Канадалық мұнай өнеркәсібінің дамуындағы тұлға: Сидни Роберт Блэр

Кіріспе

Канадалық инженер және бизнесмен. Сидни Роберт "Боб" Блэр (13 тамыз 1929 – 18 сәуір 2009) – канадалық мұнай өнеркәсібінің қайраткері. 1951 жылдан 1991 жылға дейінгі мансабында Блэр Альберта мұнай өнеркәсібінің дамуына зор үлес қосты. 1970 жылы ол Альберта газ магистральдық желісі компаниясының (кейін NOVA Corporation деп аталды) президенті болып тағайындалды және 1986 жылға дейін осы қызметте болды. Президенттік кезеңінде AGTL/NOVA компаниясын провинциялық газ тарату желісінен әртараптандырылған энергетика және химия салаларының алып компаниясына айналдырды. Блэр – қанадалық ұлтшыл экономист болды, ол мансабының көп бөлігін Канаданың жеке меншігіндегі өнеркәсіпті дамытуға жұмсады, осылайша Канаданың шетелдік компанияларымен жиі қақтығысқа түсті. Ол сонымен қатар 1970-ші жылдары Маккензи аңғары құбыржолын салуға жасалған сәтсіз әрекеттің жетекшісі ретінде де есте қалады.

Өмірбаян

Сидни Роберт Блэр Сидни Мартин Блэрдің (1897–1981) және Джанет Рассел Джентльменнің (1895–1974) ұлы ретінде дүниеге келді. Блэрдің әкесі шотландтық пресвитериан тегінен шыққан, Парри-Саундта туған және 1902 жылы отбасымен бірге Альбертаға көшіп келген. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын ол Альберта университетінде оқыған. Соғыс кезінде ол Корольдік ұшу корпусында ұшқыш-нұсқаушы болып қызмет етті және Хаки университетінде дәріс берді. 1922 жылы ол Бирмингем университетінде ғылым бакалаврын бітірді. Кейін Канадаға оралып, Альберта университетінде Карл А. Кларкпен оқыды және 1924 жылы ғылым магистрі дәрежесін алды. Блэр өмірінің қалған бөлігін мұнай өнеркәсібінде өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол авиациялық отынмен жабдықтау ісінде Әуе министрлігінде жұмыс істеді. 1949 жылы ол Bechtel корпорациясына қосылды және 1974 жылы Canadian Bechtel Limited компаниясының президенті болып зейнеткерлікке шықты. 1950 жылы ол Альберта битумді құмдары туралы белгілі баяндаманы жариялады, ол «Блэр баяндамасы» деп аталды, бұл Атабаска мұнай құмдарын дамытуға ықпал етті. 1927 жылдың 26 наурызында Сидни Блэр Онтарионың Виндзор қаласында туған Ланаркширлік Джанет «Нетти» Джентльменге үйленді. Олардың некесінен кейін Блэр Trinidad Leaseholds Limited компаниясында жұмыс істей бастады және Тринидадтағы асфальт зауытын басқару лауазымын иеленді. 1929 жылдың 13 тамызында Сидни Роберт Блэр дүниеге келді. Келесі он жыл ішінде Блэр отбасы Тринидад, Англия, Канада және АҚШ арасында көшіп-қонып жүрді. Олардың екінші баласы Мона Хелен Маргарет (1934–2020) 1934 жылдың 6 ақпанында Англияда дүниеге келді. Боб Блэр Коннектикут штатының Уоллингфорд қаласындағы Choate мектебінде оқыды. Содан кейін ол Квинс университетіне түсіп, 1951 жылы ғылым бакалаврын бітірді. 1951 жылдан 1958 жылға дейін Блэр құбыржолдар мен мұнай өңдеу зауыттарын салу жобаларында инженер болып жұмыс істеді. 1959 жылы ол Alberta and Southern Gas Company Limited компаниясына қосылды, бұл Pacific Gas and Electric Company компаниясының еншілес кәсіпорны, және операциялар мен сатып алу ісіне қатысты. 1969 жылдың желтоқсанында Блэр Alberta Gas Trunk Line Company Limited компаниясының атқарушы вице-президенті болып тағайындалды, ал 1970 жылдың қыркүйегінде президент болды. 1985 жылдың маусымында Блэр басқарма төрағасы болып тағайындалды, ал 1986 жылдың қаңтарында президенттік лауазымын Роберт Л. Пирске тапсырды. Ол 1991 жылы төрағалық қызметінен зейнеткерлікке шықты. Тарихшы және жазушы Питер К. Ньюман Блэрді канадалық мұнай компанияларының басшылары арасында ерекше тұлға деп сипаттады. Ньюманның айтуынша, Блэрдің «мұнайшылар клубы мен гольфке уақыты болмаған, ол жергілікті дәмханада кофе ішіп келісімдерді шешуді артық көреді» және ол «өз компаниясының іс-қимылына ұшырауы мүмкін қалаларды аралап, олардың алаңдаушылықтарын тыңдаған ірі мұнай компаниясының жалғыз атқарушы директоры» болды. 1991 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін Блэр 1993 жылғы Канада Федералды сайлауында Канада Либералдық партиясынан үміткер болды. Сайлауда ол Калгари орталық округінде Реформа партиясының өкілі Джим Силиеден кейін екінші орынды иеленді. Ол Канаданың 2000 жылғы ЭКСПО көрмесіндегі бас комиссары болды. 1980 жылы ол Канада орденінің офицері атанды және 1985 жылы серіктес дәрежесіне көтерілді. 1953 жылдың 13 маусымында Блэр Лоис Энн Веддербернге (1928–2009) Онтарионың Ланарк қаласындағы Сент-Эндрю Біріккен шіркеуінде үйленді. Боб пен Лоис Кингстонда танысты, ол Квинс университетінде оқыған, ал ол Кингстон қалалық ауруханасының медбикелік мектебінде білім алған. Олардың Меган, Джеймс, Роберт, Мартин және Шарлотта деген бес баласы болды. Олар 1978 жылы ажырасып кетті. Блэр 2009 жылдың 18 сәуірінде Солтүстік Ванкувердегі Lions Gate ауруханасында қайтыс болды. Оның соңғы тұрақты мекені Солтүстік Ванкуверде болды.

Sidney Robert Blair was born to Sidney Martin Blair (1897–1981) and Janet Russell Gentleman (1895–1974). Blair's father, of Scottish Presbyterian origin, was born in Parry Sound and in 1902 moved with his family to Alberta. Before World War I he attended classes at the University of Alberta. During the war he served as a flight instructor in the Royal Flying Corps and lectured at Khaki University. In 1922 he graduated Bachelor of Science at the University of Birmingham. He then returned to Canada and studied at the University of Alberta under Karl A. Clark, and graduated Master of Science in 1924. Blair spent the rest of his career in the petroleum industry. During World War II he worked for the Air Ministry in the supply of aviation fuel. In 1949 he joined the Bechtel Corporation and retired in 1974 as president of Canadian Bechtel Limited. In 1950 he published the famous Report on the Alberta Bituminous Sands, otherwise known as the "Blair Report," which led to the development of the Athabasca oil sands. On 26 March 1927, Sidney Blair married Janet "Nettie" Gentleman, originally of Lanarkshire, in Windsor, Ontario. Following their marriage, Blair began working for Trinidad Leaseholds Limited and took a position managing an asphalt refinery in Trinidad. It was there, on 13 August 1929, that Sidney Robert Blair was born. Over the next decade, the Blair family moved between Trinidad, England, Canada, and the United States. Their second child, Mona Helen Margaret (1934–2020) was born in England on 6 February 1934. Bob Blair attended Choate School in Wallingford, Connecticut. He then entered Queen's University and graduated Bachelor of Science in 1951. From 1951 to 1958, Blair worked as a field engineer on pipeline and refinery construction projects. In 1959 he joined the Alberta and Southern Gas Company Limited, a subsidiary of the Pacific Gas and Electric Company, and was involved in operations and purchasing. In December 1969 Blair was appointed executive vice president of the Alberta Gas Trunk Line Company Limited, and in September 1970 was made president. Blair was appointed chairman of the board in June 1985, and in January 1986 ceded the presidency to Robert L. Pierce. He retired as chairman in 1991. Historian and author Peter C. Newman described Blair as an outlier amongst Canadian petroleum executives. In defiance of the industry's elitism, Newman said Blair had "no time for the oilmen's club and golf circuit, preferring instead to settle deals over a cup of coffee in a local eatery," and claimed he was "the only executive of a major oil company ever to visit the towns likely to be affected by his company's dealings to talk about their concerns." After his retirement in 1991, Blair ran for the Liberal Party of Canada in the 1993 Canadian federal election. In the election he came second in the Calgary Centre riding behind Jim Silye of the Reform Party. He was Canada's Commissioner General at Expo 2000. In 1980 he was made an Officer of the Order of Canada and was promoted to Companion in 1985. On 13 June 1953 Blair married Lois Anne Wedderburn (1928–2009) at St Andrew's United Church in Lanark, Ontario. Bob and Lois met in Kingston while he was at Queen's and she was attending nursing school at the Kingston General Hospital. The couple had five children: Megan, James, Robert, Martin, and Charlotte. They divorced in 1978. Blair died at North Vancouver's Lions Gate Hospital on 18 April 2009. His last residence was in North Vancouver.