Кіріспе

Deep Purple, сондай-ақ Deep Purple III деп те аталады, – ағылшын рок-тобы Deep Purple-дің үшінші студиялық альбомы, 1969 жылдың маусымында АҚШ-та Tetragrammaton Records лейблінде, ал Ұлыбританияда тек 1969 жылдың қыркүйегінде Harvest Records лейблінде жарық көрді. Альбомның шығуына "Emmaretta" синглы және Ұлыбританиядағы ұзақ гастрольдер алдын ала түсті, олардың күндері альбомның жазбалары арасында тізбектелген. Бұл альбомның музыкасы көбінесе авторлық туындылар мен прогрессивті рок, хард-рок және психоделикалық рок стилінің үйлесімінен тұрады, бірақ бұрынғыдан гөрі күштірек және гитаралық партиялардың айқындығы жоғары. Мұның себебі гитарист Ричи Блэкмордың композитор ретінде өсуі және клавишник Джон Лордтың классикалық музыка мен рок қосылысын ұсынғандығына байланысты топ ішіндегі жанжалдар болды, бұл идея топтың бұрынғы шығармаларында кеңінен жүзеге асырылған. Топ 1969 жылдың сәуір айында екінші АҚШ гастролін бастады, бірақ дерлік банкротқа жақын американдық лейблінен аз қолдау алды және жаңа LP-нің өндірісі кешіккендіктен жарнамалауға альбомы болмады. Гастроль барысында Deep Purple орындаушылар ретінде айтарлықтай прогресс жасады және бұрынғыдан гөрі ауыр және қатты дыбысқа бағытталған музыкалық бағытты көрсетті. Вокалист Род Эванстың топтың басқа мүшелері ұмтылған хард-рок музыкасына сәйкес келмейтініне күмән туды, нәтижесінде оның орнын іздеу туралы шешім қабылданды, ол Episode Six тобының Иан Гиллан тұлғасында табылды. Гиллан Episode Six тобының басисті Роджер Гловермен бірге авторлық дуэт құрды, ол да Deep Purple-ге қосылуға шақырылды және Ник Симпердің орнын басты. Mark II деп аталған топтың жаңа құрамы 1969 жылдың 10 шілдесінде Лондонда алғашқы концертін берді. Бұл топтың Mark I құрамы шығарған үш альбомның ең аз коммерциялық сәттісі болды және оның шығуынан кейін сыншылар тарапынан назарсыз қалды. Қазіргі сын-пикирлер көбінесе оң, альбомдағы стильдердің алуан түрлілігі мен әндердің батыл аранжировкасы туралы айтады.

Өмірбаян

1968 жылдың соңында Deep Purple екінші альбомын – The Book of Taliesyn насихаттау үшін АҚШ-қа сәтті алғашқы гастрольдік сапарға шықты және 1969 жылдың 3 қаңтарында елге оралды. Топ Ұлыбританияда андеграундтық топ ретінде танымал болды, бірақ Америкадағы жетістіктері олардың елдегі беделіне әсер етті, олардың танымалдылығы мен сұранысы бірте-бірте артты. Дегенмен, олардың шығарылымдары Ұлыбританияда күрт әсер етпеді, олардың екінші синглы – Нил Даймондтың "Kentucky Woman" әнінің кавер нұсқасы хит-парадқа ілеспеді және алты аптадан кейін эфирден алынды, АҚШ-та 38-орынға, ал Канадада 21-орынға жеткен болатын. Deep Purple-дің американдық лейблі Tetragrammaton Records топты "Hush" хитінің табысына теңдейтін сингл жасауға басымдық жасады, ал топ бұл сұранысты АҚШ-тағы гастрольдерінің соңғы күндерінде орындауға тырысты; олар 1968 жылдың желтоқсан айында Нью-Йорк студиясында бірнеше каверлерді жазды, бірақ олар күтілген нәтижені бермеді. Музыканттар екінші альбомы үшін әлдеқайда күрделі түпнұсқа материалдарды дайындаған, ал үш минуттық форматқа сәйкес келетін ән жазу қиындық тудырды. Deep Purple-дің танымалдылығының артуы және британдық тыңдарманға деген қызығушылығы жергілікті музыка журналдарын олар туралы бірнеше мақала жариялауға итермеледі.

Құрастыру және жазу

Топтың менеджменті Ұлыбританиядағы турнеден бос уақытын 1969 жылдың ақпан және наурыз айларында De Lane Lea студиясында үшінші альбомға жаңа әндер жазу үшін ұйымдастырды, продюсерлік Лоренс, ал дыбыс инженері – Барри Эйнсворт болды. Deep Purple – бұл топтың бір жылдан да аз уақыт бірге болғанмен жазылған үшінші альбомы. Ник Симпердің айтуынша: «Жазу үнемі қиындық тудыратын. Материал жетіспеушілікке тап болатынбыз, себебі кестеміз тым тар болды. Біз әрдайым Tetragrammaton-нан материал сұрап жүргенбіз, сондықтан көптеген топтар сияқты «сәтке тоқтаңыздар, бізге ойлануға және шығармашылықпен айналысуға аздап уақыт керек» деудің мүмкіндігі болмады». Блэкмор қосты: «Студияға бару мені қатты мазалайды, «жылдамдатыңыздар, альбом шығару керек». «Бүгін ән жазып берейік» дейтіндей. Бұл әбсурд». Музыкалық және лирикалық шабыттың көздері өте әртүрлі болды. «Chasing Shadows» әні барабаншы Иан Пейс жасаған африкалық ырғақтарға негізделген, ал сөзі Джон Лордтың бір түсінен шабыттандырылған. Барокко стиліндегі «Blind» әнін Лорд жазған және көбінесе клавесинмен орындалған. «April» әні – гитарист Ричи Блэкмордың туылған күніне арналған мелодия, жазу сессиялары басталғанға дейін жазылған; кейіннен Лорд жазған ұзақ классикалық музыка бөлігімен толықтырылып, альбомның 12 минуттан астам созылатын соңғы трегіне және Deep Purple-дің ең ұзақ студиялық жазбасына айналды. Альбомдағы жалғыз кавер әні – Донован жазған «Lalena» балладасы, ол 1968 жылдың күзінде АҚШ-та авторы үшін 40 үздік әнге кірген. Алғашқы жаңа ән 1969 жылдың 14 қаңтарында Top Gear радиошоуында орындалып, «Hey Bop a Re Bop» деп аталды. 11 ақпанда қайтадан эфирге шығарылып, кейін қайта өңделіп, психоделикалық блюз әні «The Painter» болды. Көптеген жазу күндері жоғалғанмен, топтың 17 ақпанда екі ән жазғаны белгілі. Алдыңғы екі альбомындағы материал сияқты, Deep Purple әндері прогрессивті рок, хард-рок және психоделикалық рок элементтерін біріктіреді, бірақ бұл жолы қараңғы және барокколық атмосферада. Лорд алғашқы екі альбомның негізгі авторы болды және оның классикалық музыкаға деген тәрбиесі мен классикалық және рок музыкасын біріктіруге деген қызығушылығы топтың бағытына зор әсер етті. Deep Purple альбомында Лордтың әсері әлі де зор болды, бұл клавесинмен дәмделген «Blind» және «April» әнінің оркестрлік бөлімінде ең жақсы көрінді, ол хор мен скрипкалық квартет үшін жазған, бірақ Group and Orchestra үшін концертін жазу және аранжировкалаумен айналысып жүргенде жазған. Музыканттар «The Painter» және «Bird Has Flown» сияқты әндермен осы альбомда жанрды зерттеуді тоқтатты.

Қақпақ

Тетраграмматон альбомды екі жақты қақпақпен шығарды, ол Иероним Боштің "Жердегі ләззаттар бағы" картинасынан алынған бөліктелген суретпен оралған. Алғашқы картина түсті болған, бірақ бастапқы макеттегі баспа қатесінен LP-де монохромды түспен шықты, ал топ оны сол күйінде қалдыруды жөн көрді.

Шығару және жылжыту

Tetragrammaton Records бір жыл ғана жұмыс істеді, бірақ АҚШ-та банкроттыққа тап болды. Deep Purple лейблдің ең табысты әртісі болғанмен, топ "Hush" сияқты тағы бір хит-сингл шығара алмады. Альбом 1969 жылдың қыркүйегінде Ұлыбританияда EMI-нің Harvest Records қосалқы лейблінде, Лондонның Корольдік Альберт залында өткен оркестрмен біргегі концерттің үлкен қызығушылық тудырған шарасымен бірге жарық көрді. Осы кезде Deep Purple тобының құрамы өзгерген еді. Альбом 1969 жылдың қазан айында Polydor Records арқылы Канада мен Жапонияда таралды. Deep Purple өте сирек қайта шығарылды және тек Еуропада, көбінесе Mark I құрамындағы басқа екі альбоммен бірге. Альбомның жалғыз халықаралық қайта шығарылымы – 2000 жылы EMI шығарған Remastered CD нұсқасы, онда "The Bird Has Flown", "Emmaretta" және BBC радио сессияларынан алынған тікелей орындаулар бонус тректер ретінде қосылған. Бұл жолы олардың гастрольдік сапары Канадаға да жетті, онда олардың альбомдарын Polydor Records таратты. Осы жолы "Emmaretta" синглы мен топтың бұрынғы каталогы дүкендердің сөрелерінде тоқталып қалды. Кейін Колетта 1969 жылдың Deep Purple үшін Америкада қалай ысырап болғаны туралы пікір білдірді. Соңғы синглдары нашар көрсетсе де, Deep Purple АҚШ-та керемет концерттік топ ретінде беделін сақтап қалды. Сахнада өте білікті топқа айналғандарына қарамастан, ішкі шиеленіс күшейді, топ мүшелері музыканың бағыты және қаржылық жағдайға қанағаттанбау туралы ашық пікір білдіре бастады. Симпер кейінгі сұхбаттарында: "Ақша табуды бастағаннан кейін достық қарым-қатынас тоқтап қалды" деді. Ол Блэкмордың Лорд пен Эванстың "Hush" синглының B жағын ("One More Rainy Day") жазғандары үшін топтың басқа мүшелерінен артық авторлық гонорар алғанына қатты ренжіді деп атап өтті. Сол кезде Лорд пен Блэкмор 1969 жылдың қаңтарында шыққаннан кейін Атлантиканың екі жағында үлкен жетістікке жеткен "Vanilla Fudge-тың көшірмесі" ретінде танылудан жалықты. Олар Род Эванстың нәзік, жұмсақ дауысы қаттырақ, агрессивтірек материалмен жұмыс істей алмайды деп ойлады. Басист Ник Симпермен де шиеленіс болды. Алайда, Симпер Лордтың топтың әндер жазудағы тым күшті ықпалына қарсы болды және классикалық музыканың қатты рокқа кедеріл келтіріп жатыр деп сынады. Осы шиеленістердің салдарынан тур кезінде топ мүшелері арасындағы байланыс ең төмен деңгейге түсті. Олар өз идеяларын барабаншы Пайспен бөлісіп, құрамды өзгертуге оның келісімін алды.

Mark I құрамының соңы

Англияға қайтып келген соң, маусым айының басында қабылданған шешімді «Талисин кітабының» британдық тұсаукесеріне арналған жарнамалық турне аяқталғанға дейін құпия сақтау қажет болды. Өзінің қазіргі тобында болашақ көре алмаған Гиллан, Гловерді Deep Purple тобына қатысуға көндірді, және екеуі жаңа топқа қуана қабылданғаннан кейін, Episode Six тобымен Ұлыбритания бойынша гастрольді аяқтау міндеттемесімен қысылып қалды. Эванс, Симпер және Episode Six тобының менеджерлері бұл оқиғалардан және жаңа құрамның жаңа әндерді жазып, репетициялап жатқанынан хабарсыз болды. Симпер Deep Purple тобының басшылығын өзімен жасалған келісімшартты бұзғаны үшін сотқа берді, бірақ дау соттан тыс, экономикалық тұрғыдан шешілді. Deep Purple альбомының музыкасы тек 1969 жылғы гастрольдер кезінде ғана орындалды және басқа құрамдар ешқашан орындаған жоқ, алайда Симпер 2010 жылы Еуропада Nasty Habits атты құрметті топпен Deep Purple тобының алғашқы үш альбомынан әндер орындады. Deep Purple альбомы 1969 жылғы маусымда шыққаннан кейін АҚШ-тағы музыка баспасөзінде елеусіз қалды және бірнеше апта бойы Billboard 200 тізімінде көтеріліп-түсіп, 162-орынға жетті, бірақ бұрынғы екі альбомының табысына жақындамады. Tetragrammaton компаниясының қаржылық қиындықтары да кінәлі болды, себебі жарнама жұмысы нашар болды, сонымен қатар FM радиосында ойналатын хит-синглдың болмауы және альбомды қолдау үшін гастроль ұйымдастырылмауы да маңызды факторлар болды. Альбом шыққан кезде Deep Purple британдық музыка баспасөзінде назарсыз қалды, олар Group and Orchestra-ға арналған концерттік орындалымнан гөрі, құрамы тоқтатылған топтың альбомына көңіл бөлмеді. Қазіргі сын-пікірлер көбінесе оң. AllMusic-тің Брюс Эдер бұл альбомды «барлық уақыттағы ең керемет прогрессивті рок альбомдарының бірі және топтың таңдаған, бірақ іске асырмаған музыкалық бағытының сәтті көрінісі» деп атады, сонымен қатар Deep Purple тобының «heavy metal-дың ертедегі, шикі қызығушылығын, қарқындылығын және батылдығын прогрессивті рок музыкасының күрделілігімен және интеллектуалдық кеңістігімен» қалай үйлестіре алғанын атап өтті.