Кіріспе

Калифорния штатындағы қала, АҚШ

Шаста тауы (сондай-ақ Шаста тауы қаласы) – Калифорния штатының Сискию округінде, теңіз деңгейінен шамамен 1097 метр биіктікте, Шаста тауының етегінде орналасқан қала. Бұл қала өз атын алған жанартаудың шыңынан оңтүстік-батысқа қарай 14 шақырымдай қашықтықта жатыр. 2020 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 3 223 адамды құрайды, бұл 2010 жылғы санақтағы 3 394 адамнан азырақ. ТОК

Тарих

Қазіргі Шаста тауы орналасқан жер бұрын Американың жергілікті халқы – Окванучу тайпасының аумағында болған. 1820 жылдары алғашқы еуропалық-американдық саятшылар мен аңшылар Сискию жолымен өтіп, осы жолмен келе жатқан. Сискию жолы – Калифорния мен Тынық мұхитының солтүстік-батысын байланыстырған ежелгі жергілікті тайпалардың жолдарының желісіне негізделген. 1851 жылы жақын жердегі Ирека қаласында (Калифорния) алтынның табылуы Сискию жолындағы және қазіргі Шаста тауының орны арқылы қозғалысты күрт арттырды. Пионер Росс Маклауд аймақтағы алғашқы ағаш өңдеу заводтарының бірін, қазіргі Сисон мұражайының жанында салды. 1850 жылдардың соңында Ирека мен Жоғарғы Сода Спрингс арасында саяхат жолы аяқталғаннан кейін, шаршаған саяхатшыларға арналған тоқтау орны ретінде және Шаста тауына шығуға ниеттенген туристерге арналған база ретінде Сисон қонақ үйі салынды. Қаланың өскен аймағы алғаш Строберри-Вэлли, кейін Берривейл деп аталды. 1870 жылы Берривейлде пошта бөлімшесі ашылды. 1886 жылдан бастап ол жергілікті кәсіпкер Джастин Хинкли Сиссонның есімімен аталды, ол Strawberry Valley станциясы деп аталатын пошта атанған қонақ үй мен тавернаны басқарды, сондай-ақ 1886 жылы қала құрылысына және Орталық Тынық мұхиты теміржол стансасына жер сыйлады. Қаланың атауы 1922 жылы өткен халықтың дауысынан кейін 1925 жылдың 10 қарашасында "Шаста тауы қаласы" деп ресми бекітілді.

География

Шаста тауы 41°18'52" солтүстік ендігі, 122°18'41" батыс бойламында (41.314542, 122.311510) орналасқан, Калифорния штатындағы Уидтен оңтүстікке және Дунсмуир қаласынан солтүстікке қарай 5 тас жолының бойында. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 3,8 шаршы миль (10 км2) құрайды, оның барлығы 3,8 шаршы миль (10 км2) құрлық және оның тек 0,10%-ы сумен жабылған. Аймақтың гидрологиялық ерекшелігі – қаланың оңтүстік бөлігіндегі атаусыз арна, ол Big Springs Creek-ке қосылады, кейін Сакраменто өзенінің Оңтүстік саласының бастауына құятын Cold Creek ретінде оңтүстікке қарай ағып жатыр. Басым аллювиумда жер асты суларына дейінгі тереңдік өте шалқақ. Елді мекен Шаста тауының қалыңдығы аз, оңтүстік-батыс беткейінде орналасқан, ал жер бетіндегі топырақтардың басты құрамы – төртіншілік аллювиум. Бұл аллювиум Шаста тауының қалыптасу барысында жиналған жанартаулық кластикалық тау жыныстарымен жанасады және олардың астында жатыр. Жер асты суларының деңгейі жер астындағы қара торф топырағының деңгейіне жуық. Бұл торфтың қалыңдығы шамамен екі футқа жетеді және оның астында құм мен қиыршық тас жатыр.

Климат

Шығыстағы Шаста тауы көтеріліп, суыған кезде ауадан ылғалдылықты шығарады, ал Кламат тауларының төмендеуі ылғалдылықтың ішкі аймаққа жетуіне мүмкіндік береді, сондықтан қала солтүстікке қарайғы жартылай шөлейтті аймаққа қарағанда көбірек жауын-шашын алады. Бұл дегеніміз, қыста қалада 3600 фут (1097 м) биіктікке қарамастан, қар көп жауады. Аймақтағы басқа қалаларда қар аз түседі, мысалы, Ерекада орташа есеппен ғана, ал Кламат шарлауығында одан да салқын болады. Кёппен климаттық жіктелуі Csb, яғни жазғы жылы Жерорта теңізі климаты. Калифорнияның жазғы қосымшасына сәйкес, ауа температурасы өте жоғары да, төмен де болуы мүмкін. USDA-ның төзімділік аймағы 7b. Рекордтық ең жоғары температура 2022 жылдың 29 шілдесінде тіркелді, ал ең төменгі температура 1990 жылдың 22 желтоқсанында болды. Ең көп жауын-шашынмен өткен «жаңбырлы жыл» 1997 жылдың шілдесінен 1998 жылдың маусымына дейін болды, ал ең құрғақ кезең 1976 жылдың шілдесінен 1977 жылдың маусымына дейін созылды. Бір айда ең көп жауын-шашын 1995 жылдың қаңтарында жауды, оның ішінде 9 қаңтарда. Бір жылда ең көп қар 1952 жылы жауды, соның ішінде 1952 жылдың қаңтарында. Жер бетіндегі ең көп қар 1992 жылдың 31 желтоқсанында тіркелді.

2010 жыл

2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша Маунт-Шаста тауының халқы 3394 адамды құрады. Халық тығыздығы көрсетілген жоқ. Маунт-Шаста тауының нәсілдік құрамы: 3041 (89,6%) ақ нәсілді, 61 (1,8%) афроамерикалық, 19 (0,6%) американдық үнді, 56 (1,6%) азиялық, 2 (0,1%) Тынық мұхиты аралдарынан шыққан, 51 (1,5%) басқа нәсілдерден және 164 (4,8%) екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтарының саны 277 адамды (8,2%) құрады. Халық санағы мәліметтері бойынша, 3358 адам (халықтың 98,9%) тұрғын үйлерде, 6 адам (0,2%) мекемелік емес топтық жатақтарда, ал 30 адам (0,9%) мекемелерде тұрды. Барлығы 1664 тұрғын үй болды, оның ішінде 401-інің (24,1%) құрамында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 537-сі (32,3%) некеде тұрған жұбайлар, 190-ы (11,4%) күйеуі жоқ әйелдер, 84-і (5,0%) күйеуі жоқ еркектер. 113 (6,8%) никесі жоқ жұбайлар және бар болғаны 9 (0,5%) бір жынысты жұбайлар тіркелді. 719 тұрғын үйдің (43,2%) құрамында жеке адамдар тұрды, ал 285-інің (17,1%) құрамында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз тұратын адамдар болды. Тұрғын үйдің орташа мөлшері 2,02 адамды құрады. Барлық отбасылардың 48,7% құрайтын 811 отбасы болды; орташа отбасы мөлшері 2,79 адамды құрады. Халық жас бойынша келесідей таралып орналасқан: 18 жасқа дейінгілер – 692 адам (20,4%), 18-24 жас аралығындағылар – 242 адам (7,1%), 25-44 жас аралығындағылар – 732 адам (21,6%), 45-64 жас аралығындағылар – 1109 адам (32,7%) және 65 жасқа толған немесе одан асқандар – 619 адам (18,2%). Орташа жас 45,7 жасқа тең. Әр 100 әйелге 84,7 еркек шамасында келді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 80,6 еркек шамасында келді. 1895 тұрғын үй бар, олардың орташа тығыздығы көрсетілген жоқ, оның ішінде 781-і (46,9%) меншік иесімен, ал 883-і (53,1%) жалға алынған. Бос тұрғын үйлердің көрсеткіші 2,5% болды, жалға берілмеген тұрғын үйлердің көрсеткіші 5,8% болды. 1699 адам (халықтың 50,1%) меншік иесімен қамтылған тұрғын үйлерде, ал 1659 адам (48,9%) жалға алынған тұрғын үйлерде тұрды.

2000 жыл

2000 жылғы санақ бойынша қалада 3621 адам, 1669 үй шаруашылығы және 926 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1798 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 91,77% ақ нәсілді, 1,52% қара немесе афроамерикалық, 0,44% американдық үндістер, 1,63% азиялық, 0,14% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 2,13% басқа нәсілдер және 2,38% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 5,83% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 1669 үй шаруашылығының ішінде 27,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 38,1%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 12,3%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 44,5%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 38,0%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 16,0%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,14 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,83 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 24,0%-ы 18 жасқа дейінгілер, 7,7%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 24,5%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 26,4%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 17,5%-ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 42 жасқа тең. Әр 100 әйелге 87,9 еркек шамасында. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 84,5 еркек шамасында. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 26 500 доллар, ал отбасының орташа табысы 37 313 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 37 697 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 18 708 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 20 629 доллар болды. Халықтың 19,4%-ы және отбасылардың 14,9%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүрді. Барлық халықтың ішінде 18 жасқа дейінгілердің 31,5%-ы және 65 жастан асқандардың 11,2%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүрді.

Саясат

Шаста тауының қалалық кеңесі жеті лауазым иесінен тұрады: бес қалалық кеңес мүшесі, қалалық қазынашы және қалалық хатшы, олар барлық қала тұрғындарымен сайланады және төрт жылдық мерзімге қызмет етеді. Қала әкімі мен әкімнің міндетін уақытша атқарушы бес кеңес мүшесінің арасынан жыл сайын сайланады және бір жылдық мерзімге қызмет етеді. Кати Мортер қазіргі уақытта 2018 жылдың қараша айына дейін Шаста тауының әкімі қызметін атқарып жатыр, ал Тимоти Стернс әкімнің міндетін уақытша атқарушы ретінде қызмет етеді. Федералдық деңгейде Шаста тауы да бар.

Сауда және туризм

Маунт-Шаста қаласы Солтүстік Калифорнияның Шаста каскад аймағында орналасқан. Келушілер қаланы жақын маңдағы Сакраменто, Макклауд және Кламат өзендерінде форель балық аулау, Шаста тауына, Касл Крэйгс немесе Троица Альптеріне шығу, немесе көркіне тамашалау үшін база ретінде пайдаланады. Жақын маңда альпілік және жаяу шаңғы тебуге мүмкіндік бар, сондай-ақ велосипедпен немесе жаяу жүру арқылы аймақтағы шарлауларға, өзендерге және көлдерге, оның ішінде жақын маңдағы Моссбрей шарлауына, Сискию көліне, Касл көліне және Шаста көліне баруға болады.