Кіріспе

XVIII ғасырдағы австриялық әскер офицері (1705–1766)
XVIII ғасырдағы дворян

Граф Леопольд Жозеф фон Даун (Леопольд Жозеф Мария, [[Империя графы; 24 қыркүйек 1705 – 1766 ақпан), кейіннен Тиано князі, Австрия мұрагерлік соғысы мен Жеті жылдық соғыста Императорлық армияның фельдмаршалы болды. Даун өз заманының ең көрнекті әскери қолбасшыларының бірі саналады.

Алғашқы жылдар

Леопольд Жозеф Мария Вена қаласында граф Вирих Филипп фон Даунның (1669–1741) және оның әйелі, графня Мария Барбара фон Герберштейннің (1675–1735) ұлы ретінде дүниеге келді. Даун ақсүйек әулеті Рейнланд аймағынан шыққан және олардың аты жоғары Эйфель тауларының оңтүстігіндегі Даун атамекенінен бастау алған. Ол кейін португалдық көрнекті мемлекет қайраткері Помбаль маркизіне үйленген графня Элеонора Эрнестина фон Даунның туысы болды. Оны дін қызметкері болуға дайындағанмен, әкесі мен атасы даңқты генерал болған әскерге деген табиғи құлшынысы жеңіліп қалды. 1718 жылы ол Сицилиядағы Төрттік одақ соғысында әкесінің полкінде қызмет етті. Ол Польша мұрагерлік соғысында (1734–35) Италияда және Рейнде әскери қызметін жалғастырғанда, полковник (Oberst) шеніне көтерілді. 1737–39 жылдардағы түрік соғысында ол өзінің еңбегін арттырып, генерал-майор (Feldmarschallleutnant) шеніне жетті.

Австрия мұрагерлік соғысы

1740 жылдан бастап Австрия мұрагерлік соғысында Даун сақтықпен басшылық етуімен көзге түсті, бұл кейін оның ең маңызды әскери қасиетіне айналды. Австрияның Пруссияға қарсы Бірінші Силезия соғысында ол Хотуциц пен Прагада болды және 1743 жылғы Дунайдағы сәтті Дунай жорығында Хевенхюллер армиясының алдыңғы құшағын басқарды. 1744 жылы Хевенхюллерден кейін фельдмаршал граф Траун да Даунды жоғары бағалады және Ұлы Фридрихке шабуыл жасау үшін француздардан қашқанда Австрия армиясының тыл бөлігін оған сеніп тапсырды. Ол Хоэнфридберг пен Сур шайқастарында маңызды міндеттерді атқарды және сол жылы (1745) фельдцейгмейстер (генерал-лейтенант) шеніне көтерілді. Осыдан кейін ол Төменгі елдерде қызмет етті және Валь шайқасына қатысты. Мария Терезия оны Венаның коменданты және Алтын Жүн орденінің рыцары етіп тағайындады, ал 1754 жылы ол фельдмаршал шеніне көтерілді.

Жеті жылдық соғыс

Жеті жылдық соғысқа дейінгі бейбітшілік кезеңінде ол австрия армиясын қайта ұйымдастырудың күрделі жоспарын іске асырумен айналысты, және 1751 жылы Винер-Нойштадтта Терезиан әскери академиясының құрылуына оның күш-жігерінің арқасында қол жеткізілді. Үшінші Силезия соғысы басталғанда, ол соғыстың алғашқы науқандарында белсенді түрде қатыспады, бірақ 1757 жылы Праганы құтқару үшін жиналған армияның басшысы болып тағайындалды. 1757 жылдың 18 маусымында Даун Фридрихке қарсы алғашқы шешулі жеңісін оді. Осы ұлы ерліктің құрметіне патшайым бірден өзінің атын алып жүретін әскери орденді құрды, ал Даун осы орденнің бірінші үлкен крестімен марапатталды. Прагадағы принц Карл әскерлерімен құтқару армиясының бірігуі Даунды екінші бастыққа дейін төмендетті, және ол осы қызметте пруссиялықтарды қуу және Бреслау жеңісіне қатысты. Фридрих қайтадан пайда болып, Лейтенде сол заманның ең жарқын жеңісін оді. Даун сол шайқаста болды, бірақ апатқа кінәлі деп табылған жоқ, және принц Карл басшылықтан бас тартқанда, Даун оның орнына тағайындалды. 1758 жылғы науқанмен маневрлік соғыс басталды, онда Даун пруссиялықтарды басып тастаудың кейбір мүмкіндіктерін жіберіп алғанымен, Фридрихтің шабуылдау стратегиясына қарсы тұрақты және салмақты қарсылық көрсетті. 1758 жылы генерал-майор Лаудон, Даунның нұсқауымен, патшаны Ольмюцтің қоршауынан бас тартуға мәжбүр етті (Домштадт шайқасы), ал сол жылы Даун өзі Фридрихті Хохкирх шайқасында тосыннан шабуылдап, оған ауыр жеңіліс сыйлады (14 қазан). Даун Хохкирхте көптеген қару-жарақ пен жабдықты басып алғанымен, Фридрихті тығыз орманды аймақ арқылы қууға мүмкіндік бермегені пруссиялықтарға Силезияға жолын кесуге мүмкіндік берді, демек, оның жеңісінің мәні аз болды. Келесі жылы маневрлік соғыс жалғасты, және 20 және 21 қарашада ол Максенде генерал Финктің барлық корпусын қоршап алды, пруссиялықтарды капитуляциялауға мәжбүр етті. Бұл табыстар келесі жылы Лаудонның Лигницдегі жеңілісімен өтелді, бұл ішінара Даунның кешігуіне байланысты болды, ал Даунның өзі Цитеннің батыл шабуылынан Торгау шайқасында жеңіліске ұшырады. Осы шайқаста Даун қатты жарақаттанып, емделу үшін Венаға оралуға мәжбүр болды. Алайда Даун және оның әскерлері пруссиялықтарға ауыр шығын келтіріп, жақсы тәртіпте кері шегінуге мүмкіндік алды.

Қабылдау

Даун соғыс аяқталғанға дейін қолбасшылықты жалғастырды, содан кейін императорлық әскерлерді қайта ұйымдастыруға ең көп күшін салды. 1762 жылы ол Хофкригсраттың президенті болып тағайындалды. Мария Терезияның бұйрығымен Балтазар Фердинанд Молл Августин шіркеуінде оның құрметіне ескерткіш орнатты, онда ол "оның иеліктерінің құтқарушысы" деп сипатталған. 1888 жылы 56-шы австриялық жаяу әскер полкіне оның аты берілді. Австрияның Фабиус Конктаторы аталған Даун операцияларының баяулығы үшін сынға ұшырады, бірақ Фридрих сияқты жылдам және болжаусыз генералға қарсы сақтық таныту орынды болды. Дегенмен, оның жеңіске жеткенде оны тиімді пайдалана алмауы соншалықты оңай кешірілмейді. Оның батыл генералы Эрнст Гидеон фон Лаудонмен арақатынасы керістікке толы болды.