Кіріспе

Математикалық логикада интуиционистік логиканың Брауэр-Хейтинг-Колмогоров интерпретациясы, немесе БХК интерпретациясы, Л. Е. Ж. Брауэр және Аренд Хейтинг, сондай-ақ Андрей Колмогоров дербес ұсынған. Оны кейде Стивен Клиннің іске асыру теориясымен байланысты болғандықтан, іске асыру интерпретациясы деп те атайды. Бұл интуиционистік логиканың стандартты түсіндірмесі болып табылады.

Түсіндіру

Түсіндірілімде берілген формуланың дәлелі ретінде не көзделгені айтылады. Бұл формула құрылымы бойынша индукция арқылы анықталады:

-ның дәлелі – бұл жұп, мұнда -ның дәлелі және -ның дәлелі болады. -ның дәлелі – немесе, мұнда -ның дәлелі, немесе, мұнда -ның дәлелі. -ның дәлелі – бұл функция, ол -ның дәлелін -ның дәлеліне айналдырады. -ның дәлелі – бұл жұп, мұнда -ның элементі және -ның дәлелі болады. -ның дәлелі – бұл функция, ол -ның элементін -ның дәлеліне айналдырады. Формула мына түрде анықталады: , сондықтан оның дәлелі – бұл функция, ол -ның дәлелін -ның дәлеліне айналдырады. -ның дәлелі жоқ, бұл абсурд немесе төменгі тип (кейбір бағдарламалау тілдерінде тоқтамайды). Бастапқы өрнектің түсіндірілуі контекстен белгілі болады деп есептеледі. Арифметика контекстінде -ның дәлелі – екі терминиң мәнін бір санға келтіретін есептеу. Колмогоров осыған ұқсас жолмен жүрді, бірақ өзінің түсіндірілімін мәселелер мен шешімдер тұрғысынан баяндады. Формуланы растау – бұл сол формуламен бейнеленген мәселенің шешімін білуді мәлімдеу. Мысалы, - бұл -ны -ға келтіру мәселесі; оны шешу үшін -ның шешімі берілгенде - мәселесін шешу әдісі қажет.

Абсурдтың анықтамасы

Жалпы алғанда, логикалық жүйенің формальды жоққа шығару операторы болуы мүмкін емес, сондықтан «жоқ» дегеннің дәлелі болмағанда; Гёдельдің толық еместік теоремаларын қараңыз. BHK интерпретациясы «жоқ» дегенді абсурдқа алып келу деп түсіндіреді, яғни абсурдқа белгіленген , сондықтан дәлелі – бұл дәлелін абсурдқа түрлендіретін функция. Абсурдқа мысал арифметикада кездеседі. 0 = 1 деп есептейік және математикалық индукция арқылы жүрелік: 0 = 0 теңдік аксиомасы бойынша. Енді (индукция гипотезасы бойынша), егер 0 белгілі бір n табиғи санына тең болса, онда 1, n + 1-ге тең болар еді (Пеано аксиомасы: Sm = Sn егер және тек қана m = n болса), бірақ 0 = 1 болғандықтан, 0 сондай-ақ n + 1-ге тең болар еді. Индукция бойынша, 0 барлық сандарға тең, демек, кез келген екі табиғи сан тең болады. Сондықтан, 0 = 1 дәлелінен кез келген қарапайым арифметикалық теңдікті, осылайша кез келген күрделі арифметикалық тұжырымды дәлелдеуге болады. Бұған қоса, бұл нәтижеге қол жеткізу үшін 0 кез келген табиғи санның «мұрагері емес» дегенді айтатын Пеано аксиомасын пайдалану қажет емес. Бұл 0 = 1-ді Heyting арифметикасында қолдануға ыңғайлы жасайды (ал Пеано аксиомасы 0 = Sn → 0 = S0 түрінде қайта жазылады). 0 = 1-ді осылай қолдану жарылыс принципін растайды.

Функцияның анықтамасы

BHK түсіндіруі бір дәлелді екіншісіне түрлендіретін немесе доменнің бір элеметін дәлелге түрлендіретін функцияның не екендігі туралы қабылданған көзқарасқа байланысты болады. Конструктивизмнің әртүрлі нұсқалары осы мәселеде келіспейді. Клиннің іске асырылатындық теориясы функцияларды есептеуге болатын функциялармен теңестіреді. Ол Heyting арифметикасымен айналысады, онда квантификация домені – табиғи сандар, ал бастапқы тұжырымдар x = y түрінде болады. x = y дәлелі – егер x пен y мәндері бірдей болса (бұл табиғи сандар үшін әрқашан шешіледі), әйтпесе дәлел жоқ. Содан кейін олар индукция арқылы күрделі алгоритмдерге құрастырылады. Егер лямбда-есептеу функция ұғымын анықтаса, онда BHK түсіндіруі табиғи дедукция мен функциялар арасындағы сәйкестікті сипаттайды.