Лондон қаласының Хэм ауданы

Кіріспе

Лондонның Ричмонд ауданы, Англия

Хам – Лондонның оңтүстік-батысындағы Ричмонд ауданындағы қала маңындағы аудан. Онда Темза өзеніне іргелес жайылымдар бар, сол жерден Темза жолы ұлттық бағыты да өтеді. Хамның көп бөлігі Лондонның Ричмонд-на-Темза ауданында орналасқан, негізінен Хэм, Питершем және Ричмонд Риверсайд округінің құрамында; қалған бөлігі Корольдік Кингстон-на-Темза ауданына қарасты. Ауданның қарапайым дүкендері мен тұрмыстық жағдайларды қамтамасыз ететін нысандары бар, оның ішінде жанармай құю станциясы және бірнеше пабтар бар, бірақ оның коммерциясы жақын орналасқан Кингстон-на-Темзаның аймақтық экономикалық орталығына бағынған.

География

Хам Лондон орталығының оңтүстік-батысында 9.25 миль (15 км) қашықтықта орналасқан. Питершеммен бірге Хам өзеннің иілісінің шығысында жатыр, оны үш жағынан дерлік қоршап тұрады, Ричмондтан оңтүстікке қарай 1 миль (2 км) және Темзадағы Кингстоннан солтүстікке қарай 2 миль (3 км) жерде. Оның биіктігі көбінесе 6 м мен 12 м аралығында, бірақ Ричмонд паркіне апаратын жол бойындағы көшелерде 20 м-ге дейін жетеді. Мұнда Темза жолы ұлттық бағыты және Теддингтон құлыптарындағы үлкен жаяу көпір арқылы Теддингтонмен байланысты. Жаз айларында Хаммертон паромдарымен Марбл Хилл Хаусқа (Твикенхэм) жаяу жүргіншілер паромдық қатынасы бар. Жақын жерде жартылай ауылдық Питершем, Ричмонд паркі және Кингстон қаласы орналасқан. Өзеннің қарсы бетінде Теддингтон және Твикенхэм (Страуберри Хиллді қоса) жатыр. Хам батысында Темза өзенінің жағалауымен, Хам жерлері деп аталатын жергілікті табиғат қорығын құрайтын ежелгі қоғамдық өзен шалғындарымен шектеледі. Бұл бұрынғы жайылым жерлерінің бір бөлігі құмдақ алуға пайдаланылған. Осы құмдақ карьерлерінің соңғы қалдықтары қазір құлып арқылы өзенге қосылған жасанды көлді құрайды. Осы ауданда Суррей округі кеңесі басқаратын Темза жас теңізшілерінің су спорты орталығы орналасқан. Өзен жағалауындағы аймақ қоғамдық демалыс және табиғат қорығы ретінде сақталған. Көбінесе төменгі өзен террасасында орналасқан Хам қазір шығысында Ричмонд паркімен шектеледі, онда жер Ричмонд және Кингстон төбелерінің тіктеу беткейінде көтеріледі. Бұл биік жерден суды төгіп шығаратын шағын өзендер, оңтүстікке қарай Латчмир ағысы, солтүстікке қарай Садбрук ағысы деп аталатын, төбенің етегімен оңтүстікке қарай ағатын су арнасына құяды. Қазір ағысының көп бөлігі жер астында, Хам-гейт маңындағы Хам-Коммонда пайда болып, Ричмонд паркі арқылы қысқаша ағып, Судбрук-парк гольф алаңына шығып, Петершемде Темзаға құйылар алдында қайтадан жер астына кіреді.

Геология

Хам Лондон алабында және оның Лондон балшықты жыныстарының арасында орналасқан. Батыстағы жазықтар төменде жатыр және өзендік шағыл, құм мен сазға толы. Шығысқа қарай, Ричмонд паркі ішінде, 240 000 мен 400 000 жыл бұрынғы мұз аралық кезеңде қалыптасқан, эрозияға төзімді флювио-мұздық шағыл шөгіндісі Ричмонд және Кингстон төбелері арасында солтүстіктен оңтүстікке қарай созылатын жартасты тізбек құрайды.

Топонимика

Атауы көне ағылшын тіліндегі "Hamme" сөзінен туындайды, бұл сөз "өзен иілісіндегі жер" деген мағынаны білдіреді.

Археология

Темза аңғарында палеолит кезеңінен бері адамдар қоныстанған, ал Ричмонд саябағындағы Уайт Лодж жанындағы палеолиттік кремнездердің табылуы Хамның ертедегі адамдар мекендеген аймақтың бір бөлігі болғанын көрсетеді. Кейіннен, Хам ойысында, саябақтағы Данн және Пен көлдерінде табылған мезолиттік кремнездер де ерте қоныстанудың куәлігі, сондай-ақ Питершам, Хам және Кингстонға көз сақтайтын төбенің қырлы жотасындағы неолиттік обалар да дәлелдейді. Бұл обалар қазбадан өтпегендіктен, оларды нақты мерзімге даралау мүмкін емес, бірақ обалар б.з. 3500 жылдан 900 жылға дейінгі кезеңді қамтиды екені белгілі. Колдхарбордағы Хам алқаптарындағы құмдастың қазылуы кезінде, қазіргі Темза жас теңізшілері орнының жанында, сондай-ақ қазіргі тұрғын үйлермен жабылған жүгері егістіктерінде және шығысқа қарай, кремнезді құралдардың, балқылардың, кескіштердің, ойықтардың, соққылардың, пышақтардың, жебелердің, балға тастардың және кремнезді сынықтардың көптеген беткі табылдырылды. Темір ғасырының соңында, біздің заманымыздың 1-ші ғасырының ортасы мен 2-ші ғасырының басындағы римдік-британдық керамикасының бірнеше табылыстары аймақта белгілі бір деңгейде адамдар тұрғанын көрсетеді, бірақ шағын римдік қоныстардың ең жақын белгілері Солтүстік Кингстонның Канбери ауданында оңтүстікке қарай орналасқан.

Тарих

Хам 1086 жылғы «Domesday Book» кітабында тіркелмеген, ең жақын жазбалар солтүстікке қарай Питершем және оңтүстік-шығысқа қарай Кумбе, барлығы, Хам аумағын қоса алғанда, оңтүстікке қарай Кингстон қаласының жүздігінде орналасқан. Тарихи тұрғыдан алғанда, Хам үлкенірек аумақты қамтыған. 1843 жылғы жер тізімінде көрсетілген шекаралар ғасырлар бойы аз өзгергендігі есептеледі. Хам мен Кингстонның арасындағы оңтүстік шекарасы жүздіктің енімен созылып, қазіргі Кенбери бақтарынан Темза бойымен шығысқа қарай, Ричмонд паркі арқылы Беверли Брукке дейін жеткен. Солтүстік шекарасы Беверли Бруктан Ричмонд паркі арқылы, Уайт Лодждың оңтүстігінен, Солтүстік Пен Понд арқылы, Судбрук паркі арқылы батысқа қарай Хэм көшесіне, содан кейін солтүстікке бұрылып Темзаға дейін созылған. Хамның жеке ауыл ретіндегі ең ерте жазбалары 12 ғасырға дейін барып жетеді, онда Хамма Кингстонның бір бөлігі ретінде патшалық иеліктеріне енгізіліп, 1168 жылы Генрих II-нің үлкен қызы Матильданың үйленуіне 43 шиллинг 4 пенни үлес қосыпты. Ричмонд және Хэмптон Корттарындағы патшалық соттар арасында Хамның негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын аймағы 17 ғасырдың басынан бастап дами бастады, 1610 жылы Хэм үйі салынды, ол сол кезеңнің ең жақсы сақталған нысаны. Дисарт графының тарихы келесі төрт ғасыр бойы Хам мен Питершемнің дамуына басымдық берді. 1637 жылы Чарльз I паркті қоршағанда, Хам ауданы зардап шеккен жердің көп бөлігін жоғалтты, ол Робин Гуд қақпасы мен Кингстон төбесіне дейін созылып, оның жартысы дерлік жалпы пайдаланудағы жер болды. Бұған жауап ретінде, осы күнге дейін Хам ортақ жерін, қалған жалпы пайдаланудағы жердің көп бөлігін қорғаған келісім жасалды. Ауыл шаруашылығына жоғалған жер Хамның әкімшілік шекараларында қалды. Бүкіл аймақ Виктория дәуірінің соңына дейін Хам-күм-Хэтч немесе Хам Хэтч деп аталды. Ричмонд паркін қоршау, қазіргі Үстіңгі Хэм жолы мен парктің Робин Гуд қақпасы және A3 Лондон тас жолының жанындағы ежелгі шағын елді мекендер арасындағы бұрынғы жалпы пайдаланудағы жер байланысын бұзды. Жергілікті тарихшы Эвелин Притчард Робин Гуд жерлеріндегі елді мекеннің Хэтчтің орналасқан жері деп болжады, бірақ Джон Клоуктың Питершем, Хам және Канбери егістік жерлерінің құжаттарын егжей-тегжейлі зерттеуі Хэтчтің Хам Коммонның солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан ауыл болғанын көрсетті, ал Хам өзі қазіргі ортақ жердің батысында және солтүстік-батысында, Хэм көшесі арқылы Темзаға жақын орналасқан. 1838 және 1848 жылдар аралығында Хам Коммон утопиялық рухани қауым мен «Алкотт үйі» (немесе «Хэм Коммон Конкордиумы») деп аталатын тегін мектептің орны болды, оны білім беру реформаторы және «қасиетті социалист» Джеймс Пьерпонт Гривс және оның жақтастары құрды. Евангелист балалар жазушысы Хесба Стреттон (нағыз аты Сара Смит) 1892 жылы Хам Коммондағы Айвикрофтқа зейнеткерлікке шығып, 1912 жылы сол жерде қайтыс болды. Хэм-парадтағы Sainsbury дүкенінің (бұрынғы Barclays Bank) сыртында 1976 жылы банк тонауы кезінде қаза тапқан Анжела Вуллискрофтты еске алу үшін мемориалдық орындық орнатылған. Сондай-ақ, 1988 жылдан бері M&J Hardware дүкенін басқарып келген және 16 жасынан бастап бұрынғы иесі Дорлингтерде жұмыс істеген Малкольм Синглтонның (2022 жылы қайтыс болған) ескерткіш орындығы да бар.

Ham does not appear in Domesday Book of 1086, the nearest entries being Petersham to the north and Coombe to the south east, all, including the area of Ham, within the hundred of the town of Kingston to the south. Historically, Ham covered a larger area. The boundaries shown in the tithe map of 1843 are believed to have changed little, if at all, for centuries. The southern boundary between Ham and Kingston spanned the width of the hundred, from near present day Canbury Gardens on the Thames, about eastwards crossing Richmond Park to Beverley Brook. The northern boundary returned through Richmond Park from Beverley Brook, south of White Lodge through the northern Pen Pond, across Sudbrook Park westwards towards Ham Street then veering north back to the Thames. The earliest known written record of Ham as a separate village dates from the 12th century when Hamma was included in the royal demesne as a member of Kingston, contributing 43s. 4d. in 1168 towards the marriage of Matilda, the eldest daughter of Henry II. Between the royal courts at Richmond and Hampton Court, Ham's predominantly agricultural area developed from the beginning of the 17th century, with the construction of Ham House in 1610, the best preserved survivor of the period. The related history of the Earls of Dysart dominated the development of Ham and Petersham for the following four centuries. When the park was enclosed by Charles I in 1637, Ham parish lost the use of most of the affected land, over stretching towards Robin Hood Gate and Kingston Hill, almost half of which was common land. In return for this, a deed was struck which has effectively protected most of the remaining common land, Ham Common, to the present day. The enclosed land, whilst lost to agriculture, remained within Ham's administrative boundaries. The whole area was referred to as Ham cum Hatch, or Ham with Hatch, until late Victorian times. The enclosure of Richmond Park disrupted the former common land link between the settlements near the present Upper Ham Road and an ancient small settlement near the park's Robin Hood Gate and A3, London road. Local historian, Evelyn Pritchard, assumed that the Robin Hood lands settlement was the location of Hatch, but more detailed examination of Petersham, Ham and Canbury manorial land records by John Cloake provides evidence that Hatch was a hamlet centred around the north east area of Ham Common, whilst Ham itself lay to the west and north west of the present common, on the Ham Street approach to the Thames. Between 1838 and 1848, Ham Common was the site of a Utopian spiritual community and free school called Alcott House (or the "Ham Common Concordium"), founded by educational reformer and "sacred socialist" James Pierrepont Greaves and his followers. Hesba Stretton (real name Sarah Smith), the evangelical children's writer, retired to Ivycroft, Ham Common in 1892 and died there in 1912. There is a memorial bench outside the Sainsbury's store (formerly Barclays Bank) at Ham Parade to commemorate Angela Woolliscroft, who was murdered in 1976 during a bank robbery. There is also a memorial bench (installed 2024) for Malcolm Singleton (died 2022) who ran M&J Hardware since 1988 and had worked for the previous owner, Dorling’s, starting at age 16.

Үкімет

1965 жылдан бері Хэм көбінесе Лондонның Ричмонд-на-Темза ауданында орналасқан. Қалған бөлігі Лондонның Кингстон-на-Темза ауданында. Бұл екі ауданның шекарасы алғаш құрылғаннан бері шамалы өзгерді. Жүздіктер мен поместьелер жүйесінің төмендеуімен, 1786 жылдан бастап Хэмді жергілікті «халық жиналысы» басқарды, бірақ Хэмде 1832 жылға дейін өз шіркеуі болмағандықтан (және 1890 жылы кеңейтілгенге дейін толыққанды халық жиналысы болмағандықтан), ол «Жаңа тавернада» жиналатын. 1834 жылғы Кедейлер заңына енгізілген түзетулер Кингстон және оның айналасындағы шаруашылықтар үшін 21 сайланған қамқоршыдан тұратын Қамқорлар кеңесін құрды. Хэм әрқашан бір-екі өкіл жіберген, бірақ кедейлерінің өте азын жұмыс үйіне жіберді, көбінесе оларға жергілікті қайырымдылық үйлерінде көмек көрсетті. 1858 жылғы Жергілікті басқару туралы заңға сәйкес Хам ортақ жергілікті басқару ауданы құрылды және оны сегіз мүшеден тұратын жергілікті кеңес басқарды. Дегенмен, 1871 жылы жергілікті басқару кеңесі құрылғанға дейін халық жиналысы жүзеге асырыла берді. 1894 жылғы Жергілікті басқару туралы заң аймақты Хам қалалық ауданы ретінде қайта құрды, жергілікті кеңестің орнына он мүшеден тұратын сайланған қалалық аудандық кеңес құрылды. Ол 1897 жылы «Хэм» деп аталған Хэм мен Хэтч азаматтық шаруашылығынан тұрды. 1933 жылы қалалық аудан таратылды, өйткені округтік шолу бұйрығы оны кеңейтілген Ричмонд муниципалитеттеріне қосты. Хамға ең үлкен әсері солтүстік аймақты Питершеммен біріктіріп, Садбрук бөлімін құру болды, ал Кингстонмен шекара солтүстікке қарай жылжытылды, дерлік қазіргі шегіне дейін, Хэм зауыттарын және оны қоршаған жерлерді және тұрғын үйлерді «жоғалтты». Бұл маңызды шекара өзгерісі демографиялық талдауды өте қиын етеді. Бөлімнің өзі қазір Хам, Питершем және Ричмонд Риверсайдтан тұрады. Онда Ричмонд саябағының және оған іргелес жатқан алты негізгі бөлімнің ең үлкен бөлігі бар.

Ауыл шаруашылығы

Хам ғасырлар бойы ауыл шаруашылығымен айналысатын қауымдастық болды, көбінесе өзен бойындағы шабындықтар мен жайылымдар, сондай-ақ ортақ жайылымдар болды. 1842 жылғы жер кадастрлік картасы жалпы ауданы 500 акр жерді көрсетті, бірақ Ричмонд саябағындағы жерлерді ескергенде, егістік жер, шабындық немесе жайылым, ортақ жер, ал тек ормандық жер ғана болды. Егін негізінен бидай, арпа және сұлыдан тұрды, сондай-ақ зығыр, картоп, репа және мангелді ұртзол да өсірілді. Мал шаруашылығында сиыр, қой, шошқа, ешкі, үйрек, тауық, жылқы және есектер бағылды – олардың көпшілігі ортақ жайылымдарда жайылып жүрді. Сол кезде Хамда үш ферма болды, олардың барлығы Дисарт графына тиесілі жерлерде орналасқан. Ерекшелігі, олар өте аз қоршалған еді және ашық егіс жүйесі 19-ғасырдың соңына дейін сақталды. Көлік инфрақұрылымының жақсаруы және Лондонның өсуі 20-ғасырдың басында жалпы аралас шаруашылықтан базаршалық бағбандыққа көшуге әкелді. Соңында, осы өсім тұрғын үйге арналған жерге деген сұранысты арттырды, ал бұл фактор тұрғын үй салуға жарамсыз жерлердегі құм-қиыршық тас өндірудің жоғары тиімділігімен бірге, 1950 жылдардың ортасына қарай Хамдағы ауыл шаруашылығының тоқтауына себеп болды.

Қабыршақ

1904 жылы Уильям Толлемах, 9-шы Дисарт графы, шаруашылық жерінің бір бөлігін құм және балласт өндіру үшін «Хэм Ривер Грит Компани Лтд» компаниясына жалға берді. 1913 жылы док, ал 1921 жылы шлюз салынды, олардың қалдықтары бүгінде «Темза Жас теңізшілері» су спорты орталығының құрамында сақталған. Объектіні тарамдық теміржол негізгі тас жолмен байланыстырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде су басқан шұңқырлар «Малберри» портының бөліктерін сақтау үшін пайдаланылған деген қауесет болды. Соғыстан кейін шұңқырлардың көп бөлігі Лондоннан әкелінген бомбадан қалған қирандылармен толтырылды. Кен орындары 1952 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін жердің бір бөлігі тұрғын үйлер салуға пайдаланылды. Аймақты одан әрі дамытуға қарсы жергілікті халықтың наразылығы нәтижесінде, бұл аймақ Метрополитен ашық кеңістігі деп жарияланып, Хам өзенінің жағалауындағы жерлер табиғат қорығы ретінде сақталды. Оның құрамындағы сілтілі қирандылардың болуына байланысты, мұндағы өсімдік жамылғысы ерекше түрде есімдік және қышқыл топырақтан өзгеше.

Инженерлік

Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Лорд Дайсарт Хам Коммонның оңтүстігіндегі жерді Оқ-дәрі министрлігіне, сол кездегі Үстіңгі Хам жолы деп аталатын жерге іргелес, ұшақ фабрикасын салу үшін сатты. Ұлттық ұшақ фабрикасы №2 1917 жылдың қысында 26 апта ішінде салынды. Фабрика Кингстон қаласындағы Кенбери Парк-роудта орналасқан Sopwith Aviation компаниясына жалға берілді. Осының нәтижесінде компания Snipe, Dolphin және Salamander истребительдерін өндіруді едәуір арттыра алды. Соғыс аяқталғаннан кейін сұраныс тоқтады. Sopwith фабриканы толығымен сатып алуға тырысты, бірақ үкімет бас тартты. Sopwith Aviation ерікті түрде таратылып, 1920 жылы Кингстондағы бастапқы орнында H. G. Hawker Engineering болып қайта құрылды. Қалған Хэм фабрикасының жалдау шарты Leyland Motors компаниясына сатылды, ол бастапқыда оны бұрынғы Соғыс министрлігінің жүк көліктерін азаматтық қолдануға жөндеу үшін пайдаланды. Содан кейін 1922-1928 жылдар аралығында лицензия бойынша Trojan Utility Car көлігін өндіру үшін қолданылды. 1930 жылдары фабрика Leyland Cub жүк машиналарын өндірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өндіріс әскери көліктерге, өрт сөндіру машиналарына, басқа да жабдықтарға және оқ-дәрілерге ауыстырылды. Соғыстан кейін бұл жерде Leyland троллейбустарының шассиі жасалды. 1948 жылы бұл жер Hawker Aircraft Ltd компаниясына қайта сатылып, Кингстонның авиация өнеркәсібі үшін негізгі базаға айналды. Бұл жерде Хокер Хантер истребителі суық соғысқа байланысты үлкен көлемде өндірілді. Алған пайда фабриканы Хокердің Ұлыбританиядағы бас кеңсесі ретінде қайта жаңартуға мүмкіндік берді және 1958 жылы фабрика дизайн мен өндірісті тығыз байланыстыратын ғимаратпен ерекшеленіп көзге түсті. Компания Pinchin Johnson құрамына кіріп, 1960 жылы Courtaulds компаниясы сатып алды, ал 1968 жылдан бастап International Paint тобының туы астында жұмыс істеді. Фабрика 1980 жылдары жабылып, оның орнында шағын өнеркәсіптік аймақ салынды.

Бүгін

Бір өсімдік шаруашылығынан, жергілікті қауымдастықтардан, бөлшек сауда орындары мен шағын кеңселерден басқа, Хам қазіргі таңда көбінесе жұмыс үшін ауданнан тысқары қарай тәуелді тұрғын үй аймағы болып табылады.

Көрнекті орындар

Хамның басты ерекшелігі – Хэм Комон, онда крикет алаңы, көл және орман бар. Ағаштармен қапталған түзу жол Хэм Комоннан Хэм Хаусқа, Хамдағы ең маңызды үйге дейін жетеді. Хэм Комоннан Сэнди Лэйнге дейінгі жолдың бөлігі Ұлы Оңтүстік аллеясы деп аталады, ал Сэнди Лэйннен Хэм Хаусқа дейінгі бөлігі Меланхолия жолы деп аталады. Хамдағы бірнеше танымал үйлер Комон төңірегінде орналасқан, олардың ішінде Кассель ауруханасы, Лэнгем үйі және Ормели лоджасы бар, қазіргі уақытта ол Леди Аннабель Голдсмитке тиесілі. Виктория дәуірінде салынған ғимараттарға Латчмир үйі кіреді. Хэм көшесіндегі Бофорт үйі 18 ғасырдан қалған, II санаттағы мүлік болып есептеледі және 1795 жылдан 1801 жылы қайтыс болғанға дейін леди Джулиана Пенннің үйі болды. Грей Корт мектебінің аумағында Грузия стиліндегі, II санаттағы Грей Корт үйі орналасқан, қазір ол 19 ғасырдың басында бала кезінде онда тұрған кардинал Ньюманның құрметіне Ньюман үйі деп аталады. Ал 1958 жылы салынған, Хэм Комонның батысында орналасқан Лэнгем Хаус Клоуз – брутализм архитектурасының ерте мысалы. Эрик Лайонс пен Джеффри Таунсендтің SPAN Developments Ltd компаниясының алғашқы ірі тұрғын үй жобасы – Парклис 1954 жылы басталып, 1956 жылы аяқталды: ол Хэм Парадтың солтүстігінде орналасқан. Мұнда төрт шіркеу бар: Хам христиан орталығы, Сент-Эндрю шіркеуі, Сент-Томас Аквинас шіркеуі және Сент-Ричард шіркеуі.

Көлік

Хам қаласына үш автобус маршруты бар: 65, 371 және K5. Олардың бәрі қаланы Темзадағы Кингстонмен байланыстырады, ал бірінші екеуі Ричмондты да қамтиды.

Спорт

Хэм және Питершам крикет клубы 1815 жылы құрылған, және крикет әлі күнге дейін Хэм орталығында ойналады. Хэм Поло клубы Питершем жолынан ажыратылған жолдың соңында орналасқан. Клуб 1926 жылдан бері бар болғанымен, 1954 жылы ғана Хэм Хаустың ескі бағы клуб үшін поло алаңына айналдырылды. Хэм және Питершам газондық теннис клубының корттары Хэм Хаустың оңтүстік аллеясында, Грей Корт мектебімен бірлесіп орналасқан. Хэм Хаустың жанындағы Темза бойындағы бұрынғы шалғын жер 1930 жылдары Король Жорж атындағы алаңшаға айналды. Ол крикет, футбол және тенниспен айналысуға мүмкіндік береді. Бірнеше спорт клубтары мен іс-шаралар Хэм мен оның маңында орналасқан. Хэм және Питершам мылтық және тапанша клубы, 1907 жылға дейін немесе одан да ертерек құрылған, Хэм Хаустың жанында орналасқан, ішкі және сыртқы оқ ату алаңдарына ие және садақ, тапанша және мылтықпен атуға мүмкіндік береді. Кью және Хэм спорт қауымдастығы Хэм Хаус пен Темза жас теңізшілері арасындағы алаңдарда футбол және бейсболмен айналысуға жағдай жасайды. Ричмонд бейсбол және софтбол клубы жазғы маусымда Хэмдегі Коннар және Флуд алаңдарында өз үй ойындарын өткізеді. Темза жас теңізшілері парус спорты, каноэ, ашық суда жүзу және басқа да спорттық және табиғатта айналысу мүмкіндіктерін ұсынады. Кристиан Фурр (1966 жылы туған), патшалық портрет суретшісі және суретші, Хэмде тұрады. Леди Аннабель Голдсмит (1934 жылы туған) Ричмонд Паркінің шетіндегі грузин стиліндегі Ормели Лодж особняғында тұрады, онда ол сэр Джеймс Голдсмиттен туған үш баласын тәрбиеледі: жазушы және қоғамдық белсенді Джемима Хан; Зак Голдсмит, Тори партиясының өмірлік пэрі және Ричмонд Паркінің депутаты; және Бен Голдсмит, қаржыгер және қоршаған ортаны қорғаушы. Стивен Якоби, қылмыстық әдебиет жазушы және «Шетелде әділ сот процесі» қорының негізін қалаған адам құқықтары жөніндегі адвокат, Хэмде тұрады. Sunrise Radio радиосының бас директоры Тони Лит Хэмде тұрады.

Тарихи тұлғалар

Орлеандық Мария ханшайым 1865 жылы Хам қаласында дүниеге келген. Клод Боуес Лион, Гламис лорды және Сесилия Кавендиш Бентинк Хам-Коммондағы Форбс үйінде тұрды. Олардың қызы, Елизавета Боуес Лайон 1923 жылы Йорк герцогымен үйленді және 1936 жылы герцог патша Георг VI ретінде таққа отырғанда Елизавета патшайым болды. Оның үлкен әпкесі Вайолет Хайачинт Боуес Лион (1882–1893) Форбс үйінде дифтериядан қайтыс болды және Хам қаласындағы Сент-Эндрю шіркеуіне жерленді. Найджел Демпстер (1941–2007), британдық журналист, автор және теледиктор, Хам-Коммондағы Энсли Лоджда тұрды. Джордж Гейл (1929–2003), карикатурист, Хамда және Ричмондтағы Литтл Гринде өмір сүрді. Джеймс Голдсмит (1933–1997), миллиардер қаржыгер және оның отбасы Ормели Лоджада тұрды. Джон Генри Ньюман, кейін кардинал Ньюман (1801–1890), өмірінің алғашқы жылдарын Грей Кортта, Хам-стритте, Хамда өткізді. Бұл орын көк тақтамен белгіленген. Беверли Николс (1898–1983), ағылшын жазушысы және драматургы, 1958 жылдан өліміне дейін Судбрук коттеджінде актер және режиссер Сирил Батчермен (1909–1987) бірге тұрды. Джордж Гилберт Скотт (1811–1878), ағылшын готикалық стильдегі сәулетші, Хам-стриттегі сарайда тұрды. Хесба Стреттон (шынайы аты Сара Смит; 1832–1911), евангелистік балалар жазушысы, 1892 жылы Хам-Коммондағы Айвикрофтқа зейнеткерлікке шығып, 1911 жылы сол жерде қайтыс болды. Мысалы, фильмде қолданылған жергілікті газет дүкені Хамдағы Сент-Ричард шіркеуінің қарсысында орналасқан, ал басқа көріністер Грей Корт мектебінде түсірілді. 2016 жылғы "Now You See Me 2" фильмінің кейбір түсірілімдері де Хамда жүргізілді.