Мачадомен және 1990 жылдың наурыз айында Дордио Леал Гимараеспен. Альфредо Луис Мачадо (1904-1989), оның "үлкен құмарлығы", одан әлдеқайда үлкен және жесір күйеуі оның жеке өміріне үлкен әсер етті (жас Корреяның Мачадоға жазған махаббат хаттары өзіндік әдеби құндылыққа ие). 1990 жылы 67 жасында Дордио Гимараеспен некелесуі көбінесе серіктес және доспен жасалған келісім болды. Наталия Коррея 1993 жылдың 16 наурызында таңертең Лиссабонда, "Bar Botequim" барынан оралғаннан кейін жүрек талмасынан қайтыс болды. Өсиеті бойынша Азор аралдары өз мүлкінің көп бөлігін Азор Автономиялық Аймағына қалдырды; Понта-Дельгададағы қоғамдық кітапхана мен аймақтық мұрағатта оның әдеби тарихын көрсетіп тұратын тұрақты көрме ұйымдастырылған. Мұрағат оның көптеген әдеби туындыларын (оны Лиссабон Ұлттық Кітапханасымен бөліседі), соның ішінде жарияланбаған көптеген томдарды, өмірбаяндық құжаттарды, суреттерді және хаттарды, сондай-ақ оның жеке кітапханасынан алынған көптеген өнер туындыларын сақтайды.

Natália Correia was born in Fajã de Baixo (Ponta Delgada), São Miguel, Azores. She was the daughter of Maria José de Oliveira (born in Capelas, São Miguel, a primary school teacher who had a small success with writing romances, during the 1940s) and Manuel de Medeiros Correia, married in 1918. At the age of eleven, the young Natália, her older sister (Carmen de Oliveira Correia) and mother moved to Lisbon, while their father emigrated to Brazil. She began her studies in Lisbon, and quickly found her interest in literature (publishing her first work, for children: A Grande Aventura de Um Pequeno Herói), and specifically poetry. She continued her Arts career in drama, romance, translation, journalism, and editing, becoming familiar with the media in all its forms, as well as television. It was during her work on the program Mátria that she advocated her own special form of feminism, which flowed counter to the politically correct format of the movement. She called it matricismo, where she showed the woman as an archetype of liberal eroticism: passionate and feminine; later her literary notions of Patria' (the nation or fatherland) and Mátria (the woman) would be extended to Fratria (fraternity). Correia's deep affection for her native island's natural beauty is demonstrated profoundly in the themes, images and symbols portrayed in her works, as well as by her affinity with fellow countrymen authors Antero de Quental and contemporary Vitorino Nemésio. She was much influenced by surrealism, Galician Portuguese poetry, and mysticism, and her works span the spectrum from poetic romanticism to satire. She worked in many different genres: poetry, essays, theater, and anthologies. With a talent for oratory and a combative nature, she became active in the movements in opposition to the Estado Novo regime of António Oliveira Salazar, participating in the Movimento de Unidade Democrática (Movement for Democratic Unity) in 1945, and supporting the Presidential candidacies of Generals Norton de Matos (1949) and Humberto Delgado (1958), as well as joining the Comissão Eleitoral de Unidade Democrática (Electoral Commission of the Democratic Unity), 1969. For her activism she was condemned to three years in prison, with a suspended sentence, for the publication of her work Antologia da Poesia Portuguesa Erótica e Satírica (Anthology of Portuguese Erotic Poetry and Satire), considered offensive by the authorities in 1966. She was also tried for editorial responsibility for Novas Cartas Portuguesas (New Portuguese Letters) written by Maria Isabel Barreno, Maria Velho da Costa and Maria Teresa Horta. Natália was responsible for coordinating the publications of Editora Arcádia, one of the important Portuguese editors at the time. In 1971, with colleagues Isabel Meireles, Júlia Marenha and Helena Roseta, she started the Bar Botequim, where during the decades between 1970 and 1980 she met with a great part of the Portuguese intellectual community. In 1980, she was elected to Parliament as a member of the PPD (Partido Popular Democrático). She was a friend of António Sérgio, associated with Movimento da Filosofia Portuguesa (Movement of Portuguese Philosophy), David Mourão Ferreira, José Augusto França, Luiz Pacheco, Almada Negreiros, Mário Cesariny, Ary dos Santos, Amália Rodrigues, Fernando Dacosta, just to name a few. An enthusiast of the café concert scene in Portugal, she supported her friend the cross dresser Guida Scarllaty (the actor Carlos Ferreira). Her home was also a stage for famous writers such as Henry Miller, Graham Greene and Ionesco. In 1991, Correia received the Grand Prize in Poetry from the Associação Portuguesa de Escritores (Association of Portuguese Writers), for her book Sonetos Românticos (Romantic Sonnets). In the same year, she was conferred the Ordem da Liberdade (Order of Liberty); she was already the holder of the Ordem de Santiago (Order of St. James). She was married four times: in 1942, to Álvaro Pereira, in 1949, to William Creighton Hyler, in 1950, to Alfredo Machado and in March 1990, to Dórdio Leal Guimarães. It was Alfredo Luiz Machado (1904–1989), her "great passion", much older and a widower that marked her personal life (the love letters from the youthful Correia to the much older Machado are themselves literary). Her 1990 marriage to Dórdio Guimarães, at 67 years of age, was much more a marriage of convenience with a collaborator and friend. Natália Correia died in the early morning of 16 March 1993 in Lisbon, of a heart attack, after returning from the Bar Botequim. In her will, the Azorean bequeathed many of her possessions to the Autonomous Region of the Azores; a permanent exposition in the Public Library and Regional Archive in Ponta Delgada celebrates her literary history. The institution holds many of her literary works (which it shares with the National Library of Lisbon), including many unedited volumes, biographical documents, iconography and correspondence, as well as many works of art her private library.