Кіріспе

Major League Soccer комиссары Дональд П. Гарбер (9 қазан 1957 жылы туған) – 1999 жылдан бері Major League Soccer комиссары қызметін атқаратын американдық спорт басшысы. Гарбер сонымен қатар Soccer United Marketing компаниясының бас директоры және Америка Құрама Штаттары Футбол Федерациясының директорлар кеңесінің мүшесі. Гарбер өзінің мансабының барлық кезеңін спорт индустриясында өткізіп, MLS комиссары болардан бұрын маркетинг, іс-шаралар, теледидар және лига әкімшілігі салаларында түрлі қызметтер атқарды. MLS-ке келмес бұрын Гарбер 16 жыл бойы Ұлттық Футбол Лигасында жұмыс істеді. Оның басшылығымен MLS АҚШ және Канадада үлкен өсім мен танымалдылыққа қол жеткізді. Оның басқаруы кезінде MLS 10 командадан 30 командаға дейін ұлғайып, көрермендер саны және теледидардан түскен табыс бойынша жаңа рекордтар орнатылды. Бұдан өзге, лиганың команда құны, қатысушылар саны, демеушілік және цифрлық және әлеуметтік желілердегі белсенділік сияқты барлық көрсеткіштері айтарлықтай өсті. MLS әлемдік футбол лигаларының ішінде ойынға қатысушылар саны бойынша жетінші орында тұр. Гарбер 2005 жылдан бері SportsBusiness Journal журналы спорт индустриясының ең беделді басшыларының бірі деп танылды. 2022 жылы ол тізімде 16-шы орынды иеленді. 2016 жылы SportsBusiness Journal MLS-ке «Жыл лигасы» сыйлығын табыс етті. 2019 жылдың мамыр айында Гарбер Sports Business Journal журналының «Жылдың үздік басшысы» атанды. 2021 жылы SBJ MLS is Back турнирін – пандемия кезінде NWSL-ден кейін ойынға оралған екінші ірі американдық командалық спорт лигасы – «Жылдың спорттық іс-шарасы» деп таныды. Гарбер көптеген басқа да салалық наградаларға ие болды, ал 2011 жылы Los Angeles Times оны ең үздік спорт комиссарларының бірі деп атады. Ол Монклэр мемлекеттік университеті мен Нью-Йорк мемлекеттік университетінен гуманитарлық ғылымдар докторының құрметті дәрежесін алды. Гарбер сонымен қатар өзі бітірген SUNY Oneonta университетінің спорттық даңқ залына енгізілді. Гарбер 2016 жылы Ұлттық Футбол Даңқы залына сайланды, бірақ оның енгізілуін 2018 жылға дейін кейінге шегерді. 2023 жылы Гарбер жеке тұлғаға берілетін ең жоғары награда – Werner Fricker сыйлығын алды.

Ерте өмір

Гарбер екінші буын еврей отбасында өскен. Ол 1960-шы және 1970-шы жылдары Нью-Йорк штатының Куинс қаласында өскен.

МЛС комиссары

Гарбер 1999 жылғы 4 тамызда Дуг Логаннан кейін Басты Лига комиссары қызметіне тағайындалды. Комиссар ретіндегі алғашқы қадамдарының бірі – лиганы халықаралық стандартқа жақындастыру, пенальти сериясын жою және төрешіге алаңдағы уақытты бақылауды тапсыру болды. 2004 жылы MLS қосымша уақытты және «үш плюс біреу» ауыстыру ережесін де жойды. Бұл командаларға үш футболшыны және қосымша қақпашыны алмастыруға мүмкіндік берді. "Бұл шешім әлемдік футболмен үйлесімділігімізді одан әрі нығайтуға бағытталғандығымызды көрсетеді", - деді Гарбер сол кезде.

МЛС өсуі

Гарбер лиганың бірнеше онжылдықтар бойы біртіндеп, тұрақты өсуіне басымдық берді, сенсациялық жаңалықтар үшін әсем әрекеттер жасауға тырыспады. Гарбер Комиссар лауазымына тағайындалғанға дейін лиганың тек бір командасы – «Columbus Crew» өз стадионына ие болды, ал оның «Columbus Crew Stadium» стадионын 1999 жылы Ламар Хант салдырған. 2001 жылдың 7 желтоқсанында Гарбер Филип Аншуцтың Колорадодағы ранчосында клуб иелерімен кездесіп, лиганың өміршеңдігін қамтамасыз ету жоспарын жасады. Келісілген ұғымдардың арасында футболға арналған стадиондар салу; АҚШ-тағы футбол контентін басқаруға арналған «Soccer United Marketing» агенттігін құру; және 2002 және 2006 жылғы ФИФА Әлем Кубогының телеарналық құқықтарын алу (және оны жеңіп алу) болды. Гарбердің жетекшілігімен Аншуц ранчосында өткен бұл саммит МЛС-тің болашақтағы дамуындағы шешуші сәт ретінде қарастырылады.

Футболға арналған стадиондар

Колумбус Крю клубының үлгісімен және Аншуцтың ранчосында өткен саммиттен кейін MLS клубтары көп ұзамай футболға арналған стадиондар салуға кірісті. Жаңа ареналар жанкүйерлер үшін ойын күнінің әсерін күшейтіп, командаларға стадионды толық басқару құқығын және стадионнан түсетін кірістің көбірек бөлігін берді. 2003 жылы «американ футболдың қасиетті орыны» атанған «Home Depot Center» (қазіргі Dignity Health Sports Park) Лос-Анджелес Галактикасы және екі ұлттық құраманы қабылдау үшін салынды. 2007 жылғы MLS маусымы басталар алдында тағы төрт футболға арналған стадион салынды. 2023 жылы MLS-те футболға арналған немесе футболға бейімделген 26 стадион бар.

"Футбол" бірлестігінің маркетингтік қызметі

Soccer United Marketing (SUM) – Гарбердің Anschutz ранчосындағы клуб иелерімен өткен кездесуде туған, ойынға жаңа серпіліс берген идеялардың бірі. 2002 жылы құрылған SUM, MLS және Солтүстік Америкадағы басқа да маңызды футбол активтері, оның ішінде АҚШ Футбол қауымдастығы және Мексика Ұлттық құрамасы үшін барлық демеушілік, лицензиялық және жарнамалық сатуды басқарады. SUM-ның алғашқы келісімі – 2002 және 2006 жылғы әлем чемпионаттарының ағылшын тіліндегі хабар тарату құқығын 40 миллион долларға сатып алу және ойындарды ESPN арнасында көрсету, ал жарнамадан түскен табысты арнамен бөлісу болды. Он жыл өткен соң, Fox Network осы құқықтар үшін одан он есе көп ақша төледі. SUM серіктестіктерін арттыруда. 2016 жылы Солтүстік, Орталық Америка және Кариб теңізі елдері футбол конфедерациясы (CONCACAF) SUM-ды өзінің бүкіл әлемдік демеушілік құқығын насияттау және қызмет көрсету үшін таңдады. Бүгінде SUM-ның құны 2 миллиард доллардан асып түседі.

Кеңейту

Толық және жан-жақты кеңейту процесі арқылы, Гарбердің басшылығымен Басты Лига Футбол (MLS) 2004 жылы 10 клубтан 2023 жылы 30 клубқа дейін өсті. Осы кезеңде жаңа клубтардың құны күрт өсті. «Торонто FC» клубы 2006 жылы кеңейту үшін 10 миллион доллар төледі. 2019 жылы иесі Дэвид Теппер Шарлотта қаласына MLS клубын әкелуге 325 миллион доллар жұмсады. 2023 жылдың 18 мамырында Гарбер 30-шы MLS клубының Сан-Диегода құрылатынын хабарлады.

Клубтың бағасы

Лига кеңейіп, Солтүстік Америкада Сиэтл, Портленд, Торонто, Нью-Йорк және Атланта қалаларындағы табысты клубтармен қатар бекініп, өз із қалдырғанда, командалардың құны күрт өсті. Forbes 2008 жылы алғаш рет MLS клубтарының құнын бағалағанда, команданың орташа құны 48 миллион долларды құрады. 2018 жылы Forbes MLS клубының орташа құны 240 миллион доллар екенін мәлімдеді – бұл 10 жыл ішінде 500 пайыздық өсімді білдіреді. 2023 жылы Sportico MLS командасының орташа құны 540 миллион доллар екенін хабарлады.

Тағайындалған ойыншы ережесі

2006 жылғы маусымның соңында MLS тағайындалған ойыншы ережесін жасады. Бұл ереже клубтарға жалпы сомасы максималды жалақы бюджетінен асып түсетін үш ойыншыға дейін тіркеуге мүмкіндік береді. Гарбердің сөзіне қарағанда, жанкүйерлердің зерттеулері «Тағайындалған ойыншы ережесін» енгізу шешімінің негізгі қозғаушы күштерінің бірі болды. Гарбер және лига иелері MLS-ке қызығушылықты арттыру және лиганың ұзақ мерзімді күшін тездету үшін қосымша «жұлдызды» ойыншылардың қажеттілігін мойындады. Бұл ереже клубтарға 2006 жылы LA Galaxy клубымен Дэвид Бекхэм сияқты халықаралық деңгейдегі иконаны немесе 2023 жылы Inter Miami CF клубымен келісімшартқа отырған Лионель Месси сияқты қазіргі супержұлдыздарды жоғары төлеммен шартқа алуға мүмкіндік берді. Тағайындалған ойыншыларды тарту стратегиясы соңғы жылдары өзгерді. Бұрын клубтар көбінесе бұл ережені мансабының соңғы кезеңіндегі еуропалық танымал жұлдыздарды алу үшін пайдаланса, енді командалар жас, дамып келе жатқан жұлдыздарды тартуға көшті. Мысалы, Сиэтл 2016 жылы MLS кубогын жеңіп алды, оның бір бөлігі 26 жасар жартылай қорғаушы Николас Лодейроның күшті ойыны болды, ол тағайындалған ойыншы ретінде келді. 2018 жылы Atlanta United FC MLS кубогын жеңген кезде, оның тағайындалған ойыншылары 19 жасар Езекиел Барко, 23 жасар Мигель Альмирон және Йозеф Мартинес, сондай-ақ 22 жасар Гектор Виллальба болды. 2023 жылы MLS-те тағайындалған ойыншылардың орташа жасы 27-ге жетеді.

Жастар академиясы

Жоғары деңгейдегі ойыншыларды дамытуға бағытталған бастамаларды іске асыру Гарбердің лиганы басқаруының айрықша ерекшелігі болды. 2006 жылы лига жастарды дамыту жүйелерін құруды міндеттеді және команда тәрбиелеген кез келген ойыншыны сол командаға MLS SuperDraft-тен өтусіз қол қоюға болатынын жариялады. 2010 жылы MLS әр командасының кәсіби клубтан бөлек жастар арасындағы әуесқойлық бағдарламаларын құруын талап етті. МЛС жастар бағдарламасында кем дегенде 1 жыл тіркелген ойыншылар Супердрафтқа қатыспай-ақ сол командамен кәсіби келісімшартқа қол қоюға құқылы болды. Он жылдық еңбек нәтижесінде, FC Dallas-тың Хесус Феррейрасы, Inter Miami CF-тың Бенджамин Кремаскисі, Columbus Crew-дың Эйдан Моррисі және Сиэтлдың Джордан Моррисі сияқты өз туған жерлерінен шыққан ойыншылар қалыптасты. Sporting KC сияқты кішкентай нарықтық клубтар жергілікті қауымдастықтан өз жұлдыздарын өсіре алды. MLS академиялары қатарынан екінші жыл 2023 жылғы Generation adidas Cup-ты жеңіп алды, Филадельфия Юнион U17 жас тобында жеңіске жетті, ал Остин ФК U15 жас тобының біріншілігін жеңіп алды.

Канада

МЛС Гарбердің өкілеттігі кезінде Канадаға кеңейді. Қазіргі уақытта MLS-де үш канадалық команда өнер көрсетеді. «Торонто ФК» 2007 жылы, «Ванкувер Уайткапс ФК» 2011 жылы, ал «CF Монреаль» 2012 жылы лигаға қосылды. Олардың барлығы сәтті MLS клубтарын құрды. 2018 жылы жетекші тікелей эфирлік спорттық қызмет көрсетуші «DAZN Canada» және MLS үш жылдық келісімге келді. 2017 жылы лига саясатында маңызды өзгеріс жасалды. Енді шектеулі сандағы канадалық ойыншылар отандық құрамға жатады. Бұрын канадалық ойыншылар MLS-те отандық ойыншы ретінде тек Канададағы үш команданың бірінде ойнаған жағдайда ғана есептеледі. Бұл өзгеріс Канада Футбол қауымдастығы (CSA) және үш канадалық команданың басшыларымен бірлесіп, Канаданың жастар дамуын жақсарту мақсатында жасалды. Ынтымақтастықтың тағы бір қыры – жас ойыншылардың дамуын арттыруға бағытталған, Канадаға арналған «Generation Adidas» бағдарламасы. Лига мен CSA бірлесіп, келісімшартқа қол қоюға болатын және MLS SuperDraft-қа қатыса алатын канадалық ойыншыларды анықтау үшін жұмыс істейді.

БАҚ-қа құқықтарды беру туралы келісімдер

MLS ауқымы мен танымалдылығы арта келе, лиганың медиа құқықтарына қатысты келісімдер де айтарлықтай өсті. 2014 жылы MLS және АҚШ Футбол матчтарының ағылшын тіліндегі құқықтары ESPN және FOX телеарналарына сегіз жылға жылына 75 миллион доллардан сатылды. Univision испан тіліндегі құқықтарды жылына 15 миллион долларға сатып алды. ESPN, FOX және Univision сегіз жылға жылына орташа есеппен 90 миллион доллар төлегені, MLS-тің бұрынғы хабар тарату келісімдерінен 500 пайызға көп, ол жылына орташа есеппен 18 миллион доллар құрады. MLS 2015 жылы Sky Sports, Eurosport және Globosat телеарналарымен жаңа халықаралық келісімдерге қол қойды. 2017 жылы MLS лига ойындарының құқықтарын Үндістан, Австралия және Жаңа Зеландиядағы тележүйелерге сатты. Жалпы, MLS матчтарын 170-тен астам елде тамашалауға болады. MLS әлемдік спорт лигалары арасында медиа саласындағы жаңашылдықтардың алға қойылған қатарында. 2017 жылы Facebook MLS және Univision компанияларымен келісімге келді, оған сәйкес, тұрақты маусымда кем дегенде 22 матч тікелей эфирде көрсетіледі және 40 “Matchday Live” бағдарламасы эксклюзивті түрде трансляцияланады, оларда ойынның жарқын сәттері мен талдаулары ұсынылады. Ойындар Univision Deportes Facebook парақшасында, ал бағдарламалар MLS Facebook парақшасында қолжетімді. 2019 жылы MLS-тің алты клубы аймақтық спорт желілерімен жасалған келісімдерден тыс эксклюзивті стриминг серіктестіктеріне ие. 2023 жылы MLS Apple компаниясымен он жылдық серіктестіктің бірінші кезеңін бастады, оның құны 2,5 миллиард долларға бағаланды. Бұл серіктестікке 100-ден астам елдегі жанкүйерлерге арналған MLS Season Pass төлемдік сервисі кіреді, ол барлық MLS ойындарын көрсетіп, трансляцияны тоқтатусыз ұсынады. SportsBusiness Journal бұл серіктестікті "спорт медиа ландшафтын өзгертетін оқиға" деп атады.

Демеушілер

Лиганың қаржылық әл-ауқатын арттырудағы маңызды шешім – Солтүстік Америкадағы кәсіби спорт лигалары арасында алғаш рет жейделердің алдыңғы бөлігіне демеушілердің атауларын орналастыруға рұқсат беру болды. Real Salt Lake 2006 жылы XanGo компаниясымен алғашқы келісімге қол қойып, 4 жыл ішінде шамамен 4-5 миллион доллар көлеміндегі кіріс тапты. Қазір командалар жейделерінің алдыңғы бөлігі үшін миллиондаған долларлық демеушіліктер табады. Көптеген жейделерге демеушілік жылына 2-5 миллион доллар аралығында құрайды. MLS 2020 жылдан бастап лига логотипін жейделердің оң жақ жеңінен алып тастауды жариялады, бұл командаларға корпоративтік серіктестерге 2,5х2,5 дюймдік шаршы жарнама алаңын сатуға мүмкіндік береді. Бұл жаңа демеушілік мүмкіндігі әр командаға жылына 1 миллион доллардан астам кіріс әкеледі. Сонымен қатар, adidas, The Home Depot, Coca Cola, Heineken, Audi, Johnson & Johnson, Continental Tire, Allstate, BODYARMOR, RBC Wealth Management, IHG Resorts and Hotels және Kellogg's сияқты ірі брендтер соңғы жылдары лигалық демеушілікке және серіктестік шартын жаңаруға қол қойды. MLS 2023 жылғы маусымға 33 ірі ұлттық демеушімен кірді.

Меншік

Гарбердің өкілеттігі кезінде меншік иесі күрт әртараптандырылды. 2001 жылы лигада үш инвестор-оператор болды: Филип Аншуцтың Anschutz Entertainment Group (AEG) алты команданы, Ламар Ханттың Hunt Sports үш команданы және Роберт Крафт бір команданы басқарды. AEG 2015 жылы «Хьюстон Динамо» командасындағы қалған үлесін сатқаннан кейін, сол кездегі 20 командалық MLS алғаш рет бірнеше команданы басқаратын операторсыз лигаға айналды. 2018 жылы ойынға кіріскен «Лос-Анджелес ФК» клубының иелерінің арасында басым үлеске ие Ларри Берг, Брэндон Бек және Беннетт Розенталь, Мэджик Джонсон, киностудияның бас директоры Питер Грубер, АҚШ футбол иконасы Миа Хамм Гарсиапара және актер Уилл Феррелл бар. «Интер Майами КФ» клубына Хорхе Мас және Дэвид Бекхэм сияқты әртүрлі әлемдік кәсіпкерлер тобы ие. Гарбер 2013 жылы Sports Illustrated журналына берген сұхбатында лиганың меншік иелерінің сапасы туралы ойын былай жеткізді: «Біздің географиялық кеңістігімізді кеңейту, жалпы ұлттық деңгейде футболға және әсіресе MLS-ке көбірек адамдарды тарту мақсатындамыз. Кеңес үстелінде әртүрлі пікірлерді ескеру және көбірек адал инвесторларды тарту – бұл маңызды. Ойыншылар мен әкімшілер үшін жаңа жұмыс орындары жасау және MLS-ті одан да құндырақ ету – осының барлығы да маңызды».

Спорт бизнесіне ықпал ету

2005 жылдан бері Дон Гарбер Sports Business Daily журналы бойынша АҚШ спорт бизнесіндегі ең ықпалды 50 адамның қатарында тұрады. Жыл Рангі Өзгеріс Пікірлер 2005 45 – 2006 36 +9 2007 27 +9 Лига комиссары ретінде команда иелеріне бағынудың орнына белсенділік танытты. 2008 32 –5 MLS-ке қосымша иелерді тартты және SUM агенттігін дамытты. 2009 33 –1 2010 34 –1 Ойыншылар кәсіби одағымен ұжымдық келіссөздер жүргізді. 2011 30 +4 Еліз бойынша кеңейтуді, көрермендер санының өсуін және NBC Sports телеарнасымен келісім жасауды қамтамасыз етті. 2012 28 +2 Екі жыл қатарынан рекордтық көрермендер саны өсті. 2013 22 +6 Лиганың кеңейтілуіне жетекшілік етті, жаңа командалар лига тарихындағы ең жоғары кеңейту төлемдерін жасады. 2014 19 +3 Телеарналармен тиімді жаңа келісімдер жасалды, рекордтық көрермендер саны және кеңейту орын алды. 2015 18 +1 Жаңа медиа құқықтарына ие болды. 2016 19 – MLS экспоненциалды өсуін жалғастырды. 2017 17 +2 Атланта Юнайтедтің рекордтық дебютіне және Adidas пен Fanatics компанияларымен маңызды жаңаруларға жетекшілік етті. 2018 16 +1 LAFC-тің дебюті және Атланта Юнайтедтің рекордтық жетістіктері. 2019 18 – Интер Майами ФК және Нэшвилл СК командаларының дебюті және одан әрі өсу.

МЛС жұмыстары

2007 жылы Гарбер MLS WORKS құрды, бұл лиганың қоғамдық бастамасы, АҚШ және Канададағы жастарға әсер ететін маңызды әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған. Гарбер басшылығымен MLS әртүрлілік, теңдік және қосымшалық салаларында да үлкен қадамдар жасады. 2022 жылы лига сегіз қара банктер консорциумынан 25 миллион долларлық несие алғанын хабарлады, бұл қаржы институттарының несие беру мүмкіндігін арттырып, нәсілдік байлықтың теңсіздігін азайтуға көмектесуді мақсат етеді. Гарбер былай деді: «Нақты әсер ету үшін экономикалық әділдік теңдеудің маңызды бөлігі болуы керек. Біз бұл қара банктердің маңыздылығы мен экономикаға тигізетін әсері туралы хабардарлықты арттырады деп үміттенеміз».

Жеке өмір

Гарбер үйленген, екі ересек баласы бар және Нью-Джерси штатының Монтклэр қаласында тұрады. Ол түрлі кәсіби және қайырымдылық кеңестерінің құрамына кіреді, соның ішінде Халықаралық футбол федерациясының (ФИФА) клубтық футбол комитетіне. 2018 жылдың 30 қарашасында Гарбер футбол лигалары шақырган халықаралық ұйым – Дүниежүзілік лигалар форумының вице-төрағасы болып тағайындалды. Гарбер ФИФА-ның Футболға қатысты мүдделі тараптар комитетінің де мүшесі. Ол сонымен қатар Нью-Йорк Пресвитериан ауруханасында педиатриялық онкологиямен ауыратын балаларға қаржы жинап, бағдарламалар құратын Hope and Heroes ұйымының вице-президенті.