Кіріспе
Галоген атомы мен басқа элементтен тұратын химиялық қосылыс. Химияда галоид (сирек кездесетін галогенид) – екілік химиялық қосылыс, оның бір бөлігі галоген атомы, ал екінші бөлігі галогенге қарағанда электронегативтілігі төмен (немесе электропозитивтілігі жоғары) элемент немесе радикал болып табылады, нәтижесінде фторид, хлорид, бромид, йодид, астатид немесе теориялық түрде теннесид қосылысы түзіледі. Сілті металдары тиісті жағдайларда галогендермен тікелей қосылып, MX (X = F, Cl, Br немесе I) жалпы формуласына ие галоидтерді құрайды. Көптеген тұздар галоидтер болып табылады; "галоид" және "галит" сөздеріндегі "галь" префиксі осы байланысты көрсетеді. 1-топ металдарының барлығы бөлме температурасында ақ түсті қатты заттар болып табылатын галоидтерді құрайды. Галоид ионы – теріс зарядталған галоген атомы. Галоид аниондары: фторид (F⁻), хлорид (Cl⁻), бромид (Br⁻), йодид (I⁻) және астатид (At⁻). Мұндай иондар барлық иондық галоид тұздарында кездеседі. Галоид минералдары галоидтарды қамтиды. Бұл галоидтердің барлығы түссіз, жоғары балқу температуралы кристалдық қатты заттар болып табылады және олардың түзілу энталпиясы жоғары теріс мәнге ие.
In chemistry, a halide (rarely halogenide) is a binary chemical compound, of which one part is a halogen atom and the other part is an element or radical that is less electronegative (or more electropositive) than the halogen, to make a fluoride, chloride, bromide, iodide, astatide, or theoretically tennesside compound. The alkali metals combine directly with halogens under appropriate conditions forming halides of the general formula, MX (X = F, Cl, Br or I). Many salts are halides; the hal syllable in halide and halite reflects this correlation. All Group 1 metals form halides that are white solids at room temperature. A halide ion is a halogen atom bearing a negative charge. The halide anions are fluoride (|F ), chloride (|Cl ), bromide (|Br ), iodide (|I ) and astatide (|At ). Such ions are present in all ionic halide salts. Halide minerals contain halides. All these halides are colourless, high melting crystalline solids having high negative enthalpies of formation.
Қолданылуы
Металл галоидтары жоғары интенсивті газ разрядты шамдарда қолданылады, олар металл галоидты шамдар деп аталады, мысалы, қазіргі заманғы көше шамдарында қолданылатындары. Бұл шамдар сынап бу шамдарынан энергияны тиімдірек пайдаланады және қызғылт сары түсті жоғары қысымды натрий шамдарынан түстерді жақсырақ береді. Металл галоидты шамдар әдетте жылыжайларда немесе жаңбырлы климатта табиғи күн сәулесін толықтыру үшін де қолданылады. Күміс галоидтары фотопленкалар мен қағаздарда қолданылады. Пленка дамытылғанда, жарыққа ұшыраған күміс галоидтары металл күміске дейін тотығып, бейне жасайды. Галоидтар сонымен қатар қосымша материал ретінде дәнекерлеу пастасында, көбінесе Cl немесе Br эквиваленті ретінде қолданылады. Синтетикалық органикалық химияда галогендер жиі органогалоидты қосылыстар құрамына енгізіледі.