Кіріспе

Жапон бизнескери және бұрынғы танымал гейша Минеко Ивасаки (岩崎 峰子/岩崎 究香) – жапон бизнескери, автор және бұрынғы гейша. Ивасаки 29 жасында күрт зейнеткерлікке шыққанға дейін Жапониядағы ең әйгілі гейша болды. Гейшалық өмірінде мәшһүр тұлғалар мен патшаларға өнер көрсеткенімен белгілі болған Ивасаки, жас оқушысы кезінде гейша үйінің (окия) мұрагері (атотори) болды. Американдық автор Артур Голден 1997 жылы "Гейшаның естеліктері" кітабын жазғанда одан ақпарат алу үшін сұхбат алды. Ивасаки кейіннен Голденмен сұхбаттасқанын өкінді, себебі құпиялылық бұзылғанын айтты, содан кейін Голденге сотқа жүгінді және кітабы мен өмірі арасындағы ұқсастықтар үшін соттан тыс келісімге келді. 2002 жылы ол өзінің автобиографиясын жариялады, ол Ұлыбританияда "Гион гейшасы" және АҚШ-та "Гейша: Өмір" деп аталды.

Өмір және мансап

Ивасаки Шигезо мен Чи (туған аты Акамацу) Танаканың баласы Масако Танака болып дүниеге келген. Оның он аға-інісі болған: ағалары Сейичиро, Рёзо, Козо, Фумио, ал әпкелері Яэко, Кикуко, Кунико, Йошико, Томико, Юкико. Төрт жасында үйден шығып, Киотоның Гион ауданындағы Ивасаки окияда (гейша үйінде) дәстүрлі жапон биін оқуға кірісті. Ол окияның иесі Оима ханымның заңды тәрбиесіне алынды және оның Ивасаки тегін қабылдады. Ивасаки 15 жасында майко (жас гейша) болды және үйдің атотори, яғни мұрагері болып таңдалды. Жапондық жосықшының кеңесі бойынша Ивасаки "Минеко" есімін алды. 16 жасқа келгенде ол Жапониядағы ең танымал майко ретінде көзге түсті және 21 жасында гейша мәртебесіне ие болды. Өзінің өмірбаянында Ивасаки физикалық және рухани күшінің шегіне дейін жұмыс істегенін, бір кезде өлімге жуық бүйрек ауруына шалдыққандарын, бірақ соңынан сауығып кеткенін айтады. Ивасаки көптеген мәшһүр тұлғалар мен шетелдік дипломаттарды, соның ішінде Ұлыбританияның королевасы Елизавета II және принц Чарльзды қабылдады. Ивасакидің даңқы оны қызғаныш пен қаңқудың нысанына айналдырды, ол жиі мазақтауға және, көбінесе жыныстық сипаттағы, шабуылға ұшырады. 1980 жылы өзінің ең жақын ұстаздарының бірі қайтыс болғаннан кейін Ивасаки гейшалар қауымының дәстүрлі әлеміне, әсіресе білім беру жүйесіндегі кемшіліктерге көңілі толады. Ивасаки күтпеген жерден, карьерасының шыңында, 29 жасында зейнеткерлікке шықты. Ол бұл шешімінің Гионды реформаға итермелейтініне үміттенді, бірақ 70-тен астам жоғары дәрежелі гейша оның үлгісімен ерте зейнеткерлікке шыққаннан кейін де ештеңе өзгермеді. Өзінің өмірбаянында Ивасаки индустрия экономикалық және әлеуметтік өзгерістерге бейімделмесе, бұл мамандық жойылуы мүмкін деп болжады. 1982 жылы суретші Жиньичиро Сатоға үйленгеннен кейін ол өнер саласына ауысты. 1983 жылы олардың баласы дүниеге келді.

Гейшаның естеліктері

Ивасаки – автор Артур Голденнің «Гейшаның естеліктері» романы үшін зерттеу жұмыстарын жүргізген кезде сұхбаттасқан бірнеше гейшаның бірі болды. Ивасакидің сөзінше, ол Голденмен оның қатысы құпия сақталатыны туралы келісіммен сөйлесуге келіскен, бірақ Голден кітабының алғы сөзінде және бірнеше ұлттық сұхбаттарында оның есімін атап, оның жеке басын ашты. «Гейшаның естеліктері» жарықтанғаннан кейін Ивасакиге гейша кәсібінің дәстүрлі, айтылмаған үнсіздік кодексін бұзғаны үшін сын айтылды, тіпті өліммен қорқытулар да болды. Ивасаки Голденнің құпия деп санайтын ақпаратты пайдаланғанына ашуланып, романды гейша өмірін дәл бейнелемейтін туынды деп сынады. Ол әсіресе романның гейшалардың мизуагеге (кейбір шәкірттердің өткізетін белгілі бір рәсім) қатысқандығын факт ретінде көрсетуіне қарсы болды. Ивасаки өзінің мизуагеден өтпегенін және Гионда мұндай әдет болмағанын мәлімдеді. Сонымен қатар, Ивасаки Голденнің өмірлік тәжірибелерін пайдаланғанына наразылық білдірді, себебі романның басты кейіпкері Саюридің өмірі Ивасакидің гейшалық мансабымен тікелей байланысты болды. Бұл тәжірибелер роман ішінде кейде жағымсыз жағдайда бейнеленген, бірақ шындығында Ивасаки үшін олар оңтайлы тәжірибелер болған. Кейін Ивасаки көпшілік алдында сұхбат беріп, көптеген танымал гейшалардың оның әрекеттерін және Голденмен сұхбаттасу шешімін сынағанын, нәтижесінде гейша қауымдастығының құпиялылыққа қатысты жазбаша дәстүрлері бұзылғанын айтты. Бұдан өзге, Ивасаки кітаппен байланысты туған даудан, Гион туралы кейбір дұрыс емес мәліметтер мен қателіктерден туындаған жеке қарым-қатынастары мен достарынан айырылғанын жеткізді. Ивасаки 2001 жылы Голденді келісімшартты бұзғаны және оның абыройына нұқсан келтіргені үшін сотқа берді, алайда 2003 жылы тараптар келісімге келді.

Гион гейшасы

"Гейшаның естеліктері" жарықтанғаннан кейін Ивасаки Голденнің романынан өзгешеленетін автобиография жазуға белім білді. Ол Ранде Гейл Браунмен бірлесіп жазған кітабы АҚШ-та "Geisha: A Life", ал Ұлыбританияда "Geisha of Gion" деген атпен жарияланды. Кітапта оның гейша болғанға дейінгі, гейша кезіндегі және одан кейінгі өмірі туралы толық әңгімелер баяндалған және бестселлерге айналды.