Кіріспе
Колорадо штатындағы қала, АҚШ. Палмер-Лейк – Колорадо штатының Эль-Пасо округіндегі заңды түрде бекітілген қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 2636 адамды құрайды. Қалаға кітапхана қызметтерін Палмер-Лейктегі 66 Lower Glenway мекенжайында орналасқан Палмер-Лейк филиалдық кітапханасы көрсетеді.
Palmer Lake is a Statutory Town in El Paso County, Colorado, United States. The population was 2,636 at the 2020 census. Library services for the city are provided by the Palmer Lake Branch Library, located at 66 Lower Glenway in Palmer Lake.
География
Палмер көлі (39.113371, 104.904933) координаталарында орналасқан. Қаланың солтүстігінде Гренландия ашық кеңістігі қорығы, батысында Пайк ұлттық орманы, оңтүстігінде Монумент қаласы, ал шығысында Бен Ломанд және I-25 дәлізі жатыр. Палмер көлі Эль-Пасо округінің солтүстік шетінде орналасқан және Роки тауларының етегіне көрініс ашады. АҚШ халық санағы бюросының мәліметінше, қаланың жалпы ауданы 3,1 шаршы миль (8 км²) құрайды. Оның 3,1 шаршы милі (8 км²) құрлық, ал 0,04 шаршы миль (0 км²) су (жалпы ауданның 0,65%) болып табылады. Қала Палмер бөлігінің жоғарғы бөлігін көрсетеді, бұл Палмер көлінен шығысқа қарай созылатын және Арканзас өзенінің суайдынын оңтүстікте Платт өзенінің суайдынынан бөліп тұратын қырқа. Бөліктің ең биік нүктесі – Қара Орман ішінде орналасқан Воллмер төбесінде теңіз деңгейінен шамамен 7700 фут (2347 м) биіктікте. Монумент төбесінде биіктік шамамен 7352 фут (2241 м) құрайды. Бұл қырқа Дуглас және Эль-Пасо округтерінің шекарасымен өтеді. Бұл бөлік Денвер қалалық аймағын Пайкс Пик аймағынан бөліп тұрады. Қаланың атымен аталған Палмер көлі 7250 фут (2210 м) биіктікте орналасқан.
Демалыс
1890 жылдардың соңында велосипедтерге деген қызығушылық артып, Денвер аймағындағы велосипед клубтары қалалық және ауылдық аймақтарды байланыстыратын жолдар салуды ұсынды. 1897 жылы Денвер Велосипед жолы қауымдастығы құрған 11 мильдік Денвер-Литтлтон велосипед жолының негізінде, губернатор Альва Адамс және басқалар бірлесіп құрған және басқарған жаңа топ Палмер көліне дейін 50 мильдік жолды салу үшін қаржы жинады және жол құқығын сатып алды. Кейбір велосипедшілер 100 мильдік сапарды аяқтады, бірақ көптегендер велосипедтерін Палмер көліне (2000 фут тік көтерілу) пойызбен алып, Денверге көбінесе төмен құлау арқылы қайта оралуды жөн көрді. Палмер көлі 15 мильдік (24 км) Санта-Фе аймақтық жолымен іргелес жатыр, ол Монументтен Әуе күштері академиясының оңтүстік шекарасына дейін созылып, ескі Атчисон, Топека және Санта-Фе теміржолының бір бөлігін ұстанады. Эль-Пасо округындағы ең үлкен үздіксіз жолдардың бірі болып табылатын бұл жол велосипед тебу, жаяу серуендеу және атпен жүру сияқты әртүрлі іс-шараларды қолдайды. Бұл 15 мильдік жол – Ел-Пасо округындағы ең ұзын үздіксіз жолдардың бірі, онда жергілікті тұрғындар мен қонақтар жыл бойы велосипед тебу, жаяу серуендеу және атпен жүруден ләззат ала алады. Қыс айларында мұзға шығушылар мен қарда жүрушілер бұл жолдан пайдаланады. Палмер көлінде балық аулау жақсы, әсіресе оны қайта толтырғанда. Көлдің беті қатып қалғанда ғана көлдің үстіне шығуға болады. Әр жылғы қысқы мерекеде көлде бақылаушылармен коньки тебуге арналған алаң ұйымдастырылады. Сонымен қатар, жаз айларында сауда палатасы демеушілік ететін балық аулау жарысы өткізіледі. Палмер көлінің артындағы екі суқоймаға жаяу жүргіншілер, велосипедшілер, қарда жүрушілер және балықшылар жолмен жете алады. Төменгі суқойма жұртшылықтан қоршалған, ал жоғарғы суқойманың жағалауы ашық. Қаланың артындағы таулардағы жолдар туристер мен жергілікті тұрғындарды каньондар мен жоталарға жалғайды. Көптеген жолдар жаяу жүргіншілерге, тау велосипедшілеріне және атпен жүрушілерге қолжетімді. Саяхатшыларға жолдарды зерттеу кезінде карта немесе жергілікті гид алып келу және жабайы жануарлар туралы ескертулермен, сондай-ақ Ұлттық орман ережелерімен танысу ұсынылады.
Палмер көлін қалпына келтіру жобасы
Палмер көлін қалпына келтіру жобасы, Inc. – Колорадо штатындағы коммерциялық емес 501(c)(3) корпорациясы (сондай-ақ, Аян көлі және Аян Палмер көлі деген аттармен де белгілі) – 1995 жылы көлді және оны қоршаған саябақтарды қалпына келтіру мақсатымен алаңдаған жергілікті тұрғындар тобы тарапынан құрылды. Көл құрғақшылық пен бюджеттік мәселелерге байланысты тозығы жеткен еді. Біраз прогресс жасалды, бірақ комитет 2002 жылдан 2013 жылға дейінгі ұзақ құрғақшылық кезеңімен және көлге жасанды түрде су қосуға қатысты штаттық шектеулермен байланысты бірнеше жыл бойы белсенді болмады. Нәтижесінде 2013 жылы көл толығымен құрғап қалды. Осы кезде «Аян көлі» қайта құрылды (заңды және практикалық тұрғыдан). «Аян көлі» еріктілері қала әкімшілігімен және қаланың су құқығы саласындағы адвокаттарымен бірлесіп жұмыс істеді. Олар қаланың меншігіндегі су құқықтарының бір бөлігін заңды түрде өзгертіп, табиғи су толысуына қосымша көз жасады. Алайда қалада бұл мәселелерді ілгерілету үшін жеткілікті қаржы, кадр және білім болмады. Палмер көлі қаласының атымен аталатын көлі болуы маңызды болғандықтан, «Аян көлі» қаржы жинау жұмыстарын және көлді зерттеуді белсенді түрде бастады. «Аян көлі» геотехникалық, геологиялық, гидрогеологиялық және инженерлік зерттеулер жүргізіп, көлдің табиғи түрде толу механизмдерін және болашақ құрғақшылықтар кезінде осындай құрғау оқиғаларын қалай болдырмауға болатынын жақсырақ түсінуге тырысты. Палмер көлі қазіргі уақытта жер бетінен су ағып кіретін көзіне немесе шығатын жеріне ие емес, өйткені ол жақын орналасқан Монумент Крик немесе Плам Крик каналдарында орналасқан мұздықтан пайда болған көл емес. «Аян көлі» сонымен қатар көл толығымен құрғаған кезде, көлдің түбінде жылдар бойы жиналған жергілікті емес топырақ пен лайды алып тастады, бұл көлдің тереңдігін азайтып, құрғақшылыққа сезімтал етті – көлде бұрынғыдан әлдеқайда аз су сақталды, бұл құрғақшылықтың әсерін одан да күшті етті. Ерікті мамандар жүргізген зерттеулер барысында, Колорадо Спрингс университетінің геология факультетімен бірлескен жұмыстардың нәтижесінде «Аян көлі» көлдің «төменнен жоғарыға» толмайтынын, яғни көлдің астында бұлақ жоқ екенін анықтады, бірақ көл негізінен батыс жағындағы жағалаудағы жер асты суларының ағынымен толады. «Аян көлі» сондай-ақ темір жол компанияларының ондаған жылдар немесе тіпті бір ғасыр бұрын бу машиналарына қосымша су беру және қыс айларында мұз жинауға қолайлы жағдай жасау үшін көлді оңтүстікке қарай кеңейткенін білді. Көлдің штат тарапынан «табиғи көл» ретінде заңды мәртебесін сақтау үшін «Аян Палмер көлі» жергілікті емес топырақ пен шөгінділерді алып тастаудан алынған материалды көлдің оңтүстік жағындағы лайлы және жайпақ бөлігін толтыру және көлді оның табиғи шектеріне қайтару үшін пайдаланды. 2015 жылы «Аян көлі» жұмысын аяқтағаннан кейін, құрғақшылық аяқталды, ал қала да су сотында Палмер көліне қосымша су беруді көздейтін үлкен су құқығын өзгерту жұмысын аяқтады. 2015 жылы 70 жылдан астам уақыттың ішінде ең ылғалды мамыр тіркелді, жаңбыр мен көктемгі су ағыны көлді солтүстік жағынан шамамен 8 футқа дейін толтырды. 2015 жылдың 24 маусымында Палмер көлі қаланың ескі өнеркәсіптік су құқықтарын пайдалана бастады, бұл құқықтар енді өзгертілген, және қала енді көлді табиғи түрде толысумен ай сайын 8,4 акр футқа дейін және жылына 67 акр футқа дейін толықтыра алады. Ауыз су және тұрмыстық суға қатысты қажеттіліктер демалыс және эстетикалық мақсаттардан әрқашан жоғары тұрады. 2015 жылдың күзінде Жабайы табиғат бөлімі Палмер көлін қайтадан балықпен қамтамасыз етуді бастады. «Аян көлі» көлді зерттеуді жалғастыруда, оның ішінде көлді қоршаған жер асты суларының деңгейіне маусымдық және құрғақшылықтың әсерін, сондай-ақ осындай ауытқулар көл деңгейіне қалай әсер ететінін жақсырақ түсіну үшін еріктілерден алынған көлді қоршаған бақылау ұңғымаларынан, жауын-шашын деректерінен және қала суларының үлесінен ай сайын деректер жинауды жүргізеді. «Аян көлі» сонымен қатар 30 жыл бұрын темір жол компаниясының жолдардың су басуын азайту үшін тосқауыл салған солтүстік-батыс бұрышындағы көлге жер бетінен су ағынын қалпына келтіру мүмкіндігін зерттеуде. Көлге қатысты мәселелер шешілгендей көрінетін «Аян көлі» өз күш-жігерін көлді қоршаған саябақтарды және жайлылықтарды жақсартуға бағыттап, қала атынан Great Outdoors Colorado ұйымынан «Rockin the Rails» саябақтарын жақсартуға арналған 350 000 долларлық қаржылай грант алды, оның ішінде 105 тас жолы бойындағы тұрақ орындарын жақсарту және жобаның басты бөлігі – қала мен көлді және оның саябақтарын байланыстыратын темір жол желілері арқылы жаяу жүргіншілерге арналған көпірді салу. «Rockin' the Rails» саябағында дискі гольф алаңы бар, сондай-ақ жергілікті жастарға арналған көп мақсатты ойын алаңдары салынуы жоспарланған. Палмер көлін қалпына келтіру жобасына консультанттың қателігі салдарынан комитет үш жыл қатарынан салық декларацияларын тапсырмағандай көрініс туды, нәтижесінде 2017 жылы IRS комитеттің «501(c)(3) мәртебесі жойылды» тізіміне енгізді, бірақ салық декларациялары уақылы тапсырылған, тек тиісті салық идентификациялық нөміріне қатысты қателік болды. «Аян Палмер көлі»/«Палмер көлін қалпына келтіру жобасы» 2019 жылдың 31 қазанындағы хатында IRS-тен 501(c)(3) мәртебесінің толығымен қалпына келтірілгенін, сондай-ақ қалпына келтірудің 2017 жылғы жою күніне дейін кері күшіне енетінін хабарлады. «Аян Палмер көлі» 501(c)(3) ұйымы болып табылады және барлық қайырымдалықтар Палмер көлін қалпына келтіру жобасына/«Аян Палмер көліне» бұрынғы және болашақ кезеңдерде толығымен салықтан босатылады. «Аян Палмер көлі» еріктілері Палмер көлі мен оны қоршаған саябақтарды және жайлылықтарды жақсарту үшін қайырымдалықтар мен іс-шаралар төлемдері арқылы ақша жинау жұмыстарын жалғастыруда, оның ішінде «Rockin' the Rails» саябағын да қамтиды. Іс-шараларға Палмер көлінің мейрамхана тобы арқылы ұйымдастырылатын кешкі ас, кештер/концерттер, жылдық Палмер көлі .5К – «Біздің қалғандарымыз үшін жарыс» және жылдық Try Athalon және басқа да іс-шаралар кіреді.
"Желжолдар саябағын шайқап"
2014 жылдың 9 желтоқсанында жұртшылыққа "Палмер көлі" комитеті 349 893 доллар көлемінде GOCO грантын алғаны туралы хабарланды, бұл қаражат көл маңындағы жақсартуларға жұмсалатын болады. GOCO қаражаты "Rockin' the Rails" деп аталатын Палмер көлі теміржол паркіне бағытталатын болады, оның құрамына теміржол жолдарынан 90 фут биіктікте көпір, диск-гольф алаңын кеңейту, көгалдандырылған ашық кеңістік және парктің батыс жағындағы санитарлық тораптар кіреді. Көпірдің екі жағында да жаяу жүргіншілерге арналған баспалдақтар, велосипедшілер, мүгедектер мен балаларға арналған пандустар орнатылады. Парктің жалпы тақырыбы Колорадо-Спрингс пен Денвер қалалары арасындағы бу машиналарына су толықтау үшін жанармай құю станциясы болған қаланың тарихын көрсетеді. Union Pacific және Burlington Northern Santa Fe теміржол компаниялары көпірдің инженерлік жоспарын мақұлдады. Бірнеше айлық топырақ жұмыстары мен тіреу қабырғаларын салудан кейін, көпір құрылысы 2019 жылдың қазан айында басталды, аяқталу мерзімі 2019 жылдың 31 желтоқсанынан кешіктірмей жоспарланған.
Палмер көлінің жұлдызы
1935 жылы Б. Е. Джек пен Берт Слоан Палмер көліндегі Санденс тауының беткейінде үлкен Бейтлехем жұлдызын салуды ұсынды. Диаметрі 139 метр болатын, 91 дана 40 ватттық жарық шағылыспайтын шамдардан тұратын бес қабырғалы жұлдыз желтоқсан айында және басқа да ерекше жағдайларда жарықтандырылады. Жобаның құрылысы – қауымдық еңбекпен жасалған. Жұлдыз салынған Санденс тауындағы жер 1966 жылы Палмер көліне сыйға берген Арт және Реба Брэдлиге тиесілі болды. 1979 жылы миссис Брэдли қайтыс болғаннан кейін, оның мүлігі Палмер көлінің өрт сөндіру бөліміне жұлдызды күтіп ұстауға қаражат бөлді. 1976 жылы жұлдыз жаңа кабельдермен және бетонға орнатылған болат тіреулермен толыққандай қайта жаңартылды, бұл Американдық революцияның екі жүз жылдығына арналған жобаның бір бөлігі болды. 2013 жылдың ақпан айында Палмер көлінің жұлдызы History Colorado тарихымен Колорадоның тарихи ескерткіші деп танылды.
Тарих
Бұл аймақтың ең алғашқы тұрғындары – таулық юта, арапахо, киова және шайен тайпалары болған. Аймақтағы еуропалықтардың ең алғашқы тіркелген іс-әрекеті 1820 жылы армияның майоры Стивен Лонг экспедициясымен байланысты, ол Монумент пен Палмер көлі арасында Колорадо штатының гүлін – ақ және лаванды түсті колумбинаны тапқан. 1860 жылдардың басынан бастап көптеген шаруашылықтар мен фермалар Эль-Пасо және Дуглас округтерінің шекарасында орналасқан. Дэвид МакШейн 1865 жылы Монумент қаласындағы алғашқы қоныс аударушылардың бірі деп есептеледі. Генри Лимбах және оның отбасы да ерте келгендердің қатарында болды және теміржол келгеннен кейін аймақтың сауда орталығы ретінде гүлденген Монументті жоспарлау және дамытуға зор үлес қосты.
Басты рөлі және баспана
Генерал Уильям Дж. Палмер Азамат соғысынан кейін батысқа келіп, Колорадо-Спрингс қаласын құрды және 1871 жылы 1 метр енді, тар жол темір жолы – Денвер және Рио-Гранде темір жолын іске қосты. Ол «Монумент фермалары және көл» деп белгілі жерді сатып алды. Палмер көлі темір жол үшін өте маңызды болды, себебі бу машиналары Палмер бұрылысының ең биік нүктесіне дейін көтеріліп, бұрылыстан төмен түсу үшін көлден сумен толықтырылуы керек еді. Бұл аймақтағы жалғыз табиғи су көзі осы көл болды. Жолаушылар пойыздары қалада 10 минут тоқтап су алып, немесе Денверден 1 доллар төлеген жолаушылар Палмер көліне бір күндік пикникке, балық аулауға, қайықпен серуендеуге немесе жаяу саяхаттауға баруға мүмкіндік алды. Доктор Уильям Финли Томпсон 1882 жылы жер сатып алып, Палмер көлі қалашығын жоспарлады, оны денсаулық сақтау курорты және демалыс орталығы ретінде көздеді. Томпсон – ауыз хирургі, Огайо штатының Рэндольф қаласында туған, Орта Батыста және Лондонда тәжірибе жинаған. Ол 1887 жылы отбасысы үшін королева Анна стиліндегі Эстемер сарайын салды, бірақ 1890 жылы банкротқа ұшырап, кредиторларынан қашып кетті. Автомобиль пайда болғанға дейін Палмер көлі Денвер тұрғындары мен қаланың ыстық жаздық температурасынан қашуға ниеттенгендер үшін танымал мақсат болды. 1887 мен 1910 жылдар аралығында «Рокки Маунтин Чаутаука» – халықтық демалыс университеті танымал болды, онда музыка, өнер, театр, дін және табиғатқа қатысты бағдарламалар ұйымдастырылды. 61 бөлмелі «Рокленд» қонақ үйі келушілерге барлық жағдайды жасады, соның ішінде шағын зообақ та болды.
Ауыл шаруашылығының басталуы және Әуе күштер академиясы
Бұл аймақтағы тарихи өндірістерге түлкі шаруашылықтары, ағаш кесу зауыттары, ангора қоян шаруашылығы, құрғақ жерде картоп және астық өсіру кіретін. Жұмысшылар сондай-ақ Моньюмент және Палмер көлдерінен мұз жинаған, және бұл өндіріс 1941 жылға дейін жалғасты. 1894 жылы өңделген жерлердің көлемі зор болды, бірақ 1895 жылы картоп қырынуы топыраққа жұқты, нәтижесінде картоп өсіру тоқтатылды. Сол кезде Монумент жыл сайынғы «Картоп пісіру» фестивалімен мәшһүр болды, ол күзгі той, онда Фронт және Екінші көшелерден артында тегін дастархан ұйымдастырылатын. Палмер көлі мен Монументтің төңірегіндегі жерлер 1958 жылы Әуе күштері академиясы ашылғанға дейін көбінесе мал және егіс шаруашылықтары болып келді. Вудмур, Палмер көлінің оңтүстігінде және Монументтің шығысында орналасқан қалашық, бастапқыда Әуе академиясының қызметкерлері мен зейнеткер әскерилердің тұруына арналған аудан ретінде жоспарланған. Жер 1980 жылдардың ортасынан бастап Колорадо-Спрингстің өсуіне байланысты тұрғын үйлердің салынуына дейін мал шаруашылығы дәстүрін сақтап келді. I-25 дәлізінің осы бөлігіндегі өсімнің көп бөлігі 1990 жылдан бері жүзеге асты. Аймақтың ерекше тарихы бар, соның ішінде «жабайы батыс» оқиғалары да бар. Шабуылдар, шашыратулар және салон атулары осы тарихтың бір бөлігі. Аймақта бірнеше бекіністер болған, онда қоныс аударушылар немесе саяхатшылар қиындықтар басылғанша паналауға болатын. Олардың бірі – «МакШейн бекінісі», 105 тас жолының жанында, Монумент пен Палмер көлінің шекарасындағы теміржол көпірінің жанында орналасқан. Құқық қорғау органдары Палмер көлі/Монумент аймағында қылмыскерлерді ұстап, жазалаған. Аймақта бес алтын кені болған, бірақ алтын табылмаған. Аймақтың бай тарихи мұрасы бар.
Көлік
Палмер көлі Колорадо штатының 105-ші тас жолы арқылы байланыстырылған. Ол қаланың ортасынан өтеді.