Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Физикадағы релятивистік плазмалар – бөлшектің массасы мен жылдамдығына релятивистік түзетулер маңызды болатын плазмалар. Мұндай түзетулер әдетте, электрондардың маңызды бөлігі 0,86c-ден (Лоренц коэффициенті = 2) жоғары жылдамдыққа жеткенде маңызды болады. Мұндай плазмалар газды өте жоғары температураға дейін қыздыру арқылы немесе жоғары энергиялы бөлшектер сәулесінің соқтығысуы нәтижесінде пайда болуы мүмкін. Термиялық таралым функциясы бар релятивистік плазманың температурасы шамамен 260 кэВ немесе 3,0 ГК (5,5 миллиард градус Фаренгейт) болады, онда электрондардың шамамен 10% құрайды. Бұл температуралар өте жоғары болғандықтан, көптеген релятивистік плазмалар кішкентай және қысқа мерзімді болады, көбінесе релятивистік сәуленің белгілі бір нысанаға тиюінің нәтижесінде пайда болады. (Кейде "релятивистік плазма" термині бақылаушыға қатысты жарық жылдамдығының елеулі үлесімен қозғалатын қалыпты, салқын плазманы білдіруі мүмкін.) Релятивистік плазма екі бөлшек сәулесінің жарық жылдамдығымен салыстырылатын жылдамдықпен соқтығысқанда және сверхжаңа жұлдыздардың (суперновалардың) орталық бөліктерінде пайда болуы мүмкін. Электрондардан басқа бөлшектердің релятивистік болуы үшін жеткілікті температураға ие плазмалар одан да сирек кездеседі, себебі басқа бөлшектердің массасы үлкен болғандықтан, жарық жылдамдығының елеулі үлесіне дейін үдету үшін көбірек энергия қажет. (Протондардың шамамен 10% 481 МэВ температурасында 5,6 ТК құрайды.) Кварк-глюон плазмасын алу үшін одан да жоғары энергиялар қажет. Плазманың релятивистік режимге жақындағандағы негізгі өзгерістер – релятивистік емес плазманы сипаттайтын теңдеулерге және соқтығысулар мен өзара әсерлесу қималарына енгізілетін шағын түзетулер болып табылады. Теңдеулер электрон-позитрон жұптарының (немесе ең жоғары температурада басқа бөлшектердің) жұптардың пайда болуын есепке алу үшін де түзетулерді қажет етуі мүмкін. Үлкен потенциалдық айырмасы және қабаттар арасындағы арақашықтығы бар плазмалық қос қабат электрондарды релятивистік жылдамдыққа дейін үдетіп, синхротрон сәулеленуін тудыруы мүмкін.
Relativistic plasmas in physics are plasmas for which relativistic corrections to a particle's mass and velocity are important. Such corrections typically become important when a significant number of electrons reach speeds greater than 0.86c (Lorentz factor =2). Such plasmas may be created either by heating a gas to very high temperatures or by the impact of a high energy particle beam. A relativistic plasma with a thermal distribution function has temperatures greater than around 260 keV, or 3.0 GK (5.5 billion degrees Fahrenheit), where approximately 10% of the electrons have Since these temperatures are so high, most relativistic plasmas are small and brief, and are often the result of a relativistic beam impacting some target. (More mundanely, "relativistic plasma" might denote a normal, cold plasma moving at a significant fraction of the speed of light relative to the observer.) Relativistic plasmas may result when two particle beams collide at speeds comparable to the speed of light, and in the cores of supernovae. Plasmas hot enough for particles other than electrons to be relativistic are even more rare, since other particles are more massive and thus require more energy to accelerate to a significant fraction of the speed of light. (About 10% of protons would have at a temperature of 481 MeV 5.6 TK.) Still higher energies are necessary to achieve a quark–gluon plasma. The primary changes in a plasma's behavior as it approaches the relativistic regime is slight modifications to the equations which describe a non relativistic plasma and to collision and interaction cross sections. The equations may also need modifications to account for pair production of electron positron pairs (or other particles at the highest temperatures). A plasma double layer with a large potential drop and layer separation, may accelerate electrons to relativistic velocities, and produce synchrotron radiation.