Кіріспе

1774 жылғы оқиға, Революциялық соғысқа дейін.

«Оқ-дәрі дабылы» – 1 қыркүйек 1774 жылы Массачусетс шығанағының корольдік губернаторы генерал Томас Гейджтің бұйрығымен британдық сарбаздардың Бостон маңындағы қоймадан оқ-дәріні алып қоюына халықтың кеңінен жасаған реакциясы. Осы әрекетке жауап ретінде, қан төгілгені туралы қауесеттер тарағанда, дабыл Коннектикут және одан әрі ауылдарға тарады, ал американдық патриоттар соғыс жақын екенін сезіп, әрекетке көшті. Мыңдаған жасақшылар Бостон мен Кембриджке қарай ағыла бастады, ал халықтың наразылығы лоялистер мен кейбір үкімет шенеуніктерін британдық армияның қорғауына қашуға мәжбүр етті. Бұл жалған дабыл болғанымен, «Оқ-дәрі дабылы» саяси және әскери жетекшілерді алдағы күндері сақтықпен әрекет етуге итермеледі және жеті жарым айдан кейін Лексингтон мен Конкорд шайқастарына дайындық репетициясы болды. Сонымен қатар, екі тараптың да қару-жарақ, оқ-дәрі және басқа да әскери жабдықты бақылауға бағытталған әрекеттері шиеленісті күшейді, себебі британдықтар әскери қоймаларды тікелей бақылауға алуға тырысты, ал патриот отаршылар оларды өздерінің қажеттіліктері үшін қолдануға ұмтылды.

Өмірбаян

1772 жылы он үш британдық колонияның көпшілігі британдықтардың жағымсыз әрекеттеріне және Гаспи ісіне (колонистердің кедендік ережелерді орындауға қатысқан кемені жойғанына) британдықтардың теріс реакциясы жауабында хат алмасу комитеттерін құруға шешім қабылдады. Бұл комитеттер қауымдастықтарға бір-бірімен ресми түрде байланыс орнатуға, басқа жерлерде болған оқиғалар туралы хабардар болуға және әрекеттерін үйлестіруге мүмкіндік берді. Осылайша, олар шай заңының, төзімсіз заңдардың және басқа да жағымсыз британдық колониялық заңнаманың орындалуына жауап беруде маңызды рөл атқарды. Массачусетс колонистері британдық әскерлердің әрекеттеріне қарсы әскери тұрғыдан ұйымдасу үшін әлі бірлескен шаралар қабылдамаған, бірақ Бостонды қолдау туралы мәлімдемелер жасалды (оның порты 1774 жылдың басында Бостон порты заңы бойынша жабылды) – «өміріміз бен мүлігімізді тәуекелге тігуге» дайынбыз. 1774 жылдың мамырында Массачусетс штатының әскери губернаторы болған генерал Томас Гейджке британдық парламенттің Бостон шай партиясына жауап ретінде қабылдаған төзімсіз заңдарды орындау міндеті жүктелді. Соғыстың басталуын болдырмау және американдық патриоттар (вигтер) көпшілігі мен лоялисттер (торилер) арасындағы бейбітшілікті сақтау үшін, ол жаңа Англиядағы қоймалар мен арсеналдардан әскери жабдықтарды жасырын түрде алып тастаудың ең жақсы жол деп санады. Бұл тапсырмалардың құпиялылығы маңызды болды, өйткені Гейдж жоспарлардың жария болуы, оның әскерлері келгенге дейін патриоттарға соққандардың дүкендерді басып алуына немесе жасыруына әкелуінен қорқады. Гейдж бұл оқ-дәріні сақтау үшін Бостонға жеткізуге шешім қабылдады. Сол күні генерал Гейдж, өзінің ниетімен, жазатайым оқиғамен немесе хабаршы ұрлағандықтан, Уильям Браттлдің 27 тамыздағы хатын жоғалтты; кең таралған әңгіме бойынша, ол құлдырап кетті. Хаттың мазмұны туралы жаңалық тез тарады, және көптеген адамдар оны Гейджге патриоттар қолға түсірместен бұрын провинциялық оқ-дәріні алып тастау туралы ескерту деп қарады. 1 қыркүйек күні таңертең 4-ші полктің шамамен 260 британдық әскері подполковник Джордж Мэддисоннің басшылығымен құпия түрде Бостоннан Мистик өзені арқылы қазіргі Сомервиллдегі Винтер Хилл маңындағы қону орнына жеткізілді. Содан кейін олар шамамен 1.6 километрдей қашықтықты жүріп, Массачусетс штатындағы ең ірі оқ-дәрі қоймасы болған оқ-дәрі қоймасына жетті. Фипс король әскеріне ғимараттың кілтін берді, және күн шыққаннан кейін олар барлық оқ-дәріні алып кетті. Әскерлердің көпшілігі Бостонға келген жолмен қайтып келді, бірақ шағын топ Кембриджге барып, екі далалық зеңбіректі алып, Ұлы көпірден және Бостон мойнынан Бостонға аяқпен жеткізді. Зеңбіректер мен оқ-дәрі Бостоннан британдықтардың Касл аралындағы бекінісіне, сол кезде Вильям қамалы деп аталған (1779 жылы Форт-Индипенденс деп қайта аталды) жеткізілді.

Рейдке қарсы әрекет

Күн бойы елді мекендерде британдық әскерлердің қозғалысы туралы жалған әңгімелер тарады. Тұрақты әскерлер жолға шықты; провинциялық ұнтақ тәркіленді; соғыс жақын болды; адамдар қаза тапты; Бостонды оның мәжәртенің әскери кемелері бомбалады. Хабар Коннектикутқа дейін жетті. Аймақтың түкпір-түкпірінен адамдар қаруланып, Бостонға қарай ағыла бастады. Шрусберидегі бір саяхатшы 15 минуттың ішінде 50 ер адам жиналып, жабдықтанғанын, айналағы қалаларға елшілер жіберіп, Бостонға аттанғанын хабарлады. 2 қыркүйекте бірнеше мың адам Кембриджде жиналып, Уильям Браттл сияқты бірнеше белгілі лоялистерді Бостонға және әскери қорғауға қашуға мәжбүр етті. Шериф Фипс жазбаша түрде өзін үкіметтің барлық әрекетінен бас тартуға мәжбүр болды. Ақырында, шындық әңгімелерге жете бастады, және милиция бөлімдері (кейбіреулері әлі де Бостонға бет алған) үйлеріне қайтты. Сондай-ақ 2 қыркүйекте Бостон газеттері Уильям Браттлдің хатын жариялады, онда ол Гейджді ұнтақты алып тастау туралы ескертпегенін, Гейдж одан қойманың ішіндегі заттардың тізімін сұрағанын және ол осы талапқа бағынғанын айтты. Оның Гейджге жазған хатының мазмұны 5 қыркүйекте жарияланатын болды. Браттл Бостонды қоршау кезінде Касл аралында қалды және 1776 жылдың наурыз айында британдықтар қаланы тастап кеткен кезде ол да кетіп қалды. Ол 1776 жылдың қазан айында 70 жасында Нова-Скотиядағы Галифакс қаласында қайтыс болды.

Британдықтардың реакциясы

Гейдж отаршылдық реакцияның масштабы мен кеңдігіне таңсылып, Вустердегі қоймаға жоспарланған екінші экспедицияны кейінге шегерді, соңынан тоқтатты. Ол әскерін Бостон қаласында шоғырландырып, Лондоннан күш сұрады, "егер он мың адам жеткілікті деп ойласаңыз, жиырмасын жіберіңіз; егер бір миллион жеткілікті деп санасаңыз, екеуін беріңіз; соңында қан мен байлықты үнемдейсіз" деп жазды. Бірақ Гейджтің өтініші Лондондағылардың біріне абсурдты көрінді, себебі сол кезде Британияда барлығы 12 мыңдай әскер болды, алайда ол бұл өтініштерге жауап ретінде қосымша 400 теңізші алды. Олар сондай-ақ, кейін Лексингтон мен Конкордта маңызды рөл атқарған жедел хабаршылар және дабылдар жүйесін құрды. Қазан айында Массачусетс штатының бұрынғы заң шығарушы органы Массачусетс үкіметі туралы заңға наразылық білдіріп, өзін Бірінші Провинциялық Конгресс деп жариялады. Ол Англия азамат соғысы кезінде сол атпен аталған орган үлгісінде Қауіпсіздік комитетін құрды және отаршыл әскердің ширек бөлігін минуттық әскер ретінде белгілеуді ұсынды.

Портсмут сигнализациясы

1774 жылдың желтоқсан айының басында британдық әскери басшылық Солтүстік Америкаға қару-жарақ пен оқ-дәрі экспортын тоқтатуға және қалған барлық қоймаларды күзетуге шешім қабылдады. 12 желтоқсанда Пол Ревир алған хабарламаға сәйкес, Портсмут, Нью-Гэмпширдегі Форт-Уильям мен Мэридегі қоймаларды басып алуға дайындық жүріп жатқандығы анықталды. Ол ертесі күні Бостоннан Портсмутқа аттанып, жергілікті патриоттарды ескертті, олар 14 желтоқсанда фортқа шабуыл жасап, оның барлық жабдықтарын алып кетті. Ревир алған ақпарат қате болды; британдық операция жоспарланғанымен, бұйрық берілмеген еді. Британдықтар Портсмутқа әскер тасымалдайтын кемелерді жіберді, олар форттың жабдықтары алынып тасталғаннан кейін үш күннен соң келді. Бірінші кеме 17 желтоқсанда келді, және жергілікті патриот кемеші оны толқынның көтерілген кезінде таяз суға батырып жіберді, бұл капитанды қатты ашуландырды. Лоялистер "патшаның ұнтағы" деп, ал патриоттар "милицияның ұнтағы" деп атаған оқ-дәрі қоймалары Ньюпорт, Род-Айленд, Провиденс, Род-Айленд және Нью-Лондон, Коннектикут штаттарындағы форттардан алынып, жағалаудан алыс орналасқан қалалардағы милицияға таратылды. Оқ-жарақ және басқа да жабдықтар Бостон мен Чарльзтауннан жасырын түрде шығарылды.

Салемдегі жанжал

1775 жылы 27 ақпанда HMS Lively кемесі полковник Александр Леслидің 64-полкінен 240-қа жуық британдық қатарлы әскерді Массачусетс штатының Салем қаласында қару-жарақ тәркілеу үшін жеткізді. Оларды шағын топ тоқтатты, олар көпірді көтеріп, жолын кесті, сондай-ақ оларды әжуалай мазақтап, ал басқалары пушкаларды қауіпті жерге көшіріп, жақын жердегі қалалардан көмек шақырды. Көпір ақырында төмен түсіріліп, қатарлы әскерге бұрын пушкалар сақталған шеберхананы тексеруге рұқсат берілді. Олар кемеге қайтқанда, қасында қадам-қадаммен жүріп, оларды мазақтап, наразылардың саны артып келе жатты. Шағын төбелес болды, бірақ оқ атылмады.