Кіріспе
Стив Дитко DC Comics үшін 1977 жылы жасаған ойдан шығарылған комикс кейіпкері. Кейіннен бұл кейіпкерді Питер Миллиган мен Крис Бачало Vertigo баспасының алғашқы туындыларының бірінде өңдеген. Екі нұсқасы да тағы бір DC Comics кейіпкері – Көлеңкеден (Shade) мүлдем өзгеше.
the comic book
Shade, the Changing Man is a comic book character created by Steve Ditko for DC Comics in 1977. The character was later adapted by Peter Milligan and Chris Bachalo in one of the first Vertigo titles. Both versions of Shade are distinct from the Shade, another DC Comics character.
Баспа тарихы
Шаяндар, өзгермелі адам, басқа өлшемдегі Мета планетасынан қашқан адамның тарихын айтты. Шаяу (толық аты Рак Шаяу) өзін күш өрісімен қорғаған және өзінің үлкен, қисық келген нұсқасын көрсетуге мүмкіндік берген ұрланған "М жилет" (немесе оның ойлап тапқан атымен Мирако жилет) арқылы күш алды. Бұл кейіпкер Дитконың көп жылдар бойы негізгі баспаға жасаған немесе жасауға көмектескен алғашқы кейіпкері болды. DC Comics-ке қайта оралғанға дейін Дитко өзінің Мистер А. сияқты кейіпкерлерімен жұмыс істеді. Шаяу, негізгі супергеройларға қайта оралу болды, бірақ Шаяу DC Ғаламшарымен ешқандай байланыс көрсетпеді (дегенмен, хаттар бағаналарында оның онда болуына ешқандай себеп жоқ екені айтылды). Майкл Флейшер Дитконың сюжеті мен суреттеріне негізделген сериалдың сценарийін жазды. Оның сериясы 1978 жылы сегіз екі айда бір рет шығып тұрды, бірақ "DC Имплозиясы" салдарынан күрт тоқтатылды – бұл DC желісінің қысқаруы болды, нәтижесінде олардың кітаптарының үштен бірі қыркүйек айындағы шығарылымдарға дейін тоқтатылды. Тоғызыншы, ұзартылған нұсқасы, Дитконың жаңа кейіпкері Odd Man-нің тұсаукесерімен бірге шығарылды, бірақ ол тек 1978 жылы DC-нің "Тоқтатылған комикстер кавалериясының" бөлігі ретінде жарияланды. Odd Man оқиғасының жаңартылған нұсқасы Detective Comics #487 (1979 жылғы желтоқсан, 1980 жылғы қаңтар) басылымдарында жарық көрді. Екі оқиға да "Стив Дитконың омнибусы" томында жарияланды. 1 (2011), Дитконың DC жұмыстарының қатты мұқабалы жинағы. Осыдан кейін Шаяу DC Ғаламшарына қабылданды және Infinite Earths дағдарысы мини-сериалында қысқа ғана пайда болды, сондай-ақ Өзін-өзі өлтіруші отрядта тұрақты кейіпкерге айналды.
Бастапқы серия
Рац Шейд, Жерге жақын Мета-зонадағы әлемнің құпия агенты, оның арасында Нөлдік аймақ орналасқан, опасыздық айыбымен айыпталып, өлім жазасына кесілді. Әр түрлі оқиғалардың нәтижесінде Шейд атын ақтау үшін Жерде біраз уақыт өткізді, бұл процесте ұрланған Miraco Vest-тің (M Vest) қалдықтарын пайдаланды, бірақ Мета билігінің қарсылығына тап болды. Оның аты біртіндеп тазаланды, бірақ ол іздестіріліп жатқан адам болып қала берді, және Шейд M жилетін қолдануын жалғастырды. Шейдтің бұрынғы сүйіктісі Меллу Лорон, оның ата-анасын мүгедек қылған жарылыс үшін оны өлтіргісі келді. Оның анасы, Жоғарғы Шешім шығарушы (немесе Суде) деп аталатын механикалық монстрді басқарды, және оның өз жоспарлары болды. Метандықтардың Жерде Оккульттік зерттеу орталығы (ОЗЗ) деп аталатын бекінісі бар. Орталықты Wizor, Леноның көмегімен басқарды. Меллу бір кезде оны басқарды. ОЗЗ Мета туралы толық шындықты айту арқылы жұмыс істейді, бірақ көпшілік оған күліп қана қалады. Меллу Шейдты өлтіргісі келгенде, Шейдті түрмеден босатуға себеп болған тәртіпсіздік кезінде босатылған, одан да қауісті қылмыскерлерге басымдық берілуі оны қатты ашуландырып, ұйымнан кетуіне әкелді. Доктор Саган Меллуға Шейд оны Нөлдік аймақтың өлімге алып келетін бөлігі – "Қаңғыбастық аймағынан" құтқарып қалғанының видеожазбасын көрсеткенде (одан Шейдтен басқа ешкім, жилеттің арқасында, барлық дене күшін сарқып, айқайлап шыға алмады), ол Шейд туралы ойын өзгертті, тіпті оны тұтқындаған адам болғанына қарамастан. Соңғы бапта Президент Олонның опасыздық айыбы бойынша қолы байланып қалды. Ол Шейдты кінәсіз деп есептесе де, сот өлім жазасын жойғанға дейін ол әлі де өлім жазасына кесілген, ал полковник Кросс оның қорғанына дәлелдер жинады. Осының бәрімен бірге ол (Шейд) Нөлдік аймаққа секіріп, Қаңғыбастық аймағының құшағына тапсырылды.
Өзін-өзі өлтіруші жасақпен бірге жүгіру
Шаян ақыры "Аңсыздық аймағында" өмір сүреді. Өзін-өзі өлтіруші отряд, Nightshade-дің туған өлшемінен шыққаннан кейін, осы жерге жетеді және Шаян өзінің M Vest-ін реттей алады, арқасында ол өзін және отрядты Жерге телепорттайды. O.R.C. Доктор З.З. және Метан қылмыскерлерінің қолына көшеді. Олар бұл жерді Жерді, содан кейін Метаны жаулап алу үшін база ретінде пайдалануды жоспарлайды. Шаянның оларды тоқтату жоспары "Шексіз Жерлердегі Дағдарыс" салдарынан және Нөлдік Аймақта қалып қоюынан бұзылады. Ақырында оны отряд құтқарады. Шаянның З.З.-ді тоқтатуға жасаған екінші әрекеті сәтті аяқталады, бірақ Метан билігі оны әлі де қамауға алуға ниетті. Рик Флэг тапаншасын шығарып, Шаянға отрядпен бірге кетуге рұқсат береді. Шаянға миссияларға көмектесуінің орнына Метаға оралу үшін техникалық көмек ұсынылады. Шаян келіседі, бірақ Жердің технологиясы бұл міндетке қабілетті ме екеніне көзі жетпейді. Шаян сондай-ақ 2-шы нөмірде қаза тапқан, кейін Onslaught-тың цифрлық серігі Ifrit болған, бұрынғы отряд мүшесі Mindboggler-ге көмектесуге тырысады. Шаянның отрядта қалудың дұрыс екендігіне күмәні күшейеді. Сондықтан Лашина (Дюшесс кейпінде) оған Апоколипске тоқтау арқылы туған өлшеміне қайтару туралы ұсыныс жасағанда, Шаян келіседі, алда не күтіп тұрғанын білмей. Ол Виксенді және Капитан Бумерангты құрықтауға мәжбүр болады (бірақ соңғысын құрықтағанына өкініш білдірмейді). Шаян өзінің іс-әрекеттерінің дұрыс емес екенін түсінеді, бірақ басқа амалы болмады деп ойлайды. Лашина оны Апоколипсте мүмкіндігінше тез сатқындық жасайды. Шаянның бірнеше досы – ұшқыш Бриско, азаматтық Фло Кроули (X жұмыс тобының қолдау тобының бір бөлігі) және жаман доктор Лайт Parademons және Female Furies-ке қарсы шайқаста қаза табады. Дарксайд пайда болып, қақтығысты шешеді, отрядты және оның қаза тапқандарын үйлеріне қайтарады. Кінәмен ауырған Шаян туған өлшеміне қайта оралады. Содан бері оның қайда екені белгісіз.
Питер Миллиган және Вертиго жылдары
1990 жылдың шілдесінде, Шейдтің «Өзін-өзі өлтіруші отрядта» соңғы рет пайда болғаннан кейін алты ай өткен соң, Питер Миллиган мен Крис Бачало Шейдті жаңартты, ол Нил Гейманның «Сандмен» және Грант Моррисонның «Жануар адам» туындыларымен бірге «Британдық шабуыл» деп аталған құбылыстың бір бөлігіне айналды. Жаңа серия әлі де DC ғаламында өрбіді: Джон Константин үш бөлімді сюжеттік желіге қатысты, «Бейнебес өлім» 50-ші нөмірде шағын эпизодта пайда болды, ал 1999 жылғы «Тотемдер» атты жеке басылымда Шейд басқа Vertigo кейіпкерлерімен бірге көрінді. Комикс өзінің бастапқы түбірінен тез алыстады. Миллиган мен Бачало Рэк Шейдті планетаны жайлаған естен шығару толқынын тоқтату үшін Жерге жіберілген, махаббатқа тойған қызыл шашты ақын ретінде қайта жасайды. Оның M жилеті шындықты өзгерте алатын Естен шығару жилетіне айналды. Брендан Маккартидің кейіпкерлер суреттемелеріне сүйене отырып, Бачало комикске ерекше стиль берді, оны кейіпкердің басқа DC ғаламындағы көріністерінен ерекшелендірді. Алғашқы серия Шейдтің Жерге саяхат еткенде өзін көңіл көтеру үшін құрастырған әңгімесі ретінде қайта қарастырылды (бірақ «Өзін-өзі өлтіруші отрядтағы» қызметі түсіндірілмеді). Миллиган серия барысында Шейдті бірнеше рет өлтірді, әр жолы оны басқа бейнеде қайта тірілтті: әйел; қара шашты есінен шығып қалған адам; қызыл шашты, сезімсіз мод; және шаршаған, сақал қоймаған маниялық адам. Сериал кейде дау тудыратын және DC-нің стандартты туындыларынан ерекшеленетін идеялар мен тұжырымдамаларды қолданды (мысалы, JFK-нің қазасы және трансгендерлік). Осы «ересектерге» арналған» тақырыптарды «Shade» және басқа туындылардан ажырату үшін DC 1993 жылы Vertigo таңбасын құрды. «Shade» 33-ші нөмірден бастап Vertigo-ның алғашқы туындыларының бірі болды. «Shade» Vertigo үшін тұрақты сатылып, жанкүйерлердің сүйіспеншілігін ұстап тұрды. Туынды 1996 жылы тоқтатылғанға дейін 70 нөмірге дейін жарық көрді. 2003 жылы Питер Миллиган мен суретші Майк Оллредтің арнайы бір бөлімі Vertigo-ның 10 жылдығын тойлауға арналған шара ретінде жарық көрді. 2004 жылы «Shade» журналының алғашқы алты нөмірі Vertigo саудалық жинағы ретінде қайта басылды. 2010 жылдың тамызында «Hellblazer» #268-де Шейд, Өзгергіш Адам қайта оралды, бұл жолы Миллиган жазған сюжеттік желілерде Джон Константиннің көмекші актерлік құрамының мүшесі ретінде. «Шексіз Жерлердегі Абсолюттік дағдарыс» атты кітапқа сәйкес, екінші серияның оқиғалары бастапқыда DC көпғаламындағы 85-ші Жерде, оның жойылғанға дейін орын алды.
DCU-ға қайта оралу
2011 жылы Шейд Джефф Джонстың «Flashpoint» мини-сериалында және оның туындысы «Flashpoint: Secret Seven» (Питер Миллиган жазған) мини-сериалында Secret Seven жетекшісі ретінде бейнеленді. «Flashpoint» оқиғасынан кейін, «The New 52» (DC Comics әлемінің жаңа басталған нұсқасы) аясында, Шейд Питер Миллиган жазып, Микель Джанин салған «Justice League Dark» атты жаңа серияның алғашқы сюжеттік желісіндегі негізгі кейіпкерлердің бірі болып көрінеді.
Патшалықтың келуі
Kingdom Come-де Алекс Росс Shade III-ді, қара нұсқасын жасады. Ол "классикалық, батырлық бейнесіне жақын" деп сипатталады және Питер Миллиганның Shade-інен гөрі Стив Дитконың Shade-іне көбірек ұқсайды.
JLA: Тырнақ
Классикалық Шейдтің тағы бір Elseworlds нұсқасы JLA: The Nail комиксінде Outsiders тобының мүшесі ретінде пайда болды.
Жалындық нүктесі
2011 жылы Шайд «Flashpoint: Secret Seven» арқылы DC Universe-ке оралды, бұл «Flashpoint» кроссоверінен туындаған шектеулі серия. Сериалды Питер Миллиган жазды, ал суреттерін Джордж Перес салған. Бұл Шайд нұсқасы сыртқы түрінен Вертиго нұсқасына ұқсас, бірақ кейіпкердің түпнұсқа Стив Дитко жасаған нұсқасынан да элементтер алған. Сериалда тарих Флэштің қатысымен кездейсоқ түрде өзгереді, нәтижесінде көптеген кейіпкерлердің жаңа бейнесімен суреттелген өте өзгеше уақыт желісі құрылады. Мұнда Шайд – «Құпия жетілік» деп аталатын батырлар тобының жетекшісі, оның құрамында сиқыршы қыз және Gemworld принцессасы Аметист бар. Шайд пен басқалары Атлантида мен Жаңа Темискира арасындағы апатты соғысты тоқтату мақсатымен Киборгпен бірге жұмыластырылады.
DC-нің жас жаныбары
2016 жылдың қазан айында DC жаңа баспасын ұсынды: Young Animal. Алғашқы туындыларының бірі – "Shade, The Changing Girl", онда белгілі Рац Шейдтің поэзиясына ғашық Лома атты әйел метаны бейнеленген. Ол бір музейден "Ақымақ жилетін" ұрлап, Жердегі Меган Бойер деген комада жатқан жасөспірім қыздың денесіне ие болады. Бұл жаңа нұсқаның авторы – Сесил Кастелуччи, суретшісі – Марли Зарконе. 2018 жылдың наурыз айынан бастап, көптеген Young Animal туындылары сияқты, серия атауын өзгертті. Қазіргі таңда "Shade, The Changing Woman" деп аталады. "Shade, the Changing Girl" "Сүт соғыстары" оқиғалары аясында аяқталып, "Shade, The Changing Woman" ретінде қайта жаңғырылды, ол алты нөмірден тұрады және шілдеде аяқталды. Атау өзгергеннен кейін кітаптың мәнері терең ойлырақ болды, себебі Лома кішкентай қаласынан шығып, бірнеше жерлерді аралап, ал кітаптың назары бұрынғы туындыда таныстырылған екінші дәрежелі кейіпкерлерге ауысты. Лома өзінің жолын таба алмауы, депрессия, шетелдіктерге деген жеккөрушілік, тағдыр және шеттену тақырыптарын зерттей отырып, ақырында Рац Шейдпен кездеседі және оқиға бұрынғы Vertigo нұсқасымен байланысады. Екі аталымда да Ломаның ізбасары – Ривер Джонсон бейнеленген. Ол Лома Шейдтің "М" жилетін ұрлағаннан кейін көшірілген шағын қаланың қарапайым жасөспірімі еді. Ривер Ломаның жасырын ғарыштан келгеніне көз жеткізіп, Жердегі алғашқы досы мен сенімді серігіне айналды. Лома сияқты Ривер де бисексуал және M жилетін алғаннан кейін "Shade, The Changing Man" псевдонимін алған алғашқы қара нәсілді адам.
Жинақталған басылымдар
Түпнұсқа Стив Дитко сериясы The Steve Ditko Omnibus Vol. 1 (2011 ж.) жинағында топтастырылған, дауыстық рөлін Бенджамин Дискин сомдады.
Фильм
Шаяндар "Әділет лигасы: Жарық нүктесі парадоксінде" сөйлемейтін эпизодтық рөлде пайда болады.