Кіріспе

АҚШ құрамына кірген британдық колониялар

Он үш колонияның саяси, конституциялық және құқықтық жүйелері ұқсас болды, және әрқайсысында негізінен протестант ағылшын тілінде сөйлейтін адамдар басымдық құрды. Колониялардың алғашқысы – Вирджиния – 1607 жылы Джеймстаун қаласында құрылды. Жаңа Англия колониялары, Мэриленд және Пенсильвания негізінен олардың негізін қалаушылардың діни сенімдеріне байланысты құрылды. Ал қалған колониялар бизнес және экономикалық кеңдеу үшін құрылды. Орталық колониялар бұрынғы голландтық Жаңа Нидерланд колониясының орнында пайда болды. 1625 жыл мен 1775 жыл аралығында колониялық халық саны 2 мыңнан 2,4 миллионға дейін өсті, бұл аймақтың жергілікті американдық халқын көптеп ығыстырды. Халық құрамында құлдыққа түскен адамдар да болды, бұл жүйе барлық колонияларда заңмен рұқсат етілген. 18-шы ғасырда британ үкіметі меркантилизм саясатын ұстанды, онда орталық үкімет колонияларды Британияның экономикалық мүддесі үшін басқарды. 13 колонияда белгілі бір деңгейде өзін-өзі басқару және белсенді жергілікті сайлаулар жүргізілді, сондай-ақ олар Лондонның оларға бақылауды күшейту талаптарына қарсылық көрсетті. Франция және үндістер соғысы (1754–1763), Францияға және оның үндіс одақтастарына қарсы, Ұлыбритания мен 13 колония арасындағы шиеленісті күшейтті. 1750-ші жылдарда колониялар тікелей Ұлыбританиямен емес, бір-бірімен ынтымақтастыққа көшті. Колониялық баспагерлер мен газеттердің көмегімен осы колонияаралық іс-әрекеттер мен алаңдаушылықтар таралып, колонистердің «Англиялықтардың құқықтарын» қорғау туралы, әсіресе «өкілдіксіз салық салу болмайды» принципін қорғау туралы шақыруларға әкелді. Салықтар мен құқықтар мәселелеріндегі британ үкіметімен туған қақтығыстар Америка революциясына алып келді, оның барысында колониялар Біріккен Конгресс құрып, Континенталдық армияны ұйымдастырды. Олар Франция Корольдігінің және, азырақ дәрежеде, Голландия Республикасы мен Испания Корольдігінің көмегімен Америка революциялық соғысын (1775–1783) жүргізді.

Британдық отарлар

1606 жылы Англия королі Джеймс I Америкада тұрақты қоныстар құру мақсатында Плимут компаниясы мен Лондон компаниясына жарғы берді. Лондон компаниясы 1607 жылы Вирджиния колониясын құрды, ол континенттегі тұрақты ағылшын қонысы болды. Плимут компаниясы Кеннебек өзенінде Попхэм колониясын құрды, бірақ ол көп ұзамай таратылды. Жаңа Англияның Плимут кеңесі бірнеше отарлау жобаларын демеушілік етті, нәтижесінде 1620 жылы Плимут колониясы құрылды, оны бүгін пилигримдер деп танылатын ағылшын пуритандық сепаратистері қоныстандырды. Голланд, швед және француз да ағылшындармен шамамен бір уақытта Америкада сәтті колониялар құрды, бірақ олар ақырында ағылшын тәжінің билігіне бағынды. Он үш колония 1732 жылы Джорджия провинциясы құрылған кезде толыққанды аяқталды, алайда "Он үш колония" термині Америка революциясы кезінде ғана кеңінен қолданыс тапты. 1660 жылдан бастап Лондондағы барлық колониялар "Оңтүстік департамент" деп аталатын мемлекеттік департамент арқылы және Сыртқы сауда және плантациялар жөніндегі кеңес комитеті арқылы басқарылды. 1768 жылы Америка үшін арнайы мемлекеттік департамент құрылды, бірақ ол 1782 жылы Ішкі істер министрлігі жауапкершілікті өз мойнына алғанда таратылды.

Оңтүстік колониялар

Вирджиния колониясы, 1607 жылы жеке меншік колониясы ретінде құрылған; 1624 жылы патшалық колония ретінде жарғыланған. Мэриленд провинциясы, 1632 жылы жеке меншік колониясы ретінде құрылған. Солтүстік Каролина провинциясы, бұрын Каролина провинциясының бөлігі (төменде қараңыз) 1712 жылға дейін; 1729 жылы патшалық колония ретінде жарғыланған. Оңтүстік Каролина провинциясы, бұрын Каролина провинциясының бөлігі (төменде қараңыз) 1712 жылға дейін; 1729 жылы патшалық колония ретінде жарғыланған. Грузия провинциясы, 1732 жылы жеке меншік колониясы ретінде құрылған; 1752 жылдан бастап патшалық колония. Каролина провинциясы алғаш рет 1629 жылы жарғыланды, ал алғашқы қоныстар 1651 жылдан кейін құрылды. Бұл жарғы 1660 жылы II Карл тарапынан күштен шығарылды, ал 1663 жылы жаңа жарғы шығарылып, оны жеке меншік колониясы етті. Каролина провинциясы 1712 жылы солтүстік және оңтүстік жеке меншік колонияларына бөлінді, ал екеуі де 1729 жылы патшалық колонияларға айналды. Одан бұрын, жағалау бойында 1585 жылы Роанок колониясы құрылған, 1587 жылы қайта құрылған, ал 1590 жылы тасталып кеткені анықталды.

Оңтүстік колониялар

Бірінші британдық колониясы – Джеймстаун, ол 1607 жылдың 14 мамырында Чесапик шығанасының жанында құрылды. Бұл кәсіпорынды Лондон Вирджиния компаниясы қаржыландырып, ұйымдастырды, ол алтын іздеген бірлескен акционерлік компания болды. Оның алғашқы жылдары өте қиын болды, аурулар мен аштықтан өлім-жітім жоғары болды, жергілікті үндістермен соғыстар болды және алтынның өзі аз болды. Колония темекіні ақшалай дақыл ретінде өндіруге көшкеннен кейін ғана тірі қалды және гүлденді. 1632 жылы король Чарльз I Балтимордың 2-бароны Сесил Калвертке Мэриленд провинциясының жарғысын берді. Калверттің әкесі ағылшын колонияларына католиктердің көшіп келуін қолдаған белгілі католик шенеунігі болған. Жарғыда дінге қатысты ешқандай ережелер болған жоқ. Каролина провинциясы Вирджиниядан оңтүстікке қарайғы ағылшын қонысының екінші әрекеті болды, алғашқысы Роаноктағы сәтсіз әрекет еді. Бұл жеке кәсіпорын, оны 1663 жылы Каролинаға Корольдік жарғы алған ағылшын лордтары тобы қаржыландырды, олар оңтүстіктегі жаңа колония Джеймстаун сияқты табысты болады деп үміттенді. Каролинаға 1670 жылға дейін қоныс аударған жоқ, тіпті сонда да алғашқы әрекет сәтсіз аяқталды, себебі сол аймаққа көшіп кетуге ешқандай ынталандыру болған жоқ. Бірақ, ақырында лордтар қалған капиталдарын біріктіріп, сэр Джон Коллетон басқаратын аймаққа қоныс аудару миссиясын қаржылады. Экспедиция Чарльстон қаласы үшін қолайлы және қорғанысқа ыңғайлы жер тапты, бастапқыда ол Англияның II Карлы үшін Чарльз Таун деп аталды.

Ортаңғы колониялар

1609 жылдан бастап голланд саудагерлері өзінің мүдделерін қорғау үшін Гудзон, Делавэр және Коннектикут өзендерінде тері саудасы орындарын құрды. Голландиялық Батыс Индия компаниясы Гудзон өзенінде тұрақты қоныстарды орнатып, Жаңа Голландия колониясын құрды. 1626 жылы Питер Минуит Манхэттен аралын ленапе үндістерінен сатып алып, Нью-Амстердам бекінісін салды. Жаңа Голландияда салыстырмалы түрде аз голландтар қоныстанды, бірақ колония аймақтық тері саудасына басымдық тартты. Ол сонымен қатар ағылшын колонияларымен кең ауқымды сауда үшін база ретінде қызмет етті, және Жаңа Англия мен Вирджиниядан көптеген тауарлар голланд кемелерімен Еуропаға тасылды. Голландтар Атлант мұхитындағы құл саудасына да қатысып, Солтүстік Америкадағы ағылшын колонияларына бірнеше африкалық құлдарды әкелді, бірақ олардың көп бөлігі Барбадосқа және Бразилияға жіберілді. Батыс Индия компаниясы Жаңа Голландияны коммерциялық жағынан сәтті болғандықтан өсіргісі келді, бірақ колония ағылшын колониялары сияқты көптеген қоныс танушыларды тартпады. Колонияға көшіп келгендердің көпшілігі ағылшын, неміс, валлондық немесе сефардтар болды. 1638 жылы Швеция Делавэр аңғарында Жаңа Швеция колониясын құрды. Операцияны Голландиялық Батыс Индия компаниясының бұрынғы мүшелері, соның ішінде Питер Минуит басқарды. Жаңа Швеция оңтүстіктегі ағылшын колонияларымен кең ауқымды сауда байланыстарын орнатып, Вирджинияда өндірілген темекінің көп бөлігін экспорттады. 1655 жылы колония голландтар тарапынан басып алынды, Швеция Екінші Солтүстік соғысына қатысқан кезде. 1650 жылдардың басынан бастап ағылшындар мен голландтар бірнеше соғыстарға қатысты, және ағылшындар Жаңа Голландияны басып алуға тырысты. Ричард Николс 1664 жылы нашар қорғалған Нью-Амстердамды басып алып, оның қолбасшылары Жаңа Голландияның қалған бөлігін тез басып алды. 1667 жылғы Бреда шарты Екінші ағылшын-голландия соғысын аяқтады және аймаққа ағылшын бақылауын бекітті. Голландтар Үшінші ағылшын-голландия соғысында Жаңа Голландияның бір бөлігін қысқа мерзімге қайта басып алды, бірақ 1674 жылғы Вестминстер шартында территорияға деген талаптарынан бас тарды, бұл Америкадағы голланд колониялық үстемдігінің соңы болды. Британдықтар Нью-Амстердам колониясын «Йорк қаласы» немесе «Нью-Йорк» деп атады. Голландтардың көп бөлігі колонияда қалды, Манхэттен мен Олбани арасындағы ауылдық аймақтарды бақылады, ал Жаңа Англиядан келген адамдар Германиядан келген иммигранттармен бірге көшіп келе бастады. Нью-Йорк қаласы көптеген тілде сөйлейтін халықты, соның ішінде көптеген африкалық құлдарды тартты. 1674 жылы бұрын Нью-Йорк құрамына кірген жерлерден Шығыс Джерси және Батыс Джерсидің меншік колониялары құрылды. Пенсильвания 1681 жылы квакер Уильям Пенннің меншік колониясы ретінде құрылды. Басты халықтық элементтерге Филадельфияда орналасқан квакерлер, Батыс шекарадағы шотланд-ирландтар және олардың арасындағы көптеген неміс колониялары кірді. Филадельфия өзінің орталық орналасқан жері, тамаша порты және шамамен 30 000 халқымен колониялардың ең ірі қаласы болды.

Жаңа Англия

Пилгримдер – Англия шіркеуінің, олардың пікірінше, бұзылуына наразы болған пуритандық сепаратистердің шағын тобы. Олар бастапқыда Нидерландыға көшіп, бірақ 1620 жылы «Мейфлауэр» кемесімен Америкаға аттанды. Жаңа жерге келген соң, олар «Мейфлауэр келісімін» жасады, осы арқылы өзін біріккен қауымдастық ретінде міндеттеді, сонымен Plymouth Colony-ны құрды. Уильям Брэдфорд олардың басшысы болды. Колония құрылғаннан кейін Англиядан келген басқа да қоныс аударушылар қосылды. 1629 жылы тағы да көптеген пуритандар көшіп келіп, 400 қоныстанған адаммен Massachusetts Bay Colony-ны құрды. Олар Англия шіркеуін реформалауды мақсат етті, Жаңа Дүниеде идеологиялық таза шіркеу құруға тырысты. 1640 жылға қарай 20 000 адам келді; олардың көптегені келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды, бірақ қалғандары қолайлы климат пен жеткілікті тамақпен қамтамасыз етілді. Plymouth және Massachusetts Bay колониялары Жаңа Англияда New Haven, Saybrook және Connecticut колониялары сияқты басқа пуритандық колонияларды құрды. 17 ғасырда New Haven және Saybrook колониялары Connecticut-ке қосылды. Роджер Уильямс 1636 жылы Narragansett сахемы Каноникус берген жерде Providence Plantations-ты құрды. Уильямс діни төзімділік, шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі және Англия шіркеуінен толық үзілуді уағыздаған пуритан болды. Теологиялық келіспеушіліктерге байланысты ол Massachusetts Bay Colony-нан қуылды; ол «азаматтық мәселелерде» көпшілік билік пен діни істерде «ішкі бостандық» принципіне негізделген, теңдік құқығы бар конституцияға негізделген елді мекен құрды. 1637 жылы Энн Хатчинсонды қоса алған екінші топ Род-Айлендте екінші қоныс құрды, қазіргі Aquidneck деп аталады. Сэмюэл Гортон және басқалар Providence Plantations-тың жанында Shawomet деп аталған елді мекен құрды. Алайда, Massachusetts Bay жерді басып алып, өз билігіне өткізуге тырысты, сондықтан Гортон Лондонға барып корольден жарғы алды. Роберт Рич, Уорвиктің 2-графы, оған жарғы алуға көмектесті, сондықтан ол елді мекеннің атын Warwick деп өзгертті. Роджер Уильямс 1663 жылы корольден Род-Айленд пен Providence Plantations колониясын біріктірген Корольдік жарғы алды. Басқа отарлаушылар солтүстікке көшіп, New Hampshire және Maine штаттарында діни тұрғыдан алуан түрлі колонияларды құру үшін авантюристтермен және пайдаға бағытталған отарлаушылармен араласты. Massachusetts бұл шағын елді мекендерді 1640 және 1650 жылдары маңызды жерлерді иеленген кезде сіңіріп алды, бірақ New Hampshire 1679 жылы жеке жарғы алды. Maine 1820 жылы штат мәртебесіне ие болғанға дейін Massachusetts штатының құрамында болды. 1685 жылы Англия королі Джеймс II заң шығарушы органдарды жапты және Жаңа Англия колонияларын Жаңа Англия доминионына біріктірді, бұл аймақты губернатор Эдмунд Андростың бақылауына алды. 1688 жылы доминионға New York, West Jersey және East Jersey колониялары қосылды. Андрос 1689 жылы Ұлы революцияда король Джеймс II-ні құлатқаннан кейін құлатылды және доминион жабылды; бұрынғы колониялар қайта құрылды. Гай Миллердің сөзіне сүйенсек, 1689 жылғы көтеріліс «Англия үкіметі мен Массачусетс штатының пуритандары арасындағы 60 жылдық күрестің» шегі болды, ол Бей колониясын кім басқарады деген мәселеге қатысты.

18 ғасыр

1702 жылы Шығыс және Батыс Джерси бірігіп, Нью-Джерси провинциясын құрды. Каролина колониясының солтүстік және оңтүстік бөліктері 1691 жылға дейін көбінесе тәуелсіз түрде әрекет етті, содан кейін Филип Людуэлл бүкіл провинцияның губернаторы болып тағайындалды. Осы уақыттан бастап 1708 жылға дейін солтүстік және оңтүстік елді мекендер біртұтас үкімет бағынды. Дегенмен, осы кезеңде провинцияның екі бөлігі Солтүстік Каролина және Оңтүстік Каролина деп атала бастады, себебі колонияның иелерінің ұрпақтары колонияның бағытын анықтау үшін күресті. Чарльз Таунның тұрғындары губернаторларын қызметтен шеттетуге және өз үкіметін сайлауға бел буды. Бұл Солтүстік Каролина және Оңтүстік Каролина провинцияларында жеке үкіметтердің құрылуының бастамасы болды. 1729 жылы король Каролинаның колониялық жарғысын ресми түрде жойып, Солтүстік Каролина мен Оңтүстік Каролинаны тәждік колониялар ретінде бекітті. 1730 жылдары парламент депутаты Джеймс Оглторп Каролинаның оңтүстігіндегі жерді Англияның "мұқтаж жандармен" қоныстандыруды ұсынды, бұл қарызкерлер түрмесіне балама болар еді. Оглторп және басқа да ағылшын қайырымдастарындары 1732 жылдың 9 маусымында Джорджия колониясының қамқорлары ретінде патшалық жарғыны алды. Оглторп пен оның серіктері құлдықты тыйым салған және ең лайықты қоныс аударушыларды тартқан утопиялық колония құруға үміттенеді, бірақ 1750 жылға қарай колонияда халық тым сиреп қалды. 1752 жылы иелері жарғыдан бас тарды, содан кейін Джорджия тәждік колонияға айналды. Он үш колонияның халқы 18 ғасырда күрт өсті. Тарихшы Алан Тейлордың мәліметінше, 1750 жылы халық саны 1,5 миллион адамды құрады, бұл Британдық Солтүстік Америка халқының бес бөлігінің төрт бөлігін құрады. Колонистердің 90 пайызынан астамы фермерлер болып жұмыс істеді, бірақ кейбір теңіз порттары да гүлденді. 1760 жылы Филадельфия, Нью-Йорк және Бостон қалаларының халқы 16 000-нан асты, бұл еуропалық стандарттармен салыстырғанда шамалы көрсеткіш еді. 1770 жылға қарай он үш колонияның экономикалық өнімі Британ империясының жалпы ішкі өнімінің қырқ пайызын құрады. 18 ғасырдың аяғына қарай колонистер Атлант жағалауынан алыс жерлерге қоныстанды. Пенсильвания, Вирджиния, Коннектикут және Мэриленд штаттары Огайо өзені аңғарындағы жерге құқық таластады. Колониялар үнді тайпаларынан жер сатып алу үшін күресті, себебі британдықтар жерге құқықтарды заңды сатып алу арқылы растау қажет деп талап етті. Вирджиния батысқа қарай кеңеюге ерекше мүдделі болды, және Вирджинияның элиталық отбасыларының көпшілігі Огайо компаниясына Огайо аймағының қоныстануын ілгерілету үшін инвестиция салды.

Әлемдік сауда және иммиграция

Британдық америкалық отарлар әлемдік британдық сауда желісінің бір бөлігіне айналды, себебі 1700 және 1754 жылдар аралығында Америкадан Ұлыбританияға экспорттың құны үш есеге артты. Отаршылдардың басқа еуропалық державалармен сауда жасауы шектелгенімен, олар Кариб бассейні сияқты басқа британдық отарларда тиімді сауда серіктестерін тапты. Отаршылдар азық-түлік, ағаш, темекі және түрлі басқа да ресурстарды Азия шайы, Батыс Үндістан кофесі және Батыс Үндістан қанты сияқты тауарларға айырбастады. Атлантика жағалауынан шалқары орналасқан американдық үндістер Атлантика нарығын сусардың терісімен және бұғы терісімен қамтамасыз етті. Америка табиғи ресурстарда артықшылыққа ие болды және өркендеген кеме жасау өнеркәсібін құрды, сондай-ақ көптеген американдық саудагерлер Атлантика арқылы сауда жасады. Еуропадағы экономикалық жағдайдың жақсаруы және діни қуғын-сүргіннің азайуы отарларға жұмыс күшін тартуды қиындатты, нәтижесінде көптеген отарлар, әсіресе Оңтүстікте, құл еңбегіне көбірек тәуелді болды. 1680 мен 1750 жылдар аралығында Америкадағы құлдардың саны күрт өсті, бұл мәжбүрлі көші-қон мен құлдардың өрбуінің нәтижесінде болды. Оңтүстікте құлдар кең плантациялық шаруашылықтарды қолдады, ал Солтүстікте құлдар түрлі мамандықтарда жұмыс істеді. Стоно көтерілісі және 1741 жылғы Нью-Йорк құлпынау сияқты құлдардың бірнеше жергілікті көтерілістері болды, бірақ олар басылды. 1700 жылдан кейін ағылшын халқының шағын бөлігі Америкаға көшіп келді, бірақ отарлар басқа еуропалық елдерден де жаңа иммигранттарды тартты. Бұл иммигранттар барлық отарларға келді, бірақ Орталық отарлар ең көп қоныстанды және этникалық құрамы жағынан басқа отарлардан гөрі әртарапты болды. Ирландиядан, католиктер мен протестанттар, әсіресе «Жаңа Нұр» Ульстер пресвитериандары көптеп көшіп келді. Германиялық протестанттар да, әсіресе Пенсильванияға көптеп көшіп келді. 1740 жылдары Он үш отарда Бірінші Ұлы Ояну орын алды.

Француздар мен үндістер соғысы

1738 жылы Уэльс теңізшісі Роберт Дженкинс қатысқан оқиға Ұлыбритания мен Испания арасындағы Дженкинс құлағының соғысына себеп болды. Әдмирал Эдвард Вернонның Оңтүстік Америкадағы испандық Картахена-де-Индиас қаласына шабуыл жасауына жүздеген Солтүстік америкалықтар ерікті болып қосылды. Испанияға қарсы соғыс Австрия мұрагерлігі соғысы деп аталатын кең ауқымды қақтығысқа ұласты, бірақ көптеген отаршылар оны Георг патшаның соғысы деп атады. 1745 жылы британдық және отарлық күштер Луисбург қаласын басып алды, ал соғыс 1748 жылы Экс-ла-Шапель шартымен аяқталды. Бірақ Ұлыбритания Луисбургті Францияға қайтарып, орнына Мадрас және басқа аумақтарды бергеніне көптеген отаршылар ашуланды. Соғыстан кейін британдықтар да, француздықтар да Огайо өзені аңғарына кеңейуді көздеді. Француздар мен үндістер соғысы (1754–1763) – Жеті жылдық соғыс деп белгілі жалпы еуропалық қақтығыстың американдық тармағы болды. Бұрынғы отарлық соғыстар Еуропада басталып, содан кейін отарларға тараған, бірақ Француздар мен үндістер соғысы Солтүстік Америкада басталып, Еуропаға таралуымен ерекшеленеді. Соғыстың басты себептерінің бірі – Ұлыбритания мен Франция арасындағы бәсекелестіктің күшеюі, әсіресе Ұлы көлдер мен Огайо аңғарында. Француздар мен үндістер соғысы Солтүстік Америкадағы британдық отаршылар үшін жаңа мағынаға ие болды, өйткені Уильям Питт Францияға қарсы соғыста жеңіске жету үшін Солтүстік Америкаға маңызды әскери ресурстар жұмсалуы керек деп шешті. Алғаш рет континент әлемдік соғыс деп аталатын соғыстың негізгі майданына айналды. Соғыс барысында американдық отаршылардың британдық империяның билігінде екені анық болды, себебі британдық әскери және азаматтық шенеуніктер олардың өміріне көбірек араласты. Соғыс американдық бірліктің артуына басқа да жол берді. Ол адамдарды өз колонияларын ешқашан тастамайтын, бірақ Америкадағы әртүрлі шығу тегі бар адамдармен бірге соғысуға мәжбүр етті. Соғыс кезінде британдық офицерлер американдықтарды соғысқа дайындады, ең танымалсы Джордж Вашингтон, бұл Революция кезінде американдықтарға көмектесті. Сондай-ақ, отарлық заң шығарушылар мен шенеуніктер континенттік әскери күш-жігерді ілгерілету үшін тығыз ынтымақтастық жасады. 1763 жылғы Корольдік жарлығы Аппалачи тауларының батысына қоныстануды шектеді, себебі бұл үндістердің резерваты деп белгіленді. Бірақ кейбір қоныс аударушылар жарлықты елемей, батысқа қарай жылжуын және фермаларын құруын жалғастырды. Жарлық өзгертіліп, енді қоныстануға кедергі келтірмеді, бірақ отаршылардың алдын ала кеңеспестен жарияланғанына ашуланғандары мәлім болды.

Америка революциясы

Парламент колонияларға тікелей салықтар мен акциздерді жүктеді, колониялық заң шығару органдарын айналып өтіп, американдықтар 1765 жылғы мөр басы заңына қарсы күшті наразылық білдіре отырып, «өкілдіксіз салық салу жоқ» принципін қабылдауға кірісті. Олар колониялардың британ Парламентінде өкілдігі жоқ екенін, сондықтан оларға салық салу – ағылшын ретіндегі олардың құқықтарын бұзу екенін айтты. Парламент колониялық наразылықты қабылдамай, жаңа салықтар бекітіп, өзінің билігін нығайтты. Колониялық наразылық 1773 жылғы шай заңының қабылдануымен күшейді, ол бәсекені басу мақсатымен Шығыс Индия компаниясы сатқан шайға салықты төмендетті, ал премьер-министр Норттың үкіметі бұл колониялардың британдық салық саясатын қабылдауына үлгі болатындай болады деп үміттенді. Шай салығына байланысты шиеленіс күшейді, өйткені әр колониядағы американдықтар шайды бойкоттады, ал Бостондықтар 1773 жылы «Бостон шай кеші» кезінде мыңдаған фунт шайды портына тастады. 1774 жылы Парламент Массачусетс колониясындағы өзін-өзі басқаруды шектеген «Төзбестік актілер» деп аталған заңдарды қабылдады, осылайша жағдай одан әрі ушықты. Бұл заңдар британ әскери қолбасшыларына американдық азаматтардың келісімінсіз болса да, сарбаздарды орналастыру үшін колониялық үйлерді иеленуге рұқсат берді. Сондай-ақ заңдар сарбаздар немесе патшаның шенеуніктеріне қатысты істерді колонияларда емес, Англияда қарауға мәжбүр етті, осылайша колониялық соттардың құқықтарын жоққа шығарды. Парламент Томас Гейджді Массачусетс губернаторы және Солтүстік Америкадағы британдық күштердің бас қолбасшысы етіп тағайындады. 1774 жылға қарай колониялар әлі де Британ империясының құрамында қалуға үміттенді, бірақ Британдық үкімге қатысты он үш колониядағы наразылық кеңінен тарады. Колониялар 1774 жылдың қыркүйегінде Филадельфияда өткен Бірінші Континенттік Конгреске делегаттарды сайлады. «Төзбестік актілерден» кейін делегаттар колониялардың тек патшаға ғана адал болуға міндетті екенін мәлімдеді; олар корольдік губернаторларды патшаның өкілдері ретінде қабылдады, бірақ енді Парламенттің колонияларға әсер ететін заңдар қабылдау құқығын мойындауға дайын емес еді. Көптеген делегаттар Бостондағы британдық бекінісіне шабуыл жасауға қарсы болды, ал Континенттік Конгресс оның орнына «Континенттік қауымдастық» деп аталған бойкотқа келісті. Бойкот тиімді болды және британдық тауарлардың құны күрт төмендеді. Он үш колония британдық үкімге қарсы болған патриоттар мен оны қолдаған лоялистерге арасында күшті бөлініс туды.

Америка революциялық соғысы

Осыған жауап ретінде колониялар провинциялық конгресс деп аталатын сайланған өкілдерден құралған органдарды құрды және колониялар импортталған британдық тауарларға бойкот жариялауға кірісті. 1774 жылы 12 колония Филадельфиядағы Бірінші Континенттік Конгресске өкілдерін жіберді. Екінші Континенттік Конгресс кезінде қалған Грузия колониясы да делегаттарды жіберді. Массачусетс губернаторы Томас Гейдж отарлаушылармен қақтығысқа түсуден қорқып, Ұлыбританиядан күштерді күшейтуді сұрады, бірақ британ үкіметі Он үш колонияда он мыңдаған сарбазды орналастыруға қажетті шығындарды төлеуге дайын болмады. Оның орнына Гейджге патриоттардың қару-жарақ қоймаларын басып алуға бұйрық берілді. Ол Массачусетс штатының Конкорд қаласындағы қару-жарақ қоймасына шабуыл жасау үшін күш жіберді, бірақ патриоттар бұл туралы біліп, олардың жолын кесті. Патриоттар 1775 жылғы сәуір айындағы Лексингтон және Конкорд шайқастарында британдықтарды жеңіп, содан кейін Бостонды қоршауға алды. 1775 жылдың көктеміне қарай барлық корольдік шенеуніктер қуылды, ал Континенттік Конгресс Он үш колонияның делегаттарының съезін өткізді. Ол британдықтарға қарсы соғысу үшін әскер жинады және Джордж Вашингтонды оның бас қолбасшысы етіп тағайындады, келісімдер жасады, тәуелсіздік жариялады және колонияларға конституция жазып, кейіннен 1777 жылғы Конфедерация мақалаларында тізілген штаттар болуды ұсынды. 1775 жылдың мамыр айында революциялық астана Филадельфияда жиналған Екінші Континенттік Конгресс британдықтарға қарсы революциялық соғысқа сарбаздарды жалдауға, өз ақшасын басып шығаруға және Джордж Вашингтонды патриоттардың әскерінің бас қолбасшысы етіп тағайындауға кірісті. Бостонды қоршауға алып, британдық әскерлерді Бостоннан шығарып жібергендер – Жаңа Англиядан келгендер еді. Патриоттардың әскері кейіннен Вашингтонның басшылығымен Континенттік армияға айналды.

Дін

Патриция Бономидің айтуынша, "американдықтардың бәрі рухани шөлде емес, діннің олардың ой-санасының маңызды бөлігі болған әлемде өмір сүрді". Он үш колонияда протестантизм басым діни ағым болды. Мэрилендте аздаған католиктер, яһудилер, деистер болды, сонымен қатар діни байланысы жоқ отаршылар да көптеп кездесті. Англия шіркеуі Оңтүстіктің көп бөлігінде ресми түрде орнатылды. Пуритандық қозғалыс конгрегациялық және унитариандық тармақтарға бөлінді және 19 ғасырға дейін Массачусетс пен Коннектикут штаттарында мемлекеттік дін болып табылды. Іс жүзінде, бұл салық түсімдері шіркеу шығындарына бағытталды дегенді білдірді. Оңтүстіктегі Англикан шіркеулері жергілікті кеңестердің бақылауында болды және жолдарды жөндеу, кедейлерге көмек көрсету сияқты қоғамдық функцияларды атқарды. 1700 жылдан кейін кеңес дін қызметкерлеріне үстемдік етпей қалды. Колониялар діни тұрғыдан әртүрлі болды, британдық, неміс, голланд және басқа иммигранттар әртүрлі протестанттық ағымдарды әкелді. Реформацияланған дәстүр пресвитериандық, конгрегациялық және континенталдық реформацияланған конфессиялардың негізін құрады. Француз гугеноттары өздерінің реформацияланған қауымдастарын құрды. Голланд реформация шіркеуі Нью-Йорк пен Нью-Джерсидегі голланд американдықтары арасында күшті болды, ал лютерандық неміс иммигранттары арасында кең таралды. Немістер анабаптизмнің әртүрлі түрлерін, әсіресе меннониттерді әкелді. Реформацияланған баптист уағыздаушысы Роджер Уильямс Род-Айленд және Провиденс плантацияларының колониясы болған Провиденс плантацияларын құрды. Яһудилер бірнеше порты қалаларында шоғырланды. Балтимор отбасы Мэрилендті құрып, Англиядан католиктерді әкелді. 1775 жылы католиктер халықтың шамамен 1,6% құрады, яғни 40 000 адамды. 1701 және 1775 жылдар аралығында колонияларға келген 200–250 000 ирландтың 20 мыңынан аз католик болды, олардың көпшілігі дінін жасырды немесе зұлымдық пен кемсітушілікке байланысты діннен бас тартты. 1770 және 1775 жылдар аралығында 45 000 ақ иммигранттың ішінде 3 900 ирландтық католик келді (7 000 ағылшын, 15 000 шотланд, 13 200 шотланд-ирланд, 5 200 неміс). Католиктердің көпшілігі ағылшын рекусанттар, немістер, ирландтар немесе афроамерикандықтар болды; олардың жартысы Мэрилендте, ал қалғандары Нью-Йорк пен Пенсильванияда тұрды. Пресвитериандар негізінен Шотландия мен Ольстерден келген иммигранттар еді, олар арт жақ пен шекаралық аймақтарды ұнатты. Пенсильванияда квакерлер жақсы қалыптасты, онда олар көптеген жылдар бойы губернаторлық пен заң шығарушы органның бақылауын жүзеге асырды. Род-Айлендте квакерлер де көп болды. Баптистер мен методистер 1740 жылдардағы Бірінші Ұлы ояну кезінде қарқынды өсті. Көптеген конфессиялар жергілікті үндістерге миссионерлік сапарларды демеушілік етті.

Білім

Солтүстіктегі жас жігіттерге жоғары білім алу мүмкіндігі болды, ал студенттердің көпшілігі протестант пасторлары болуға ниеттенді. Отарлық дәуірде 9 жоғары оқу орны негізделді. Бұл колледждер, жиынтығында отарлық колледждер деп белгілі, олар: Нью-Колледж (Гарвард), Уильям және Мэри колледжі, Йель колледжі (Йель), Нью-Джерси колледжі (Принстон), Кингс колледжі (Колумбия), Филадельфия колледжі (Пенсильвания университеті), Род-Айленд колледжі (Браун), Куинс колледжі (Ратгерс) және Дартмут колледжі. Уильям және Мэри колледжі мен Куинс колледжі кейіннен мемлекеттік мекемелерге айналды, ал қалғандары жекеменшік Айви Лигасының сегіз университетінің жетісін құрайды. Уильям және Мэри колледжінен басқа, бұл мекемелердің барлығы Жаңа Англия және Орта колонияларда орналасқан. Оңтүстік колониялары отбасының балаларын оқытуға жауапкершілігі бар екеніне сенді, бұл Еуропадағы кең таралған наныммен үйлеседі. Бай отбасылар Британиядан келген жеке репетиторлар мен гувернанттарды пайдаланды немесе балаларын Англиядағы мектептерге жіберді. 1700 жылдарға қарай, колониялардағы университет студенттері жеке репетиторлар ретінде жұмыс істей бастады. Көптеген Жаңа Англия қалалары ұлдарға арналған мемлекеттік мектептерге демеушілік етті, бірақ басқа жерлерде мемлекеттік білім беру сирек болды. Қыздар үйде немесе шағын жеке мектептерде оқыды және колледжге қабылдану мүмкіндігі болмады. Болашақ дәрігерлер мен заңгерлер әдетте тәжірибелі маманның шәкірті ретінде білім алды, бірақ кейбір жас жігіттер Шотландиядағы медициналық мектептерге барды.

Үкімет

1776 жылы отарлық үкіметтің үш түрі болды: провинциялық (патшалық отар), меншік және жарғылық. Бұл үкіметтердің бәрі Ұлыбритания Парламентінде өкілдігі жоқ британ монархына бағынышты болды. 17 ғасырдың соңында Лондондағы Сауда кеңесі барлық британдық колониялардың басқаруын қадағалауды бастады. Провинциялық колонияны патшаның қалауымен құрылған комиссиялар басқарды. Губернатор мен оның кеңесі тәж тағайындады. Губернаторға жалпы атқару билігі берілді және жергілікті сайланған жиналысты шақыруға өкілеттік берілді. Губернатордың кеңесі жиналыс отырыста болғанда жоғарғы палата ретінде отырды, сонымен қатар губернаторға кеңес беру рөлін де атқарды. Жиналыстар провинцияның еркін иеленушілері мен плантаторларынан (жер иелерінен) сайланған өкілдерден құралды. Губернатор абсолютті вето құқығына ие болды және жиналысты кейінге қалдыру (яғни, тоқтата тұру) және тарату құқығына ие болды. Жиналыстың міндеті – барлық жергілікті заңдар мен ережелерді қабылдау және олардың Ұлыбритания заңдарына қайшы келмеуін қамтамасыз ету болды. Бірақ бұл әрқашан орындалмайтын, себебі көптеген провинциялық жиналыстар өздерінің билігін кеңейтуге және губернатор мен тәждің билігін шектеуге тырысты. Заңдарды Ұлыбританияның Жеке кеңесі немесе Сауда кеңесі қарастыра алатын, сондай-ақ заң шығаруға вето құқығын иеленді. Нью-Гэмпшир, Нью-Йорк, Вирджиния, Солтүстік Каролина, Оңтүстік Каролина және Джорджия патшалық колониялар болды. Массачусетс 17 ғасырдың соңында патшалық колонияға айналды. Меншік колониялары патшалық колониялар сияқты басқарылды, бірақ губернаторды патша емес, меншік иелері тағайындады. Олар 1660 жылғы Англиядағы қайта орналасудан кейін құрылды және көбінесе азаматтық және діни бостандыққа ие болды. Пенсильвания (Делавэрді қоса), Нью-Джерси және Мэриленд – меншік колониялары болды. Жарғылық үкіметтер – патенттер арқылы құрылған саяси корпорациялар, олар грант алушыларға жерді басқару және заң шығару билігін берді. Жарғылар негізгі конституцияны қамтамасыз етті және билікті заң шығару, атқару және сот функциялары арасында бөліп, осы биліктерді лауазымды тұлғаларға жүктеді. Массачусетс, Провиденс плантациясы, Род-Айленд, Уорвик және Коннектикут – жарғылық колониялар болды. 1684 жылы Массачусетс жарғысы күшін жойды және 1691 жылы жаңа провинциялық жарғымен ауыстырылды. Провиденс плантациялары Род-Айленд пен Уорвик елді мекендерімен бірігіп, Род-Айленд және Провиденс плантацияларының колониясын құрды, ол 1636 жылы жарғылық колонияға айналды.

Ұлыбританияның рөлі

1680 жылдан кейін Лондондағы императорлық үкімет халық саны мен байлығы қарқынды өсіп жатқан отарлардың ісіне көбірек араласа бастады. 1680 жылы Вирджиния ғана корольдік отар болды; 1720 жылға қарай, жартысы корольдік губернаторлардың бақылауында болды. Бұл губернаторлар Лондон үкіметімен тығыз байланысты тағайындалған адамдар еді. 1880 жылдарға дейінгі тарихшылар американдық ұлтшылдықты баса назарға алды. Дегенмен, содан кейінгі зерттеулер Герберт Л. Осгуд, Джордж Луис Бир, Чарльз Маклин Эндрюс және Лоуренс Г. Гипсон басқаратын "Империя мектебінің" күшті ықпалында болды. Бұл көзқарас 1940 жылдарға дейін отарлық тарихнамада басымдық танытты және олар Лондонның барлық отарларға көрсеткен назарын атап өтіп, көбінесе мақтады. Осы тұрғысынан алғанда, 1770 жылдарға дейін ешбір отардың төңкеріс жасап немесе тәуелсіздікке ұмтылу қаупі болған емес.

Саяси мәдениет

Америка колонияларына қоныс аударушылар демократиялық жүйе құру ниетімен келген жоқ, бірақ олар тез арада кең сайлаушылар құрамын қалыптастырды. 13 колонияда Еуропадағыдай мұрагерлік аристократия болған жоқ. Англияда және Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі голландтық қоныстардағыдай, барлық жерді иеленген және оны жалдаған бай ақсүйектер де болмады. Оның орнына, жергілікті билікке бағынышты саяси жүйе болды, оны әділ сайлау арқылы сайланған адамдар басқарды. Колониялар Ұлыбританиядан немесе басқа елдерден де кең негізге ие болды. Кез келген мүлік иесі заң шығарушы органның төменгі палатасының мүшелеріне дауыс бере алатын. Губернаторлар Лондоннан тағайындалды, бірақ Коннектикут және Род-Айленд колонияларында отаршылар губернаторды сайлады. Әйелдер, балалар, мерзімі біткен қызметшілер мен құлдар отбасы басшысының мүддесіне бағынды, оларға дауыс беруге немесе пікір білдіруге құқық болмады. Үндістер мен азат етілген афроамерикандықтар саяси жүйеден тыс қалды және көбінесе дауыс бере алмады. Сайлаушылар қоғамда "мүдделі" болуы керек еді; 1716 жылы Оңтүстік Каролина заң шығарушы органы айтқандай, "провинцияда мүддесі бар адамдар ғана Халық жиналысының мүшелерін сайлай алуы керек". "Мүдделі" болудың негізгі құқықтық критерийі жылжымайтын мүлікке иелік ету болды. Ұлыбританияда 20 ер адамның 19-ы жер иелерінің саяси бақылауында болды. Лондон колониялар үшін де осы талапты сақтап, губернаторларға жер иесі емес адамдарды сайлау бюллетенінен шығаруды тапсырды. Алайда, көптеген жерлерде жақсы жерлер арзан болғандықтан, ер адамдардың 50-80% дауыс беруге құқылы болды. Тарихшы Дональд Рэдклиффтің айтуынша: "Дауыс беру құқығы әрқашан ерекше кең таралған, тіпті ел тәуелсіздік алғанға дейін ересек ақ еркектер арасында". Әрине, жер бағасы арзан болған, әсіресе жаңадан қоныстанған аймақтарда, онда ақ еркектердің 70 немесе 80 пайызы дауыс беруге құқылы болды. Жалпы алғанда, сайлау құқығы Англияға қарағанда әлдеқайда кең таралған еді, бірақ революция жақындаған сайын, мүлік иелігінің деңгейі төмендеп, дауыс беруге құқығы бар ересек ақ еркектердің саны 60 пайыздан аспады. Колониялық саяси мәдениет құрметке баса назар аударды, сондықтан жергілікті беделді адамдар сайланды және билікке келді. Бірақ кейде олар бір-бірімен бәсекелесіп, қарапайым халықтан дауыс алуға тырысты. Саяси партиялар болған жоқ, ал болашақ заң шығарушылар өздерінің отбасыларымен, достарымен және көршілерімен құрылтай коалицияларын құрды. Сайлау күні ауылдан келген еркектер аудан орталығына немесе қала орталығына жиналып, көңіл көтеретін, саясаттасатын, биліктегілермен амандасатын, ескі достарымен кездесетін және сөз сөйлейтін. Осы уақытта олар тост жасап, тамақтанып, сыйлықтар таратып, ішімдік ішіп, құмар ойнайтын. Олар өздерінің таңдағандарын кеңсе қызметкеріне айқайлап дауыс берді, ал жақтастары қол соғып немесе наразылық білдірді. Вирджинияда кандидат Джордж Вашингтон жақтастарына сыйлықтарға 39 фунт стерлинг жұмсады. Үміткерлер "өнімді өсірушілерді бамбомен (роммен) суару" керек екенін білген. Сайлау - бұл бір күндік теңдік пен дәстүрлі шектеулердің жеңілдетілуімен байланысты болған той. Дауыс беру ерікті болды және әдетте дауыс беруге құқығы бар еркектердің жартысы сайлау күні қатысты. Пенсильвания мен Нью-Йоркте сайлауға қатысу жоғары болды, себебі этникалық және діни топтарға негізделген ұзақ мерзімді фракциялар қолдаушыларын көбірек жұмылдырды. Нью-Йорк және Род-Айленд колониялық деңгейде көп жылдар бойы сақталған екі фракциялық жүйені дамытты, бірақ олар жергілікті істерге ықпал етпеді. Фракциялар бірнеше басшылардың жеке тұлғаларына және отбасылық байланыстарға негізделген, олардың саясаты мен идеологиясы шамалы болды. Басқа жерлерде саяси аренада ұзақ уақыт бойы сақталған фракцияларға немесе мәселелер бойынша күрделі дауларға емес, жеке тұлғаларға негізделген тұрақты айналым болды. Меркантилизм үкімет пен саудагерлердің саяси билік пен жеке байлықты арттыру мақсатымен серіктес болуын білдірді, басқа империяларды жоққа шығару. Үкімет өзінің саудагерлерін сауда кедергілерімен, ережелерімен және отандық өнеркәсіптерге берілетін субсидиялармен қорғады, бұл экспортты барынша арттырып, импортты барынша азайту үшін жасалды. Үкімет контрабандамен күресуге мәжбүр болды, ол 18-ші ғасырда француз, испан немесе голландтық саудаға қол жеткізу үшін американдықтардың сүйікті тәсіліне айналды. Меркантилизмнің тактикасы сауда оң балансын жасау болды, сондықтан алтын мен күміс Лондонға құйылатын. Үкімет өзінің үлесін баждар мен салықтар арқылы алды, ал қалғаны Ұлыбританиядағы саудагерлерге берілді. Үкімет кірісінің көп бөлігін Ұлыбританияның тамаша Әскери-теңіз күшіне жұмсады, ол ғана емес, Ұлыбритания колонияларын қорғады, сонымен қатар басқа империялардың колонияларына қауіп төндірді және кейде оларды басып алды. Осылайша, 1664 жылы британдық Әскери-теңіз күші Нью-Амстердамды (Нью-Йорк) басып алды. Колониялар британдық өнеркәсіп үшін тұтыну нарығы болды, мақсаты ана елді байыту болды. Колониялық тауарлар ана елге британдық кемелермен тасылды, онда Ұлыбритания оларды Еуропаға сатты, экспорттық саудадан пайда көріп отырды. Дайын өнімдер Ұлыбританияда өндіріліп, колонияларда сатылды немесе Ұлыбритания колонияларға бөлшек сауда үшін импорттады, бұл ана елге пайда әкелді. Басқа жаңа дүниелік колониялық империялар сияқты, британдық империяның тауар өндірісі құл еңбегіне тәуелді болды; 1720 жылдардағы Ұлыбританияда байқалғандай, "осы зор байлықтың өсуінің көп бөлігі Ұлыбритания колонияларындағы негрлердің еңбегінен туындайды". Ұлыбритания меркантилизмді француз, испан немесе голланд империяларымен американдық сауданы шектеуге тырысу арқылы жүзеге асырды, бұл американдықтар мүмкіндігінше сақтаған Навигациялық актілерді пайдаланды. Корольдік шенеуніктер контрабандаға ашық мерзімі жоқ іздеу ордерлерімен (Қосалқы жарлықтар) жауап берді. 1761 жылы Бостондық адвокат Джеймс Отис жарлықтар колонистердің конституциялық құқықтарын бұзады деп мәлімдеді. Ол істі ұтылды, бірақ Джон Адамс кейінірек: "Содан бері тәуелсіздік баласы дүниеге келді" деп жазды. Алайда, колонистер өздерінің сыртқы сауданы Ұлыбританияның реттеуіне қарсы емес екенін, тек ішкі саясатқа қатысты заңдарға қарсы екенін айтуға тырысты.