Кіріспе

Ластануды алдын алуға қатысты тәсіл. Токсикалық заттарды пайдалануды азайту – ластануды алдын алуға бағытталған тәсіл, ол уытты материалдарды бастапқы қолдануды азайтуға назар аударады және осы азаюды өлшейді. Токсикалық заттарды пайдалануды азайту көздерді азайтудың алдын алу шараларын күшейтеді, бірақ оның токсикалық химиялық заттарды қолдануға баса назар аударуы химия өндірушілер тарапынан күшті қарсылыққа ұшырады. Токсикалық заттарды пайдалануды азайту (ТУР) тікелей және тікелей емес түрлерге бөлінеді. Тікелей пайдалану өндіріс процесінде қолданылатын материалдарды алмастыруға және өнімдерді аз немесе мүлдем уытты емес химиялық заттарды қолдану үшін қайта жобалауға қатысты. Тікелей емес процестерге процестерді өзгерту, жұмысты жақсарту және химиялық заттарды қайта өңдеу кіреді.

Тарих

АҚШ-та кейбір штаттардың заң шығарушы органдары 1990 жылдардың басында, оның ішінде Массачусетс, Нью-Джерси және Орегон штаттарында токсикалық заттарды қолдануды азайту бағдарламаларын құрды. Бағдарлама элементтеріне токсикалық химиялық заттарды пайдалану туралы міндетті есеп беру, азайту жоспарлау талаптары, зерттеулер және техникалық көмек кіруі мүмкін. 1990 жылдардың ортасында АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі токсикалық химиялық заттарды пайдалану туралы есеп беруді немесе материалдарды тікелей есепке алуды токсикалық химиялық заттарды пайдалану туралы халықтың білу құқығын кеңейту ретінде қарастырды. 1990 жылы Конгресс токсиндерді азайту мақсатында 1990 жылғы Ластануды алдын алу туралы заңды қабылдады. Шектеулер шектеулі болғанымен, ол әлі де отыздан астам штаттарда қолданылып келеді. Агенттік 1996 жылы ұсынылып отырған ережелері туралы алдын ала хабарлама жариялады, бірақ токсикалық заттарды пайдалану туралы есеп беру қабылданбады.

Уытты заттарды қолдануды азайту туралы заң

1989 жылғы Массачусетс штатының зиянды химикаттарды қолдануды азайту заңы (TURA) бағдарламасы, көп мөлшерде зиянды химикаттарды пайдаланатын мекемелердің химикаттарды қолдану туралы есеп беруін, екі жылда бір рет зиянды химикаттарды қолдануды азайту жоспарын жасауын және төлем жасауын міндеттейді. TURA бойынша есеп берушілер төлейтін алымдар TURA-ны іске асыратын органдардың жұмысын қолдайды және зиянды химикаттарды пайдаланушыларға білім беру, оқыту, гранттар беру және техникалық көмек көрсету сияқты кең ауқымды қызметтерді ұсынуға жұмсалады. Массачусетс штатының Қоршаған ортаны қорғау департаменті, Массачусетс штатының Зиянды химикаттарды қолдануды азайту институты және Массачусетс штатының Техникалық көмек және технология бюросы (OTA) TURA-ның мақсаттарын іске асырады. Еуропада зиянды химикаттарды қолдануды азайтуға көңіл бөлу, Химиялық заттарды тіркеу, бағалау, рұқсат беру және шектеу жөніндегі Еуропалық Одақтың 2003 жылы қабылданған жаңа нормативтік-құқықтық аясында көрінеді.

Латын Америкасы мен Азия

Латын Америкасы мен Азия соңғы онжылдықтарда өте қарқынды индустрияланды. Осы процесте үкіметтер экономиканы дамыту үшін өндіріс көлеміне баса назар аударды, ал қоршаған ортаға мән бермеді. Бұл жер бетінде және су көздерінде зиянды заттардың жиналуына әкеп соқты. Clean Production Action сияқты ұйымдар белсенділерге үкіметтерді зиянды емес өндіріс процестерін енгізуге шақыру стратегияларын жасауға көмектесетін ресурстарды жариялады. Оңтүстік Қытайдағы Жемшін өзенінің дельтасында зиянды заттардың концентрациясы жоғары, себебі аймақта Қытай экспортының 30 пайызын құрайтын ірі өндіріс орындары орналасқан. Бұл өзен 47 миллион адамды сумен қамтамасыз етеді, бірақ оған әлі де қалдықтар төгілуде. Қытайда TURA нұсқаулары өзендегі зиянды қалдықтарды есепке алу және оларды азайту жолдарын табу үшін қолданылуда. Таиландта жүргізілген зерттеуде салық саясатын енгізу зиянды шығарындыларды айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік беретіні анықталды. Басты мәселе – осы саясаттың төмен және орта таптағы отбасыларға әсер етпеуін қамтамасыз ету. Сондықтан, салық мөлшері жеке адамның немесе отбасының тудыратын зияндылығына байланысты болатын прогрессивті зиянды шығарындылар стратегиясын қолдану қажет. Аргентинаның Рио-Чуэла аймағында шамамен 4100 завод бар. Зиянды шығарындылардың деңгейі соншалықты жоғары, өзен қара түске айналып кеткен. Азаматтардың шағымы бойынша сот заводтарға 5 жыл ішінде зиянды шығарындыларды 50 пайызға азайтуды бұйырды. Осы мақсатқа жету үшін TURA нұсқаулары Аргентина үкіметіне өнеркәсіп секторы үшін тиімді база құруға көмектесті. Мысалы, Канаданың Онтарио штатындағы PaperWorks Packaging Group сияқты жеке компаниялар өндіріс процесінде зиянды элементтерді азайтуға бастама көтерді. Бұл компания тазалау ерітінділерінде зиянды заттарды қолданған, олар атмосфераға тарап кеткен. Компания жоғары сапалы және экологиялық жауапты өнімдерді өндіру үшін Stoddard еріткішін өндірістен алып тастауды шешті. Дегенмен, бизнес тұрғысынан қарағанда, осы зиянды заттарды қолдануды азайту бағдарламаларын толыққанды қолдауға қатысы бар. Кейбір компаниялар зиянды химиялық заттардың орнына басқаларын қолдану арқылы өндіріс процестерін өзгертті, ал басқалары зиянды химиялық заттарды қолдануды азайтуға инвестиция жасаған жоқ, себебі олар жеткілікті пайда таба алатынына сенімді емес. Кейбір кәсіпорындар балама химиялық заттарды қолданудың өте қымбат екенін мәлімдейді. Кәсіпорындардың зиянды химиялық заттардың орнына басқа химиялық заттарға көшуге кедергі келтіретін тағы бір себебі – баламаның бар екендігі туралы білімнің жетіспеуі немесе әлі әлгі балама әзірленбеген болуы мүмкін.