Кіріспе
Велоспорттағы әлем чемпионының жейдесі. Көкшетасты жейде – 1927 жылдан бері велоспорттың кез келген түріндегі әлем чемпионының ерекше белгісі болып табылады. Жейде негізінен ақ түсті, ал көкірегінде UCI түстеріндегі бес көлденең жолақ бар. Төменнен жоғары қарай түстер: жасыл, сары, қара, қызыл және көк – бұл түстер Олимпиада туындағы сақиналарда да кездеседі. Бұл дәстүр жол жарысы, трек жарысы, циклокросс, BMX, триал және тау велосипедінің барлық түріне қолданылады. Әлем чемпионы жеңімпаз болған түрінде, санатта және мамандығында жарысқа қатысқанда осы жейдеді міндетті түрде киюі керек. Мысалы, жол жарысының әлем чемпионы этаптық жарыстарда (уақытқа қарсы жарыстардан басқа) және бір күндік жарыстарда осы жейдеде өнер көрсетеді, бірақ уақытқа қарсы жарыстарда киюге құқығы жоқ. Сол сияқты, тректе жеке қууда әлем чемпионы тек жеке қуу жарыстарында ғана осы жейдеде қатысады. Командалық жарыстарда, мысалы, командалық қууда, команданың әрбір мүшесі көкшетасты жейде киюі керек, бірақ ұпайлық жарыстар сияқты басқа жарыстарда киюге рұқсат етілмейді. Егер көкшетасты жейде иесі этаптық жарыстың немесе оның ішіндегі санаттың көшбасшысы болса, онда көшбасшылық жейде басымдыққа ие болады. Көкшетасты жейде кию талабын орындамаған жағдайда айыппұл салынады. Чемпиондық титулы аяқталғаннан кейін, ол өмірінің соңына дейін жейдесінің жағасы мен білегіндегі манжеттерінде осы көкшетасты өрнекпен безендіре алады.
the jersey worn by the world champion in cycling
The rainbow jersey is the distinctive jersey worn by the reigning world champion in a cycling discipline, since 1927. The jersey is predominantly white with five horizontal bands in the UCI colours around the chest. From the bottom up the colours are: green, yellow, black, red and blue; the same colours that appear in the rings on the Olympic flag. The tradition is applied to all disciplines, including road racing, track racing, cyclo cross, BMX, Trials and the disciplines within mountain biking. A world champion must wear the jersey when competing in the same discipline, category and speciality for which the title was won. For example, the world road race champion would wear the garment while competing in stage races (except for time trial stages) and one day races, but would not be entitled to wear it during time trials. Similarly, on the track, the world individual pursuit champion would only wear the jersey when competing in other individual pursuit events. In team events, such as the team pursuit, each member of the team must wear the rainbow jersey, but would not wear it while racing in, say, points races or other track disciplines. If the holder of a rainbow jersey becomes leader of a stage race or a category within it, that leadership jersey takes precedence. Failure to wear the rainbow jersey where required carries a penalty of a fine. After the end of a rider's time as champion, they are eligible to wear piping in the same rainbow pattern on the collar and cuffs of their jersey for the remainder of their career.
Жаңбырлы жейде қарғысы
"Көкжаз" қарғысы – бұл әлем чемпионы атанған велосипедшілердің келесі жылы нашар нәтижелерге ұшырауының кең таралған түсінік. Кейбір жағдайларда, бұл "нашар сәт" олардың өзінің іс-әрекеттерінен туындаған. 2015 жылы эпидемиолог Томас Пернегердің осы қарғысты зерттеген мақаласы The BMJ журналында жарияланды. Зерттеу әлемдік жол чемпионаттарының және Ломбардия турының жеңімпаздарының (салыстыру үшін пайдаланылған) жеңімпаздық маусымдарындағы және одан кейінгі екі жылдағы нәтижелерін статистикалық талдауға негізделді (қарғыстың күшіне енгенге дейін, оның кезінде және кейін нәтижелерді салыстыруға мүмкіндік беру үшін). Деректердің үлгілері төрт статистикалық модельмен салыстырылды: "көңіл шоғырлану әсері", бұл теорияға сәйкес, көзге түсетін қарғыс табыстың төмендеуіне емес, әлем чемпионына қоғамдық назардың артуына байланысты; "белгіленген адам" гипотезасы, яғни чемпион атанған жылдары қарсыластарының назарында болуы; "орташаға регрессия" моделі, бұл табыстың кездейсоқ өзгеруінің салдарынан, велосипедші үшін өте сәтті маусымнан кейін нәтижелер нашарлауы мүмкін дегенді білдіреді; және соңғы екі теорияны біріктіретін модель. Зерттеу көрсеткендей, әлем чемпионатының және Ломбардия турының жеңімпаздары үшін "орташаға регрессия" моделі деректерге ең жақсы сәйкес келеді, демек, қарғыс бұл жағдайда болмауы мүмкін деген қорытындыға келді. Автор қарғыс идеясын медицина қызметкерлерінің емнің пациентке тигізетін әсерін қарастырғанда, себеп-салдар байланысын шатастыруымен байланыстырды.
Үлгілер
Бұрын әрбір спорт түрінің жейдесінің өзіндік нұсқасы болған. 2016 жылғы Циклокросс әлем чемпионатынан бері, барлық спорт түрлеріне белгілерсіз «классикалық» жейде (бұрын жол жарысы және парациклдік жол жарысы үшін сақталған) берілді.
Әлем кубогы нұсқасы
UCI Road World Cup (1989–2004) көшбасшысы тік жолақты, жаңбырдың түсіндегі жейде киді. Әлем чемпионы жыл бойында өзінің жеңіске жеткен мамандығындағы барлық жарыстарда осы жейдемен өнер болса (мысалы, жол чемпионатындағы чемпион тек жаппай стартты жол жарыстарында киеді, уақытты есептеу жарыстарында немесе велотрек жарыстарында емес), Әлем кубогының көшбасшысы осы жейдемен тек Әлем кубогы жарыстарында ғана қатысты.
Басқа спорт түрлері
Триатлон, жылдам шана сырғанау және Crashed Ice әлем чемпиондары бұл түстерді ресми емес түрде қолданып келген.