Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хамден – АҚШ, Коннектикут штаты, Нью-Хейвен округындағы қала. Қаланың лақап аты – "Ұйықтаған алыптың жері". Қала Оңтүстік-Орталық Коннектикут жоспарлау аймағының құрамына кіреді. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 61 169 адамды құрайды.
Hamden is a town in New Haven County, Connecticut, United States. The town's nickname is "The Land of the Sleeping Giant". The town is part of the South Central Connecticut Planning Region. The population was 61,169 at the 2020 census.
Тарих
Бейбіт өмір сүрген Квиннипиак тайпасы қазіргі Хамден жерінің алғашқы тұрғындары болды, олар Blue Hills және Sleeping Giant тауларына зор құрметпен қарады. 1638 жылы Хамденді Уильям Кристофер Райли және пастор Джон Давенпорт жергілікті Квиннипиак тайпасынан сатып алды. Оны пуритандар Нью-Хейвен қаласының бір бөлігі ретінде қоныстандырды. 1786 жылға дейін Хамден Нью-Хейвеннің құрамында болды, содан кейін 1400 жергілікті тұрғын осы аймақты жеке қала ретінде біріктіріп, оны ағылшын мемлекет қайраткері Джон Хэмпденнің құрметіне атады. Хамден ауыл сияқты елді мекендердің жиынтығы ретінде дамыды (олар бүгінде де ерекшелігін сақтайды), оның ішінде Кармел тауы (Квиннипиак университетінің орны), Уитнивилл, Спринг Глен, Вест Вудс және Хайвуд кіреді. Хамденнің ұзақ тарихы бар өнеркәсіптік өндіріс орталығы болған. 1798 жылы, Эли Уитни Нью-Хейвенде мақта тазартатын машинаны (cotton gin) өндіруді бастағаннан кейін төрт жыл өткен соң, ол Хамдендегі диірменде АҚШ үкіметі үшін қару жасады, ондағы шарлауық қуатты энергия көзі болды. Осы жерде Уитни алмастырылатын бөлшектер принципін енгізіп, жаппай өндірістің жаңа дәуірін ашты. Хамденнің басты көшесі Эли Уитнидің құрметіне Уитни даңғылы деп аталды, ол Уитнидің бұрынғы зауытының жанынан өтеді, қазір ол Эли Уитни мұражайы. Уитни жақын маңдағы қызметкерлері үшін тас үйлер салдырды, ол әлі күнге дейін Уитнивилл деп аталады; бұл АҚШ тарихында жұмыс берушілер ұсынған үйлердің алғашқы мысалы саналады. 1806 жылы Эли Уитни зауытта салған бөгеті кеңейтіліп, Уитни көлі құрылды. АҚШ-тағы алғашқы фермалы көпір 1823 жылы Уитнивиллдегі Милл өзенінің үстінде салынды, бірақ кейін ауыстырылды. 1825 және 1848 жылдар аралығында Нью-Хейвеннен солтүстікке қарай кемелер жүретін Фармингтон каналы Хамден арқылы өтті, бірақ одан кейін теміржол оны ығыстырды. Каналдың бойындағы жер соңғы жылдары жаяу және велосипедпен жүруге арналған танымал жолға айналды, ол каналдың жақсы сақталған шлюздерінен және Хамденнің ең көне орындарынан өтеді. Бұл жолға жаяу және велосипедпен жүруге пайдаланар алдында, көптеген жергілікті тұрғындар Фармингтон каналында мотокросс мотоциклеттерін жүргізген. 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында Хамденге, әсіресе Италия мен Ирландиядан көптеген иммигранттар келді. Бүгінгі күні Үлкен Нью-Хейвеннің итальяндық-американдық қауымының көп бөлігі Хамденде тұрады. Соғыстан кейінгі кезеңде Хамденде қала маңындағы даму қарқынды жүрді. Қаланың оңтүстік бөлігінің көп бөлігі қалалық сипатқа ие және көршілес Нью-Хейвеннен ажырату қиын. Алайда, қаланың солтүстік бөлігі ауылдық сипатын сақтап, Кармел тауының ерекше ауданына ие. Қаланың бұл аймағында қаланың атына себеп болған бірегей ұйықтап жатқан алып төбесі орналасқан.
The peaceful tribe of Quinnipiacs were the first residents of the land that is now Hamden, they had great regard awe and veneration for the Blue Hills Sleeping Giant Mountain. Hamden was purchased by William Christopher Reilly and the Reverend John Davenport in 1638 from the local Quinnipiac Native American tribe. It was settled by Puritans as part of the town of New Haven. It remained a part of New Haven until 1786 when 1,400 local residents incorporated the area as a separate town, naming it after the English statesman John Hampden. Largely developed as a nodal collection of village like settlements (which remain distinct today), including Mount Carmel (home to Quinnipiac University), Whitneyville, Spring Glen, West Woods, and Highwood, Hamden has a long standing industrial history. In 1798, four years after Eli Whitney began manufacturing the cotton gin in New Haven, he made arms for the U. S. government at a mill site in Hamden, where a waterfall provided a good source of power. At that site, Whitney introduced the modern era of mass production with the concept of interchangeable parts. The major thoroughfare through Hamden is named Whitney Avenue in honor of Eli Whitney, and it runs past Whitney's old factory, now the Eli Whitney Museum. Whitney constructed stone houses for his employees in the nearby area, which is still referred to as Whitneyville; this is believed to be the first example of employer provided homes in U. S. history. In 1806, the dam that Eli Whitney built at the mill site was enlarged to create a reservoir, Lake Whitney. The first truss bridge in the United States was erected nearby over the Mill River in Whitneyville in 1823, but has since been replaced. The Farmington Canal, which ships traveled from New Haven northward, passed through Hamden between 1825 and 1848 until it was supplanted by railroad travel. The canal right of way has become, in recent years, a popular walking and bicycling trail, passing by some of the well preserved locks of the canal, as well as some of Hamden's oldest sites. Before its use as a walking and bicycling trail, many local residents rode their motocross bikes on the Farmington Canal. During the 19th and early 20th centuries, Hamden received a steady influx of immigrants, most notably from Italy and Ireland. To this day, a large part of Greater New Haven's Italian American community resides in Hamden. During the post war period, Hamden underwent significant suburban development. Much of the southern section of town is urbanized and is difficult to distinguish from neighboring New Haven. The northern section of town, however, retains a more rural character, and has the distinct neighborhood of Mount Carmel. This area of town is the location of the unique Sleeping Giant hill formation that is the source of the town's nickname.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 33,3 шаршы миль (86 км²), оның ішінде 32,8 шаршы миль (85 км²) құрлық және 0,5 шаршы миль (1 км²), немесе 1,62% су құрайды. Қаланың солтүстік бөлігінен бастау алатын Милл өзені Уитни көлін құру үшін тоғады, содан кейін Лонг-Айленд бұғазына құяды. Қалада Квиннипиак өзені мен Винтергрин көлі де бар, сонымен қатар көптеген кішкентай арналар кездеседі.
According to the United States Census Bureau, the town has a total area of 33.3 square miles (86 km2), of which 32.8 square miles (85 km2) is land and 0.5 square miles (1 km2), or 1.62%, is water. The town features the Mill River, which runs from the northern part of town, is dammed to form Lake Whitney, and flows from there to Long Island Sound. The town also has the Quinnipiac River and Lake Wintergreen, as well as numerous small streams.
Белгілі аймақтар
Хамденнің ортасындағы қала әкімдігінің ерекше сыртқы түрі бар. Ротондада естелік боялған шыны терезелер орналасқан. Көшенің ар жағында Freedom Park саябағы бар. Онда әртүрлі тілдерде бейбітшілікке шақыратын жазуға алып келетін бетон қадамдармен жабдықталған фонтан орналасқан. Қала жақында полиция және өрттен қорғау бөлімдері үшін жаңадан жөнделген қала әкімдігі ғимаратында жаңа нысандар салды. Хамден Диксвелл даңғылындағы Хамден сауда аймағындағы Хамден Плаза сауда орталығының алдында орналасқан, Ghost Parking Lot деп аталатын танымал жанындағы көркемдік инсталляцияға ие болды. 1978 жылы орнатылған, ол арнайы өңделген және асфальтпен қапталған 15 автомобильдің құрылысынан тұрды. 100-ден астам өнер кітаптарында көрсетілгеніне қарамастан, 2003 жылы қалпына келтіру және жөндеудің жоғары құнына байланысты бұзылды.
The Town Hall at the center of Hamden has a distinctive appearance. The rotunda includes commemorative stained glass windows. Across the street is Freedom Park, which contains a fountain with concrete stepping stones leading to a sign that pleads for peace in several different languages. The Town recently completed new facilities for the police and fire departments in the newly renovated Town Hall. Hamden was host to the Ghost Parking Lot, a notable roadside public art installation located in front of the Hamden Plaza shopping center in Hamden's commercial district on Dixwell Avenue. Erected in 1978, it consisted of 15 car hulks, specially treated and encased in asphalt. Although featured in over 100 art books, the attraction was torn down in 2003 due to the excessive cost of restoration and repair.
Көлік
Уилбур Кросс Парквейі қаланың орталығы арқылы өтеді, солтүстікте Хартфордпен және оңтүстікте Нью-Йорк қалалық аймағымен байланыстырады. Қала Коннектикут 40-шы тас жолы арқылы 91-ші тас жолмен байланысты, бұл қаланың Кармел тауы бөлігіне дейін жедел қозғалысқа арналған тас жол. Қала орталығынан Нью-Хейвенге дейін Хэмденнің сауда аймақтары арқылы өтетін басты маршрут – Диксвелл даңғылы (10-жол). Спринг-Глен және Уитнивилл тұрғын аудандары арқылы Нью-Хейвенге басқа маршрут – Уитни даңғылы. Қоғамдық көлікті "Коннектикут Транзит Нью-Хейвен" ұсынады. Қаладағы басты автобус маршруттары – Диксвелл даңғылы (238, бұрын D) және Уитни даңғылы (228/229, бұрын J) бағыттары. Қалаға қызмет көрсететін басқа қосалқы маршруттар – Мемлекеттік көше (224, бұрын М), Винчестер даңғылы (234, бұрын О) және Шелтон даңғылы (237, бұрын G) автобус маршруттары. Норт-Хейвен станциясы, Хартфорд желісінің қалалық темір жолының станциясы, Хэмден-Норт-Хейвен шекарасының жанында, 40-шы маршруттың қосылысының жанында салынуы жоспарланған, ол екі қалаға қызмет көрсетеді. Твид Нью-Хейвен әуежайы (HVN) Шығыс Хейвенде және Брэдли халықаралық әуежайы (BDL) Виндзор Локста Хэмденге ең жақын коммерциялық әуежайлар болып табылады.
The Wilbur Cross Parkway runs through the center of the town serving as a connection to Hartford to the north and the New York metropolitan area to the south. The town is connected to Interstate 91 via Connecticut Route 40, a spur expressway to the Mount Carmel section of town. The main route from the town center to New Haven passing through the commercial areas of Hamden is Dixwell Avenue (Route 10). Another route to New Haven via the Spring Glen and Whitneyville residential neighborhoods is Whitney Avenue. Public transportation is provided by Connecticut Transit New Haven. The main bus routes in the town are the Dixwell Avenue (238, formerly D) and the Whitney Avenue (228/229, formerly J) routes. Other secondary routes serving the town are the State Street (224, formerly M), Winchester Avenue (234, formerly O), and Shelton Avenue (237, formerly G) bus routes. North Haven Station, a station on the Hartford Line commuter railroad, is planned be built next to the Hamden–North Haven border near the Route 40 Connector, serving both towns. Tweed New Haven Airport (HVN) in East Haven and Bradley International Airport (BDL) in Windsor Locks are the closest commercial airports to Hamden.
Қоғамдық
Қаланың мемлекеттік мектеп округі, Хамден мемлекеттік мектептері, сегіз бастауыш мектеп, бір орта мектеп және бір жоғары мектепті қамтиды, онда барлығы шамамен 5398 оқушы білім алады.
The public school district for the town, Hamden Public Schools, operates eight elementary schools, a middle school, and a high school, enrolling a total of about 5,398 students.
Магниттік мектептер
Қаланың мемлекеттік мектептерінен өзге, Хамденде екі магнит мектебі орналасқан: Винтергрин магнит мектебі (балабақшадан 8-сыныпқа дейін) және Хайвилл Мастар Сид чартерлік мектебі (жоғары мектеп).
In addition to the town's public schools, Hamden is the site of two magnet schools, Wintergreen Magnet School (Kindergarten through grade 8) and Highville Mustard Seed Charter School (high school).
Техникалық орта мектеп
Илай Уитни техникалық орта мектебі Хамден қаласында орналасқан.
Eli Whitney Technical High School is located in Hamden.
Колледждер мен университеттер
Квиннипиак университетінде шамамен 9000 студент оқиды, оның Маунт Кармель және Йорк Хилл кампустары Хамденде, ал үшінші кампусы Солтүстік Хейвенде орналасқан. Сакрад-Харт академиясымен байланысты болған католиктік әйелдер колледжі – Маунт-Сакред-Харт колледжі 1997 жылы жабылды. Бұрын Хамденде орналасқан Пайер өнер колледжі 2021 жылы Бриджпортқа көшіп, Пайер колледжі деп аталды. Нью-Хейвендегі Оңтүстік Коннектикут мемлекеттік университеті мен Альбертус Магнус колледжінің кампустарының кішкентай бөліктері қала шекарасынан оңтүстікке қарай Хэмденге дейін созылады, сондай-ақ Йель университетінің кейбір шеткі ғимараттары да сонда орналасқан.
Quinnipiac University, which has an enrollment of about 9,000 students, has its Mount Carmel and York Hill campuses in Hamden, with a third campus in North Haven. Mount Sacred Heart College, a Catholic women's college associated with Sacred Heart Academy, closed in 1997. Paier College of Art, formerly in Hamden, moved to Bridgeport and changed its name to Paier College in 2021. Small portions of the campuses of Southern Connecticut State University and Albertus Magnus College in New Haven extend just over the city line into southernmost Hamden, as do a few outlying buildings of Yale University.
XIX ғасырдағы мектептер
Ректория мектебі, ұлдарға арналған пансион, 1843 жылы Грейс шіркеуінің ректоры, преподобный Чарльз В. Эверест құрған. Ол Центервилл қаласында орналасқан және ең көп оқушы саны 65-ке жеткен. 1895 жылы жабылды.
The Rectory school, a boys boarding school, was established in 1843 by Reverend Charles W. Everest, the rector of the Grace Church. It was located in Centerville and at its height had 65 students. It closed in 1895.
Өмір сапасы
Қала шегінде 16 банк, 6 қонақүй және 29 балабақша бар. Қалада ауруханалар жоқ, бірақ ол Нью-Хейвендегі ірі ауруханаларға жақын орналасқан. 2004 жылы қылмыс көрсеткіші 100 мың тұрғынға шаққанда 2084 құрады, бұл 100 мың тұрғынға шаққандағы 2981 мемлекеттік орташа көрсеткіштен төмен. Қалалық кітапханада 166 358 том кітап бар (2001 жылғы мәлімет бойынша). Қалаға электр қуатын United Illuminating компаниясы, табиғи газды Southern Connecticut Gas компаниясы жеткізеді, ал сумен қамтамасыз етуді Оңтүстік-Орталық Коннектикут аймақтық су басқармасы жүзеге асырады. Кабельдік теледидарды Нью-Хейвеннің Comcast компаниясы ұсынады. Хамденде бірнеше саябақтар мен мұражайлар бар. Хамден қалалық орталық паркінде фейерверктер, тегін концерттер, ашық ауада көрсетілетін фильмдер және басқа да маусымдық фестивальдер өтеді. Басқа саябақтардың ішінде Уитнивиллдегі Эли Уитни мұражайы, Ирландияның Ұлы аштық мұражайы, Вест-Рок Ридж мемлекеттік паркінің бір бөлігі (оның ішінде Уинтергрин көлі) және Ист-Рок паркі (оның ішінде Парди роза бағы), Бруксвейл паркі, Наугатук мемлекеттік орманының Маунт-Санфорд бөлігі және Ұйықтаған алып мемлекеттік паркі бар. Фармингтон каналы жолы қаладан өтеді. Қала арқылы Квиннипиак және Реджицидтер атты екі көк сызықты жаяу жолы да өтеді. Ұлттық тарихи орындар тізіміне енген Джонатан Дикерман үйі Маунт-Кармелде орналасқан. Хамденде жыл бойы концерттер беретін, толығымен еріктілерден құралған Хамден симфониялық оркестрі де бар.
Within the town limits, there are 16 banks, six lodging facilities, and 29 day care facilities. There are no hospitals in the town, although it is close to the major hospitals in New Haven. In 2004, the crime rate was 2,084 per 100,000 residents, lower than the statewide average of 2,981 per 100,000 residents. The town library has 166,358 volumes (as of 2001). Electricity in the town is provided by the United Illuminating company; natural gas is provided by the Southern Connecticut Gas company; the water provider is the South Central Connecticut Regional Water Authority; Cable TV is provided by Comcast of New Haven. There are several parks and museums located in Hamden. Hamden Town Center Park hosts fireworks, free concerts, outdoor movies, and other seasonal festivals. Other parks include the Eli Whitney Museum in Whitneyville, Ireland’s Great Hunger Museum, parts of West Rock Ridge State Park (including Lake Wintergreen) and East Rock Park (including the Pardee Rose Garden), Brooksvale Park and the adjoining Mount Sanford block of Naugatuck State Forest, and the Sleeping Giant State Park. The Farmington Canal Trail runs through the town. Two blue blazed hiking trails, the Quinnipiac Trail and the Regicides Trail, also run through the town. The Jonathan Dickerman House, listed on the National Register of Historic Places, is located in Mount Carmel. Hamden also has an all volunteer orchestra, the Hamden Symphony Orchestra, providing concerts throughout the year.
Демография
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 60 690 адам, 23 727 шаруашылық және 14 300 отбасы тұрады. Халық тығыздығы көрсетілмеген. 25 114 тұрғын үй бар, олардың орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 68,45% ақ нәсілді, 20,19% афроамерикалық, 0,15% американдық үндістер, 5,47% азиялық, 0,03% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 3,00% басқа нәсілдер және 2,72% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 8,74% құрайды. 23 727 шаруашылықтың 25,3% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 44,4% - бірге тұратын жұбайлар, 12,5% - күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 39,7% - отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 31,2% жеке адамдардан тұрады, ал 12,7% - 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,37, ал отбасының орташа мүше саны 3,01. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 24,4% - 20 жасқа дейінгілер, 10,6% - 20-24 жастағылар, 24,6% - 25-44 жастағылар, 25,4% - 45-64 жастағылар және 15,0% - 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 37,4 жас. Әр 100 әйелге 82,6 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 80,7 еркек келеді. Шаруашылықтың орташа жылдық табысы 66 695 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 88 613 доллар. Жан басына шаққандағы орташа табыс 34 596 доллар. Халықтың 3,8% отбасы және 6,8% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 6,3% және 65 жастан асқандардың 5,4% осы санатқа жатады. 2013 жылдың 29 қазанына қарай сайлаушылардың тіркелуі және партиялық мүшелігі:
As of the census of 2010, there were 60,690 people, 23,727 households, and 14,300 families residing in the town. The population density was There were 25,114 housing units at an average density of The racial makeup of the town was 68.45% White, 20.19% African American, 0.15% Native American, 5.47% Asian, 0.03% Pacific Islander, 3.00% from other races, and 2.72% from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 8.74% of the population. There were 23,727 households, out of which 25.3% had children under the age of 18 living with them, 44.4% were married couples living together, 12.5% had a female householder with no husband present, and 39.7% were non families. 31.2% of all households were made up of individuals, and 12.7% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.37 and the average family size was 3.01. In the town, the population was spread out, with 24.4% under the age of 20, 10.6% from 20 to 24, 24.6% from 25 to 44, 25.4% from 45 to 64, and 15.0% who were 65 years of age or older. The median age was 37.4 years. For every 100 females, there were 82.6 males. For every 100 females age 18 and over, there were 80.7 males. The median income for a household in the town was $66,695, and the median income for a family was $88,613. The per capita income for the town was $34,596. About 3.8% of families and 6.8% of the population were below the poverty line, including 6.3% of those under age 18 and 5.4% of those age 65 or over. Voter registration and party enrollment as of October 29, 2013 Party Active voters Inactive voters Total voters Percentage Democratic 16,158 664 16,822 47.94% Republican 4,020 180 4,200 11.97% Unaffiliated 13,128 669 13,797 39.32% Minor parties 262 6 268 0.76% Total 33,568 1,519 35,087 100%
As of the census of 2010, there were 60,690 people, 23,727 households, and 14,300 families residing in the town. The population density was There were 25,114 housing units at an average density of The racial makeup of the town was 68.45% White, 20.19% African American, 0.15% Native American, 5.47% Asian, 0.03% Pacific Islander, 3.00% from other races, and 2.72% from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 8.74% of the population. There were 23,727 households, out of which 25.3% had children under the age of 18 living with them, 44.4% were married couples living together, 12.5% had a female householder with no husband present, and 39.7% were non families. 31.2% of all households were made up of individuals, and 12.7% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.37 and the average family size was 3.01. In the town, the population was spread out, with 24.4% under the age of 20, 10.6% from 20 to 24, 24.6% from 25 to 44, 25.4% from 45 to 64, and 15.0% who were 65 years of age or older. The median age was 37.4 years. For every 100 females, there were 82.6 males. For every 100 females age 18 and over, there were 80.7 males. The median income for a household in the town was $66,695, and the median income for a family was $88,613. The per capita income for the town was $34,596. About 3.8% of families and 6.8% of the population were below the poverty line, including 6.3% of those under age 18 and 5.4% of those age 65 or over. Voter registration and party enrollment as of October 29, 2013 Party Active voters Inactive voters Total voters Percentage Democratic 16,158 664 16,822 47.94% Republican 4,020 180 4,200 11.97% Unaffiliated 13,128 669 13,797 39.32% Minor parties 262 6 268 0.76% Total 33,568 1,519 35,087 100%