Кіріспе
Британдық, акустикалық бағыттау, жеңіл салмақ. Sting Ray – GEC Marconi компаниясы жасаған, кейін BAE Systems компаниясы сатып алған британдық акустикалық бағыттаушы жеңіл салмақты торпеда (LWT). Ол 1983 жылы қолданысқа енгізілді.
The Sting Ray is a British acoustic homing lightweight torpedo (LWT) manufactured by GEC Marconi, who were later bought out by BAE Systems. It entered service in 1983.
Жобалау және әзірлеу
1950 жылдары Корольдік теңіз күштері британдық құрылымдағы және өндірілген Mk 30 әуеден тасталған торпедалармен жабдықталды. Бұл пассивті іздеу қарулары болатын, олар суасты кемелерінен шығатын дыбысты анықтауға негізделген. Бірақ суасты кемелерінің дыбыс деңгейі төмендеген сайын, бұл қарулар тиімсіз болып қалды. Белсенді эхолокациялық сонарды қолдануға арналған британдық Mk 31 торпедасының жобасы өндіріске үкіметтік мақұлдау алмады. 1960 жылдары Корольдік теңіз күштері үшін АҚШ-тың Mk 44 торпедалары сатып алынды, ал кейіннен олар АҚШ-тың Mk 46 торпедаларымен ауыстырылды. АҚШ торпедаларын сатып алуға тәуелді болмау ниеті 1964 жылы британдық торпеданы әзірлеу үшін зерттеу бағдарламасын бастауға себеп болды. Бастапқыда 7511 Теңіз және Әуе штабының қажеттілігі (NASR) деп белгіленген, ол (кейінірек, 1970 жылдардың соңында) "Стинг-Рэй" торпедасы деп аталды.
Дизайн
1960 жылдардың ортасында жасалған жобалау зерттеулерінде полиэтилен оксидінен жасалған ыдысты оқ-дәрі басының артына орналастыру ұсынылды. Бұл полимер сору коэффициентін төмендету үшін алдыңғы бөлігінен шығарылатын еді. 1969 жылы жүзу арқылы қозғалатын торпедалармен жасалған тәжірибелер сору коэффициентінің 25%-ға дейін азайғанын көрсетті. Дегенмен, 1969 жылы бұл жоба үлкен аккумуляторды орнату пайдасына тоқтатылды. 1960 жылдардың ортасында әзірленген басқару жүйесіне акустикалық корреляция алгоритмдері жазылған айналмалы магниттік диск енгізілді, бірақ қару теңізге жоғары биіктіктен түскенде диск кейде зақымданғандықтан, бұл интегралды схемалар технологиясымен ауыстырылды. Алғашқы оқ-дәрі ұғымы қарапайым, барлық бағыттағы жарылыс заряды болды. Алайда, 1970 жылдардағы зерттеулер көрсеткендей, бұл сол кезде пайдалануға түскен үлкен, қос қабырғалы суасты қайықтарына қарсы тиімсіз болар еді. Сериялық қаруда бағытталған энергиялы (қалыпты зарядты) оқ-дәрі қолданылды. 1976 жылы жобалар толығымен қайта қарастырылды. Жобаны АҚШ-тан дайын торпеда сатып алумен алмастыру қарастырылмады, себебі бұл торпеданың жақсырақ болады деп күтілді және ол толығымен британдық өнім болды.
Өндiру
Торпеда Чеширдегі Нестон және Портсмут маңындағы Фарлингтон мен Уотерлувиллдегі МСДС (кейін МУСЛ) зауыттарында құрастырылды. Бағыттау жүйелерін Sperry Gyroscope Company компаниясы жасады.
Қатысу
Қызметтегі түпнұсқа нұсқасы (Sting Ray Mod 0) 1983 жылы қолданысқа енгендігі ресми түрде құжатталған, бірақ Марк Хиггиттің «От пен су арқылы» (2013) кітабында Фолкленд соғысы кезінде HMS Ardent кемесінің тарихы баяндалады және кеме 1982 жылдың 19 сәуірінде теңізге шығар алдында, жоғары құпиялылық сақталып, операциялық Stingray торпедаларына ие болғандығы айтылады (56, 61 беттер). Оны электрмоторымен жұмыс істейтін сорғы-реактивтік қозғалтқыш қозғалтады. Электр қуаты магний/күміс хлориді теңіз су батареясы арқылы беріледі. Қозғалтқыш жоғары жылдамдық, терең суға бату, маневрлік қабілет және төмен шу деңгейін біріктіреді. Қару ұсыну платформасы нысана және қоршаған орта туралы ақпаратты ұсынады. Іске қосылғаннан кейін ол автономды түрде жұмыс істейді, тактикалық бағдарламалық құрал белсенді сонарды пайдаланып нысананы іздейді, содан кейін қосымша көмексіз нысанаға бағытталады. Бағдарламалық құрал нысананың қарсы шаралар қолдануына қарсы тұру үшін жасалған. Қару тұрақты қанатты немесе айналмалы қанатты ұшақтардан және су асты кемелеріне қарсы су үсті кемелерінен іске қосылуға арналған. Торпеданы жасауға 920 миллион фунт стерлинг жұмсалды. Mark 24 Tigerfish су асты торпедасы да бастапқы бюджеттен асып кеткен.
Өлшемі
Стинг-Рейдің диаметрі және ұзындығы шамамен 5 км, оның ұшыру салмағы 5 кг, ал оның құрамында Торпекс жарылғыш бөлігі бар. Оның жылдамдығы шамадан асып, АҚШ/НАТО стандартындағы 324 мм-ге қарағанда диаметрі үлкен болғандықтан, Mark 46 торпедасы үшін арналған STWS 1 торпеда түтіктерімен жабдықталған RN кемелері Стинг-Рейді іске қоса алмады. Оны тек STWS 2 немесе Журналды торпедалық қару жүйесімен жабдықталған немесе қайта жабдықталған кемелер ғана пайдалана алады. Sting Ray Mod 1, Sting Ray Mod 0 сияқты мақсаттарға қарсы қолдануға арналған, бірақ TDW компаниясы жасаған пішінделген зарядты, сезімтал емес жарылғыш бөлік арқылы шағын, қапталды қорғаулы конвенциялық су асты кемелеріне қарсы қабілеті күшейтілген, сондай-ақ сайып келген судағы өнімділігі жақсартылған. Оның корпусының көптеген құрамдас бөліктері түпнұсқа қарумен бірдей.