Кіріспе

Нью-Эхота 1825 жылдан бастап 1830 жылдардың соңындағы мәжбүрлеп көшіруге дейін АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы чероки ұлтының астанасы болды. Жаңа Эхота қазіргі Гордон округінде, солтүстік-батыс Джорджияда, Калхун қаласының солтүстігінде орналасқан. Ол Ресакадан оңтүстікке қарай, қазіргі Жаңа қаланың жанында, черокилерге Ustanali деп белгілі болған жерде жатыр. Бұл орын мемлекеттік саябақ және тарихи ескерткіш ретінде сақталған. 1973 жылы ол Ұлттық тарихи ескерткіштер ауданы деп жарияланды. Орын Кусаватти және Конасауга өзендерінің қосылған жерінде орналасқан, олар бірігіп Кусанала өзенін құрайды, ол Кооса өзенінің саласы. Археологиялық зерттеулер Нью-Эхота жері черокилерден мыңдаған жылдар бұрын ежелгі жергілікті мәдениеттермен мекенделгенін көрсетті. Ол Гансагии немесе Гансаги деп аталған. Черокилер оны 1825 жылы астана етіп алғаннан кейін, Аппалачи тауларының батыс жағындағы Оверхилл қалаларының бірі болған, Кіші Теннесси өзенінің төменгі ағысында орналасқан бұрынғы бас қаласы Чотаның құрметіне Жаңа Эхота деп атады.

Тарих

Гансагиге көшіп, Жаңа Эхота қауымдастығын құруға дейін, чероки тайпасы 1788 жылдан бастап Кусаватти өзенінің жанындағы Устанали қаласын өздерінің орталық резиденциясы ретінде пайдаланған. Олар еуропалық американдықтардың қоныс салуының күшімен шығыс Теннесси және батыс Оңтүстік Каролинадан оңтүстікке қарай көшіп келді. Устанали 1777 жылы Оңтүстік Каролинаның солтүстік-батысындағы чероки тайпасының төменгі қалаларынан келген босқындармен құрылған. Сол жылы Олд Тассел және бірнеше чероки басшылары Франклин штатының (қазіргі Теннесси штаты) өкілдерімен келісім шарты жасасқанда ақтар тарапынан өлтірілді. Оған жауап ретінде, шекарадағы жауынгерлер еуропалық американдық қоныс салушыларға жасаған шабуылдарын күшейтті. Чикамауга черокилері, Драггинг Каноэ бастаған топ, Холстон өзенінің бойындағы еуропалық американдықтардың қоныстануына қарулы қарсылық көрсетті. Кішкентай Түркия өлтірілгеннен кейін чероки тайпасының басшысы болып сайланды, бірақ олардың біртұтас үкіметтік құрылымы болған жоқ. Оверхилл черокилері чероки тайпасы кеңесінің орнын Чотадан Устаналиге көшірді. Жаңа Эхота, Оверхилл черокилерінің бұрынғы астанасы Чотаның құрметіне аталды, олар Аппалачи тауларының батысында тұрды және бұрын Кішкентай Теннесси өзенінің төменгі ағысында көптеген қалаларға ие болды. Жаңа Эхотаның ағылшын тіліндегі кең таралған аталымдары "Ньютаун" немесе "Жаңа қала" болды. Бұл атаулар әлі күнге дейін мемлекеттік саябақтың маңындағы аймақтарды атау үшін қолданылады. Кейінірек ағылшын-американдық қоныс салушылар бұл аймақты "Форк" және "Форк Ферри" деп атады, себебі өзендердің қосылған жерінде ерте заманда көлік қатынасы дамыған. 1819 жылы чероки тайпасының үкіметі Жаңа Эхотада жинала бастады. 1825 жылдың 12 қарашасында чероки тайпасы Жаңа Эхотаны өздерінің ресми астанасы деп жариялады. Олар әділеттік мәселелерін қарау үшін кеңес пен жоғарғы сотты құрды. Тайпалық кеңес екі қабатты Кеңес үйін және Жоғарғы сотты салуды қамтитын құрылыс бағдарламасын бастады. Кейіннен олар чероки тайпасының алғашқы газеті – "Чероки Феникс" баспаханасын салды. Элиас Будино бас жазушы және редактор болды. Миссионер және баспагер Самуэль Ворчестер алғашқы үнді газетін шығарды. Будино оны ағылшын және чероки тілдерінде жазды, соңғысы үшін 1820 жылы Секуа ойлап тапқан жаңа әліпбиді пайдаланды, ал әріптерді Ворчестер құйды. Жаңа Эхотаның шеткі аймағында жеке үйлер, дүкендер, паром және миссионерлік станция салынды. Қала жылдың көп бөлігінде тыныш болды, бірақ кеңес отырыстары үлкен әлеуметтік жиналыстарға мүмкіндік берді. Осы отырыстар кезінде қалаға жүздеген чероки тайпасының өкілдері жиналды, олар жаяу, атпен немесе сәнді кареталармен келді. 1832 жылы Конгресс Үндістерді жер аудару туралы заңды қабылдағаннан кейін, Джорджия чероки тайпасының аумағын алтыншы жер лотереясына қосты, чероки тайпасының жерін еуропалық американдықтарға (ақтарға) бөлді. Бірақ чероки тайпасы бұл жерді штатқа ешқашан берген емес. АҚШ Жоғарғы Соты чероки тайпасының өздерінің жерлеріне құқығын растағанмен, Джорджия оларды одан бас тартуға қысым жасауын тоқтатпады. Алты жыл бойы Джорджия гвардиясы чероки тайпасына қарсы әрекет етіп, оларды өздерінің жерлерінен қуды. 1834 жылы Жаңа Эхота сөнген қалаға айналды. Кеңес отырыстары чероки тайпасының (қазіргі Теннесси штаты) Ред-Клей қаласына көшірілді. Америка Құрама Штаттары чероки тайпасын Үндістан аумағына көшіп кетуге шақырды, оларға Грузиядағы жерлеріне айырбастау үшін жер ұсынды. 1835 жылдың 29 желтоқсанында чероки тайпасының шағын тобы (100-500 чероки тайпасының өкілдері, Риджиттер немесе Келісім партиясы деп белгілі, олар чероки тайпасының азшылығын құрады) Элиас Будиноның үйінде Жаңа Эхота шартын жасады. Шартына қол қойғандардың ішінде майор Ридж, Джон Ридж және Джон Росс ағасы Эндрю Росс болды. Келіссөздер чероки тайпасының кейбір құқықтарын сақтауға мүмкіндік береді деп сеніп, олар қалған жерлерін беруге және Миссисипи өзенінің батысындағы жерлерге айырбастау үшін көшіп кетуге келісті. Чероки тайпасы сол батыс аумақта өз билігін жүргізуге тиіс болды. АҚШ үкіметінде чероки тайпасының басым көпшілігін білдіретін Джон Росс қарсылық білдіргеніне қарамастан, Сенат келісімді ратификациялады. АҚШ үкіметі ақырында чероки тайпасының көпшілігін оңтүстік-шығыстан қуды. 1838 жылы Уинфилд Скотттың басшылығындағы АҚШ әскері чероки тайпасын Джорджия штатынан күштеп шығара бастады. Жаңа Эхотада, Форт-Уол деп аталатын чероки тайпасының концлагері орналасқан. Бұл Гордон және Пикенс округтерінен шығарылған чероки тайпасын ұстады. Чероки тайпасының алғашқы тобы Чаттанугадан оңтүстіске қарай 4 шақырым жерде орналасқан Чаттануга тайпасының жеріне (Теннесси штаты) көшіп кеткен кезде, оңтүстік және шығыс округтардан келген чероки тайпасының өкілдері де осында орналастырылды.

Тарихи орны

1838 жылы чероки тайпасы толықтай қоныс аударылғаннан кейін, олардың астанасы 100 жылдан астам уақыт бойы тастамалданған күйде қалды. Көптеген құрылыстар жойылды, бірақ кейбір үйлер пайдаланыла берді. Ең танымал үй – Ворстерге тиесілі болған үй, ол «Жаңалықшы» деп аталды және чероки тайпасына миссионер болып қызмет еткен. Жер иелері жерді мемлекетке сақтап қалу үшін берген кезде, Ворстер үйі – қалған ең ірі құрылыс, екі жылдан бері бос тұрды. Осы уақыт ішінде үйдің жағдайы нашарлаған. 1930 жылдан 1950 жылға дейін Конгресс бұл жерді «Жаңа Эхота ескерткіші – ұлттық мұражай» деп белгіледі. 1954 жылдың наурыз айында Грузия тарихи комиссиясының археологы Льюис Ларсен және оның бес әріптесі Жаңа Эхота жерін қазу жұмыстарын бақылауға тағайындалды. Топ чероки қонысының және одан бұрынғы жергілікті халықтардың мәдениеттерінің куәліктерін тапты. Олар Ұлттық саябақ қызметінің археологы Джо Колдуэлл мен тағы екі жұмысшыны келесі екі айға қазба жұмыстарын жалғастыруға шақырды. Олар 1802 жылғы испандық монета, ыдыс-аяқ, тұрмыстық заттар, аяқ киімнің қалдықтары, аздаған мөлшерде қорғасын және 1700-ге жуық басқа да заттарды тапты. Олардың 600-ы чероки тайпасына тиесілі екені анықталды. Стандартты табылған заттар мен көптеген ғимараттардың қалдықтарынан басқа, Ларсен мен Колдуэлл чероки тайпасының «Феникс» газетін басу үшін қолданылған әріптердің үлгісін тапты. 1957 жылы осы археологиялық жаңалықтардан кейін Грузия Жаңа Эхота қаласын мемлекеттік саябақ ретінде қайта құруға рұқсат берді. Олар Кеңес үйі, Жоғарғы сот, баспахана, «Чероки Фениксі» ғимараты, орташа отбасының үйін бейнелейтін қарапайым чероки шатыры және орта тапқа жататын чероки үйі сияқты ғимараттарды қайта салды. Бас Джеймс Ваннға тиесілі Ванн тавернасы қалпына келтірілді. Қазіргі заманғы шегелер мен ағаш бөліктері қолданылды. Ол Форсайт округінен, Грузиядан көшірілді (Бас Ван Грузия бойынша 14 тавернаға ие болған), өйткені бастапқы Жаңа Эхота Ванн тавернасы қиратылған еді. Саябақта Будино үйінің орны бар. Ворстер үйі 19 ғасырғы түріне келтірілді. Кешендегі ғимараттар ашық ауадағы мұражайды құрайды. Басқа жерлер жұртшылыққа ашық емес, өйткені олар жеке меншікте. Жаңа Эхота саябағының қарсы бетінде сол дәуірдегі екі ферма орналасқан, бұрын олар чероки әйелдеріне үйленген ақ нәсілді ер адамдарға тиесілі болған. Бұл жерлер «Элкс» клубының гольф алаңының бөлігі болып табылады. Жаңа Эхота тарихи саябағы 1962 жылы көпшілыққа ашылды. «Чероки Фениксі» кеңсесінде алғашқы американдық үнді газетін басу үшін қолданылған 600 дана әріптер көрсетілді. Кейіннен кейбір әріптер саябақ құрған мұражай мен зерттеу орталығына көшірілді. Ньютаун жолы – туристерді Таун-Крикке (Жаңа Эхотаның орталығында) жеткізетін 1,2 мильдік экскурсиялық жол. Осы аймақта кеңес отырысы кезінде чероки тайпасының көпшілігі орналасқан. 1973 жылы Табиғи ресурстар департаменті, сондай-ақ Джорджия мемлекеттік саябақтары мен тарихи орындары деп аталатын мекеме Жаңа Эхота саябағын басқаруға алды. Ол осы тарихи орынды пайдалануды және күтіп-ұстауды жалғастыруда. Бұл орын 1973 жылы АҚШ Ішкі істер министрлігімен Ұлттық тарихи ескерткіш деп танылды, бұл АҚШ-тағы ең жоғары награда. 2019 жылдың 10 ақпанында бұл орын Parks On The Air бағдарламасына қосылды.