Кіріспе

Америка Азамат соғысының шайқасы

Стони-Лейк шайқасы – Генри Хейстингс Сиблидің 1863 жылғы кампаниясының үшінші және соңғы шайқасы. Бұл шайқастан кейін, Санти, Янктон, Янктонаи және Тeton Сиу тайпалары әйелдері мен балалары Миссури өзенінен қауіпсіз өтіп кеткенше Сиблиге қарсы кешіктіру тактикасын қолданды. Содан кейін Сибли оларды қууды тоқтатты.

Өмірбаян

Сибли 24 шілдеде Биг-Мунд шайқасында және 26 шілдеде Дед-Бффало-Лейк шайқасында сиу тайпасымен шайқасты. Сиулар әр шайқастан кейін батысқа қарай шегінді, ал жауынгерлері әйелдері мен балаларының Миссури өзеніне қарай қашуын қамтамасыз етті. Сибли үндістерді өз күштері мен генерал Альфред Саллидің 1200 әскері арасында қоршап алуға мүмкіндік болатынын күтті, Салли Миссури өзені бойымен жоғалып келе жатқан еді. 27 шілдеде, Дед-Бффало-Лейк шайқасынан кейін, Сибли 2000 әскерін 23 мильдей жердегі Тас көлге жеткізіп, сол жерде түнеді. Ертеңіне таң атпай лагерьді жинап, үндістердің ізімен жорығын жалғастырды. Шамамен екі сағаттан кейін, оның барлаушылары, көбінесе араласқан сиу тайпасынан болғандар, Сибли колоннасына қарсы үлкен атты күштердің жақындап келе жанын хабарлады.

Шайқас

Сиулер Сиблиді күтпеген жерден ұстап, әлсіз жеріне шабуыл жасап, оны қуғыннан бас тартуға мәжбүрлеуге үміттенген көрінеді. Олардың жақындап келе жатқанын естіген Сибли сапын жинап, шабуылшыларды жіберіп, артиллериясын орналастырды. Сиу жауынгерлері көп ұзамай Сибли әскерлерінің айналасында 5 немесе 6 мильдік доғамен жартылай шеңбердегі төбелерде пайда болды. Сибли олардың санын 2200-2500-ге дейін бағалады. Сиулар өздерінің 1600 жауынгерден тұратынын айтты. Дегенмен, үндістердің көпшілігі тек садақ-жебе және мылтықпен қаруланғандықтан, 100 метрден астам қашықтықта тиімді шайқаса алмады. Сибли колоннасын толық қоршамаса да, оны таң қалдыра алмағандықтан, сиулар әлсіз жерлерін іздеді. Полковник Джеймс Бейкердің 10-шы Миннесота полкі Сиблидің алғы шебінде болып, екі таулық гаубицаның қолдауымен атыс жасап алға жылжыды. 6-шы және 7-ші Миннесота полктері Сиблидің керуенін сол және оң жақтан қоршады. Жаяу әскердің шабуылдары үндістерді бірнеше төбеден ығыстырды. Бірақ көп ұзамай сиулар шайқастан бас тартып, тарап кетті. Сибли аттары мен әскері шаршағандықтан, оларды қууға мүмкіндік болмады. Сиблиде жараланғандар болған жоқ. Сиулардың қаза тапқандары белгісіз, бірақ аз болса керек. Артиллерия оғынан үш үнді аттарынан құлағандары көрінді.

Кең Міссуридің арғы жағында

Сиукстер кеткеннен кейін Сибли өз әскерін 18 миль бойы тосқауылсыз жетелеп, қазіргі Солтүстік Дакота штатының Бисмарк қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 10 мильдей жерде орналасқан Apple Creek-те лагерь құрды. Ол сол жерде Миссури өзенімен кемемен келе жатқан Суллимен кездесуді күткен еді, бірақ одан ешқандай хабар болған жоқ. Келесі күні, 29 шілдеде Сибли екі гаубица мен атты жасағын 12 мильдей алға жіберіп, Сиулардың Миссури өзенінен өтуіне кедергі келтіруге тырысты. Бірақ ол кеш келді, олардың көп бөлігі күні бұрын өтіп кеткен еді. Алайда, асығысқандықтан көптеген мүліктерін тастап кетуге мәжбүр болды. Кейбір жауынгерлер Миссури өзенінің шығыс жағында қалған еді, Сибли оларға оқ жаудырды, соның салдарынан олар өзенді жүзіп батыс жағына өтті, онда Сибли әскеріне алыстан оқ атуын жалғастырды. Сиблидің екі сарбазы негізгі әскерден бөлініп қаза тапты. Сибли өзенге жақын жерде лагерь құрды, ал келесі үш түн бойы Сиулардың үнемі шабуылдарына ұшырады. Олар даланы өртеп, әскердің шатырларына оқ атты және малдарды қорқытып шашыратты. Сулли, жабдықтар мен қосымша күштерді таба алмағандықтан, Сибли 31 шілдеде операцияны тоқтатып, Миннесотаға қайтуға шешім қабылдады. Оның аттары мен әскері шаршап қалды. Сибли экспедициясын сәтті деп жариялады, өйткені ол Сиуларды Миссури өзенінен батысқа қарай, Миннесота мен Шығыс Дакота аумақтарындағы елді мекендерден алысқа ығыстырды. Ол үш шайқаста 150 үндіні өлтіріп немесе жаралағанын, ал өз күштерінен 6 сарбаз қаза тапқанын мәлімдеді. Бірақ Санти тайпасының басшысы Стендинг Буффало тек 13 үндінің қаза тапқанын айтты. Сиулардың қырылуы туралы әртүрлі есептерді салыстыру мүмкін емес, сондай-ақ шайқастарға қанша үнді жауынгері қатысқанын нақты анықтау да қиын. Сиулар 3 тамызда, Сибли Миссури өзенінің жағалауын қысып, Миннесотаға қайтқаннан кейін үш күн өткен соң кек алды. Олар өзендегі салға шабуыл жасап, 22 бейбіт азаматты өлтірді. Сондай-ақ, 1863 жылы Сиулар Миннесотаға жасаған шабуылдары тоқтаған жоқ, олар 16 ақ адамды өлтіргені белгілі болды. Сол жазда Сулли, Сиблимен күш біріктіруге кешігіп, Уайтстоун төбесіндегі шайқаста Сиулармен кездесті.