Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс суасты қайығы, толықтай су астында жұмыс істеу үшін жасалған.
WW2 German submarine designed to operate entirely submerged
Электробот («электрлік қайық» неміс тілінде) – уақытша түрде суға батып, жаудан жасыру немесе шабуыл жасау үшін емес, толықтай су астында жұмыс істеуге арналған суасты кемесі.
An elektroboot ("electric boat" in German) was a submarine designed to operate entirely submerged, rather than as submersibles that could submerge as a temporary means to escape detection or launch an attack.
Тарих
Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын-ақ ракета жасаушы Хеллмут Уолтер отын ретінде сутек пероксидін (пергидрол деп аталады) қолдануды жақтады. Оның қозғалтқыштары ракеталық ұшақтарда, әсіресе Me 163 Komet-те қолданылуымен танымал болды, бірақ оның алғашқы күш-жігерінің көп бөлігі су асты кемелерін қозғалту жүйелеріне жұмсалды. Бұл жағдайда сутек пероксиді химиялық түрде тотықсыздандырылды және пайда болған газдар турбинаны шамамен 20 000 айналым/мин жылдамдықпен айналдыру үшін қолданылды, содан кейін ол винтке жалғастырылды. Бұл су асты кемесіне қозғалтқыштарға ауа қажет болмай, су астында үздіріссіз жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Бірақ бұл жүйе өте көп отын жұмсайтын, сондықтан осы үлгідегі кез келген кеме өте үлкен болуы керек немесе қашықтығы шектеулі болуы керек еді. Осылайша, 1940 жылы прототип сынақтан өткеніне қарамастан, жүйе шектеулі дамуды көрді. Дегенмен, 1942 жылы U қайықтарының конструкциясындағы мәселелер анықталғаннан кейін жұмыс қарқынды жүргізілді. Соңында екі инженер мәселені шешудің жолын тапты. Су асты кемесін толығымен пергидролмен емес, жылдамдық үшін ғана пайдалану. Қалған уақытта операциялар дизельдік қозғалтқышпен батареяларды зарядтау арқылы жүзеге асырылатын еді, бұл әдеттегі кемелердегідей болар еді. Бірақ дәстүрлі үлгіде дизельдік қозғалтқыш негізгі қозғалтқыш ретінде, ал батареялар су астында қысқа мерзімді қуат беру үшін қолданылатын болса, бұл жағдайда кеме төмен жылдамдықпен жүзу кезінде көбінесе батареялармен жұмыс істейтін, ал шабуыл кезінде ғана пергидролды қосатын еді. Дизельдік қозғалтқыш енді тек батареяларды зарядтауға арналды, бұл үшін үш сағатқа жуық уақыт қажет болды. Пергидролдық конструкция соғыс аяқталғанға дейін түзетілмеген бірнеше конструкциялық кемшіліктерге ие болды. Уақытша шешім ретінде, пергидролдық қозғалту жүйесінен бас тартылып, дәстүрлі дизельдік/электрлік жүйе пайдаланылды, бірақ гидродинамикалық корпус пішіні сақталды. Батарея сыйымдылығы және отын қоры айтарлықтай арттырылды, ал кеме ұзақ мерзімге су астында жұмыс істеуге арналған.
Even before the Second World War the rocket designer Hellmuth Walter had been advocating the use of hydrogen peroxide (known as perhydrol) as a fuel. His engines were to become famous for their use in rocket powered aircraft—notably the Me 163 Komet—but most of his early efforts were spent on systems for submarine propulsion. In these cases the hydrogen peroxide was reduced chemically and the resulting gases used to spin a turbine at about 20,000 rpm, which was then geared to a propeller. This allowed the submarine to run underwater at all times, as there was no need for air to run the engines. The system also used up tremendous amounts of fuel, and any boat based on the design would either have to be huge or have limited range. Thus the system saw only limited development even though a prototype was running in 1940. But when problems with the existing U boat designs became evident in 1942, the work was stepped up. Eventually two engineers identified a solution to the problem. Instead of running the submarine entirely on the perhydrol, they used it just for bursts of speed. Most of the operations would then be carried out as with a normal boat, using a diesel engine to charge batteries. However while a conventional design would use the diesel as the primary engine and the batteries for short periods of underwater power, in this case the boat would run almost all the time on batteries in a low speed cruise, turning on the perhydrol during attacks. The diesel was now dedicated entirely to charging the batteries, which it needed only three hours to do. The perhydrol design suffered from several design flaws which were not fixed before the end of the war. As an intermediate solution, the perhydrol propulsion system was dropped in favour of a conventional diesel/electric solution, but retaining the streamlined hull shape. The battery capacity was increased significantly along with fuel stores, and the boat was designed to operate underwater for long periods.
Электрлік субмариналар
Нәтижесінде "Электробоут" сериясы, XXI типті U қайығы және қысқа қашықтықтағы XXIII типті U қайығы жасалды, 1943 жылғы қаңтарда жобасы аяқталғанмен, өндіріс 1944–1945 жылдары ғана басталды. Су астында XXI типті қайыққа , VII типті қайықтан жылдам жүзуге және оған шабуыл жасаған кемелерге шамалас жылдамдықпен қозғалуға мүмкіндік болды. Соғыстан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштері екі тұтқынға алынған XXI типті қайықтарды сынақтан өткізді, нәтижесінде олардың ауыр толқындар бағытында жүзу арқылы кейбір су астына қарсы кемелерден оза алатыны анықталды. (АҚШ Әскери-теңіз күштерінің алғашқы ядролық су асты қайығы "Наутилус" XXI типті қайықтың өзгертілген корпусын пайдаланды.) Сапардың көп бөлігінде ол батареяда су астында үнсіз жүріп, тек түнде ғана су бетіне көтеріліп, снорхель тереңдігіне дейін шығатын. Қару-жарақ та жаңартылды, автоматтандырылған жүйелер торпедалық түтіктерді төрттен бір бөлік уақыттан кем уақытта қайта зарядтауға мүмкіндік берді, ал торпедалар өздігінен нысанаға шабуылдайтын. Ішкі жағдайы да жақсартылды: ол әлдеқайда кеңірек болды және ұзақ мерзімді патрульдер үшін душ пен ет сақтауға арналған тоңазытқышпен жабдықталды. Бұл жоба екі нұсқада өндірілуі тиіс болды: негізінен XXI типті және аз мөлшерде XXIII типті. Екеуі де қолданыстағы үлгілерге қарағанда әлдеқайда үлкен және құрылысы қиын болды, XXI типті қайықты жасауға шамамен 18 ай кетті. Жаңа типті жаппай өндіру 1944 жылы ғана басталды, содан кейін соғыс аяқталғанға дейін XXI типті қайықпен бір ғана ұрыс патрулі жасалды. Бұл патрульдің мән-жайы күмәнді. Кейбір деректерге сәйкес, U 2511 жаумен кездеспеген. Тағы бір нұсқа бойынша, U қайығы Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің кемелерімен байланыс жасаған, бірақ капитан тапсырыс алғандықтан атудан бас тартқан. Соғыстан кейін зерттеу мақсатында бірнеше қайықтар Одақтас елдердің теңіз күштеріне, ал біреуі соғыстан кейінгі Германияның Бундесмариніне қосылды.
The result was the "Elektroboot" series, the Type XXI U boat and a short range Type XXIII U boat, finalized in January 1943 but with production only commencing in 1944–1945. When under water, the Type XXI managed to run at , which was faster than a Type VII running full out on the surface and almost as fast as the ships attacking her. After the war, tests carried out by the United States Navy on two captured Type XXIs showed they could outrun some ASW ships by going in the direction of heavy seas. (The US Navy's first nuclear powered submarine, Nautilus, used a modified Type XXI hull shape.) For most of the trip it ran silently underwater on batteries, surfacing only at night, and then only to snorkel depth. Weapons were likewise upgraded, with automated systems allowing the torpedo tubes to be reloaded in less than a quarter of the time, firing homing torpedoes that would attack on their own. Even the interior was improved: it was much larger and fitted with showers and a meat refrigerator for long patrols. The design was to be produced in two versions, primarily the Type XXI, and lesser numbers of the smaller Type XXIII. Both were much larger and more difficult to build than the existing designs, the Type XXI taking some 18 months. Mass production of the new type did not really get started until 1944 and subsequently only one combat patrol was carried out by a Type XXI before the war ended. This patrol is considered controversial. According to some sources, the U 2511 did not make any contact with the enemy. Another version suggests that the U boat did make contact with of the Royal Navy, but did not fire as the captain had already received orders of surrender. A number of boats were commissioned into Allied navies after the war for research purposes, and one into the Bundesmarine of post war Germany.