Кіріспе

Химиялық қосылыстар класы. Борид – бор және одан кем электрожағымсыз элемент арасындағы қосылыс, мысалы кремний бориді (SiB3 және SiB6). Боридтер – жоғары температурада еритін және көбінесе иондық емес, коваленттік сипатқа ие қосылыстардың өте кең тобы. Кейбір боридтер пайдалы физикалық қасиеттерге ие. Борид термині сондай-ақ B12As2 (Ескерту: Арсеннің электрожағымсыздығы бордан жоғары) сияқты қосылыстарға да қолданылады, олар көбінесе икосаэдрлі борид деп аталады.

Құралымдар диапазоны

Боридтер шартты түрде боронға бай немесе металлға бай деп жіктелуі мүмкін, мысалы, YB66 қосылысы бір шегінен бастап Nd2Fe14B қосылысына дейін екінші шегіне дейін. Қабылданған жалпы анықтама бойынша, егер борон атомдарының металл атомдарына қатынасы 4:1 немесе одан жоғары болса, онда қосылыс боронға бай деп есептеледі; егер қатынас одан төмен болса, онда ол металлға бай болып саналады.

Бороға бай боридтер (B:M 4:1 немесе одан көп)

Негізгі металдар тобы, лантаноидтар мен актинидтер борга бай боридтердің кең түрлерін құрайды, металл:бор қатынасы YB66 дейін жетеді. Бұл топтың қасиеттері қосылыстан қосылысқа өзгереді және жартылай өткізгіш, суперөткізгіш, диамагниттік, парамагниттік, ферромагниттік немесе антиферромагниттік қосылыстардың мысалдарына ие. Олар көбінесе тұрақты және отқа төзімді. Кейбір металдық додекаборидтер бор икосаэдрлерін қамтиды, ал басқаларында (мысалы, иттрий, цирконий және уран) бор атомдары кубоктаэдрлер түрінде орналасқан. LaB6 – ыстық катодтарда қолданылатын инертті, отқа төзімді қосылыс, себебі оның жұмыс функциясы төмен, бұл оған электрондардың жоғары термиондық эмиссиясын қамтамасыз етеді; YB66 кристалдары жанама қыздырудың қозғалмалы аймақ әдісімен өсіріледі және төмен энергиялы синхротрондық рентген сәулелері үшін монохроматорлар ретінде қолданылады. VB2 батареялар үшін литийден артық энергия сыйымдылығына ие болуға мүмкіндік беретін материал ретінде үміттендірді.

Металлға бай боридтер (B:M 4:1-тен аз)

Өтпелі металдар металға бай боридтерді түзетуге бейім. Металға бай боридтер тобы тұрақсыз және жоғары балқу температурасына ие. Олардың кейбіреулері оңай түзіледі, сондықтан олар турбина қанаттарын, ракета соплоларын және т.б. жасауда қолданылады. Мысалдарға AlB2 және TiB2 жатады. Осы боридтер класын зерттеудің соңғы нәтижелері MgB2-нің 39 K температурадағы жоғары өткізгіштігі және OsB2 мен ReB2-нің өте сығылмайтын қасиеттері сияқты көптеген қызықты ерекшеліктерді ашты.