Қайтар жол өзені

Кіріспе

1954 жылы Отто Премингердің түсірген фильмі. 1954 жылғы фильм.

"River of No Return" – Отто Премингердің режиссерлік жұмысы, Роберт Митчем мен Мэрилин Монро бас рөлдерде ойнаған 1954 жылғы американдық вестерн фильмі. Франк Фентонның сценарийі Луи Ланцтың 1948 жылғы итальяндық "Велосипед ұрылары" фильмінен алынған сюжетке негізделген. Фильм Канаданың Роки тауларында Technicolor және CinemaScope форматында түсіріліп, 20th Century Fox компаниясы тарапынан көрсетілді.

Сюжет

Фильм 1875 жылы АҚШ-тың солтүстік-батысында орналасқан, фильмде басқа адамды қорғап жатып бір адамды өлтіргені үшін жазасын өтегеннен кейін түрмеден шыққан жесір Мэтт Кальдер (Роберт Митчем) туралы әңгімеленеді. Ол гүлденген шатыр қаласына келіп, оны сол жерге әкелген адам оны тастап кеткеннен кейін, би залы әншісі Кейдің (Мэрилин Монро) қамқорлығына берілген тоғыз жасар ұлы Маркты (Томми Реттиг) іздеп келеді. Мэтт өзіне мүлдем бейтаныс Маркқа екеуі аулау, балық аулау және шаруашылықпен айналысатын өмір сүруге уәде береді. Кейдің күйеуі, құмар ойыншы Гарри Уэстон (Рори Калхун), оған покерде ұтып алған алтын кенішінің құжатын тапсыру үшін Кеңес қаласына бару керектігін айтады. Олар бір бүркемелі салмен өзенге қарай жүзіп, Кальдер фермасы маңында бұрқасындыларда қиындыққа тап болғанда, Мэтт пен Марк оларды құтқарады. Гарри Мэтттің мылтығы мен атын сатып алуға ұсыныс жасайды, сонда ол Кеңес қаласына құрлықпен жетеді. Мэтт бас тартқанда, Гарри Мэтті есінен танып, ат пен мылтықты ұрлайды. Кей Мэт пен Маркқа қамқорлық жасау үшін қалады, ал үшеуі далада қалады. Жаушыл үндістер фермаға шабуыл жасағанда, үш адам Гарридің салға отырып, өзеннен құтылуға мәжбүр болады. Сол түні олар өзен жағасында қостарын тігеді, ал Мэтт пен Кей Гарриді қуып шығудың ақылға қонымды екендігі туралы айтысады. Мэтт Кейдің балаға қауіп төндірген адаммен неліктен үйленетінін сұрайды, содан кейін ол оған Гарри ешқашан Мэтт сияқты адамды өлтірмегенін еске салады. Марк олардың әңгімелерін естіп, Мэттке өзінің өткені туралы шындықты ашуға мәжбүр болады. Үшеуі де сапарларын жалғастыра бергенде, Кей Мэтттің батылдыққа, оған және Маркқа деген мейірімділігіне риза болады. Жол бойында олар бірнеше сынақ пен қиындықтармен күресуге мәжбүр болады, соның ішінде тау арыстанының шабуылы; алтын іздеушілер Сэм Бенсон мен Дейв Колби, Гарридің өздерінің талабын ұрлағаны үшін; және екінші үнді соғысы. Ең ауыр саяхаттан кейін ең нашар су тасқынынан кейін үш адам Кеңес қаласына келіп, Гарримен бетпе-бет келеді. Гарри Мэттке атқанда, Марк Гарриді дүкенде тексеріп отырған мылтығымен арқасынан атып өлтіреді. Нәтижесінде Марк өзінің әкесінің неліктен көп жыл бұрын осындай тәсілмен адамды ату керектігін түсінеді. Кейін Кей жергілікті салоннан жұмыс табады. Ол ән айтып жатқанда, Мэтт салонға кіріп, Кейді иығына тастап, оны Маркпен бірге фермасына алып кетеді. Ол қуана-қуана онымен бірге кетеді. Соңғы сахнада Кей биік үккілі шоу-кызы аяқ киімін көшенің арғы жағына лақтырып тастайды, бұл оның бұрынғы өмірінен бас тартуы.

Set in the Northwestern United States in 1875, the film focuses on taciturn widower Matt Calder (Robert Mitchum), who has recently been released from prison after serving time for killing one man while defending another. He arrives in a boomtown tent city in search of his nine year old son Mark (Tommy Rettig), who was left in the care of dance hall singer Kay (Marilyn Monroe) after the man who brought him there, as Matt had arranged, abandoned him. Matt promises Mark, a virtual stranger to him, the two will enjoy a life of hunting, fishing and farming on their homestead. Kay's fiancé, gambler Harry Weston (Rory Calhoun), tells her they must go to Council City to file the deed on a gold mine he won in a poker game. They head downriver on a log raft, and when they encounter trouble in the rapids near the Calder farm, Matt and Mark rescue them. Harry offers to buy Matt's rifle and horse so as to reach Council City by land. When Matt refuses, Harry knocks Matt unconscious and steals both horse and rifle. Kay chooses to stay behind to take care of Matt and Mark, and the three are stranded in the wilderness. When hostile Indians attack the farm, the three are forced to escape down the river on Harry's raft. That night they set up camp by the river, and Matt and Kay argue about the wisdom of pursuing Harry. Matt asks why Kay would choose to marry a man who had endangered a child, whereupon she reminds him that Harry never killed a man like Matt did. Mark overhears their discussion, and Matt is forced to reveal the truth about his past to his son, who is unable to comprehend why his father acted as he did. As the three continue their journey, Kay comes to appreciate Matt's bravery and the tender way he cares for both her and Mark. Along the way, they are forced to deal with a series of trials and tribulations, including a mountain lion attack; gold prospectors Sam Benson and Dave Colby, who are after Harry for stealing their claim; and a second Indian war party. After a difficult ride through the worst of the rapids, the three arrive in Council City and confront Harry. Harry shoots at Matt, prompting Mark to shoot Harry in the back, using a rifle that he was inspecting in the general store. As a result, Mark comes to understand why his father had to shoot a man in a similar fashion so many years before. Afterwards, Kay finds a job at the local saloon. While she is singing there, Matt walks into the saloon and throws Kay over his shoulder to take her back to his farm along with Mark. She happily leaves with him. The final scene is Kay throwing her high heeled showgirl shoes from their buckboard into the street, a renunciation of her old life.

Түсірілім

1953 жылдың маусым айының соңында актерлер мен түсіру тобы Калгариге аттанды. Одан олар арнайы пойызбен Банф-Спрингс қонақ үйіне сапарлады, ол Канададағы түсірілімдер кезінде олардың базасы болды. Монроға актерлік жаттықтырушысы Наташа Лайтес ілесіп келді. Премингер бастапқыда жаттықтырушымен келіспеді. Ол клиентін бөлек алып, Премингердің нұсқауына қайшы бағыт беруге талап етті және актрисаға диалогтың әрбір сөзін әдейілеп, жоғарылатып айтты. Премингер Лос-Анджелестегі Рубинге қоңырау шалып, Лайтесстің түсірілім алаңына кірмеуін талап етті, бірақ продюсер оның талабын орындағанда Монро Занукке тікелей қоңырау шалып, Лайтес қайта келмесе ол жұмысты жалғастыра алмайтынын мәлімдеді. Занук Премингерге ашынды, бірақ Монроның кассалық табысқа үлкен әсер ететінін ескеріп, оны ренжітуге батыл болмады, Лайтессті қызметке қайта алды. Бұл шешімге ашуланған Премингер өзінің ашуын Монроға төкті. Ауыр түсірілім кезінде Премингер жиі жауатын жаңбырмен, Митчемнің маскүнемдігімен және Монроның білезігінің жарақатымен күресуге мәжбүр болды, бұл оны бірнеше күнге түсірілімнен шеттетуге және ақырында гипске салуға себеп болды. Монро түсірілім кезінде суға батып кетуге жақын болды. Ол костюмін қорғау үшін репетиция кезінде кеудеге дейін жететін резеңке етік киді. Ол тасқа сығалап түсіп, етік суға толып, қайта тұра алмады. Митчем мен басқалар оны құтқару үшін өзенге секірді, бірақ оның білезігі ауырсынып қалды. Жас Томми Реттиг режиссер үшін жалғыз демеу болды. Ол Реттигтің кәсібилігіне құрмет көрсетті және Монромен арадағы жақсы қарым-қатынасты бағалады, бұл оны көбінесе тыныштандыруға көмектесті. Лайтес Реттигтің өнерін бұза бастағанда, оның сенімін жоғалтып, Премингер актерлер мен түсіру тобына оның мінез-құлқы туралы хабарлады және олар оны түсірілім алаңынан шығаруға қолдау көрсетуге басталғанын көріп қуанды. Қыркүйектің басында түсірілім Лос-Анджелеске көшті, онда интерьерлік көріністер мен өзен сахналарының жақын кадрлары түсірілді. Соңғысы резервуарда түсірілді, ал алыс кадрлар үшін каскадерлер қолданылды, олар Идахо штатындағы нағыз Өзенге қайтып оралмайтын өзенде, Салмон өзенінде түсірілді. Монро қолдау таяғымен жүрді, ал Премингер оның жағдайына қарай мүмкіндігінше жұмыс істеді. Рубинмен жиі келіспеушіліктерге қарамастан, Премингер 29 қыркүйекте фильмді жоспар бойынша және бюджет шегінде аяқтады. Кейінірек Монро "Өзенге қайтып оралмайтын" өзінің ең нашар фильмі екенін мәлімдеді, ал Премингер оның туралы көптеген сұхбаттарында ащы пікірлер білдірді. 1980 жылдың қаңтарында New York Daily News газетіне берген сұхбатында ол: "Ол өте тырысты, ал адамдар тырысқанда, оларға ашуланбайсың" деп мойындады.

The cast and crew departed for Calgary in late June 1953. From there they traveled by special train to the Banff Springs Hotel, which would serve as their base during the Canadian filming. Monroe was accompanied by Natasha Lytess, her acting coach. Preminger clashed with the coach from the very start. She insisted on taking her client aside and giving her direction contrary to that of Preminger, and she had the actress enunciating each syllable of every word of dialogue with exaggerated emphasis. Preminger called Rubin in Los Angeles and insisted Lytess be banned from the set, but when the producer complied with his demand, Monroe called Zanuck directly and asserted she couldn't continue unless Lytess returned. Zanuck commiserated with Preminger but, feeling Monroe was a major box office draw he couldn't afford to upset, he reinstated Lytess. Angered by the decision, Preminger directed his rage at Monroe for the rest of the production. During the difficult shoot, Preminger also had to contend with frequent rain, Mitchum's heavy drinking, and an injury to Monroe's ankle that kept her off the set for several days and ultimately put her in a cast. Monroe nearly drowned while filming. She had donned chest high hip waders during rehearsal to protect her costume. She slipped on a rock, the waders filled with water, and she was unable to rise. Mitchum and others jumped in the river to rescue her but her ankle was sprained as a result. Young Tommy Rettig seemed to be the director's sole source of solace. He respected Rettig's professionalism and appreciated the rapport he developed with Monroe, which often helped keep her on an even keel. When Lytess began to interfere with Rettig's performance, thereby undermining his confidence, Preminger let the cast and crew know about her behavior and was delighted to find they finally began to support him in his efforts to remove her from the set. In early September, filming shifted to Los Angeles for interior scenes and close ups for a river sequence. The latter was filmed in a tank, whereas stunt doubles were used in the long shots filmed on location in Idaho in the actual River of No Return, the Salmon River. Monroe was on crutches, and Preminger had to work around her as much as possible. Despite frequent disagreements with Rubin, Preminger completed the film on September 29, on schedule and within the budget. In later years, Monroe claimed River of No Return was her worst film, and Preminger spoke bitterly about her in numerous interviews. It wasn't until January 1980, when being interviewed for the New York Daily News, that he conceded, "She tried very hard, and when people try hard, you can't be mad at them."

Шығару

"Қайтып оралу жолы жоқ өзен" фильмі әлемдегі тұңғыш көрсетілімі 1954 жылғы 29 сәуірде Колорадо штатының Денвер қаласында болды, ал АҚШ-та 1954 жылғы 30 сәуірде Нью-Йорк қаласында және 5 мамырда Лос-Анджелесте кинотеатрларда көрсетілді.

Үй медиасы

20th Century Fox Home Entertainment 2002 жылдың 14 мамырында 1-аймақтық DVD форматында фильмді шығарды. Ол анаморфты кең экранды форматта, ағылшын және француз тілдерінде дыбыс жолдарымен, ал ағылшын және испан тілдерінде субтитрлермен жабдықталған. Америка Құрама Штаттарында 20th Century Fox компаниясы фильмді Blu-ray дискісінде 2012 жылдың 31 шілдесінде алғаш рет, түпнұсқалық кинотеатр трейлерімен бірге жалғыз қосымша мүмкіндік ретінде шығарды.

Сыни жауап

New York Times газетінде Босли Кроутер былай жазды: «Өзен қайтармайтын жерде» фильмінде көрікті жерлер ме, әлде Мэрилин Монроның сұлулығы ма – қайсысы көбірек қызығушылық тудырады, шешу қиын. Таулық пейзаж әдемі, бірақ Мисс Монро да өзінің әдемілігімен ерекше. Көрерменнің қандай нәрсеге қызығушылық танытуы мүмкін екені, оның жеке талғамына байланысты. Әрине, сценарийші Фрэнк Фентон табиғат пен Мисс Монроның арасында тепе-теңдік орнатуға бар күшін салды, және бұл туралы жеңіл ойлауға болмайды. Себебі режиссер Отто Премингер осы екі нәрсенің барлық сұлулығы мен қаупін CinemaScope экранына толыққанды көрсетті. Қайнаған көбікке айналған, бірінен соң бірі келіп жатқан құйындар табиғаттың күшін көрсетеді, көрерменнің жүйкесін тітіркендіреді. Осы құйындардың арасынан құлап бара жатқан сал – керемет көрініс. Сонымен қатар, Роки тауларының ландшафты да әдемі түстермен сомдалған. Бірақ Митчем мырзаның және көрерменнің назары Мисс Монроға жиі және еркін поздарда, толық және маңызды кадрларда бағытталған. Variety журналы былай деді: «Жаспер және Банф ұлттық парктерінің табиғи сұлулығы мен фильмнің ойын-сауық құндылығы арасындағы бәсекеде біріншісі аздап басымдық танытады, бірақ фильмді аяқтау үшін жеткілікті қиындықтар мен күдік тудыратын сәттер жетерлік. Ең қызықты сахналардың арасында Отто Премингердің режиссерлік темпі ақырындап төмендеп, фильм тым ұзаққа созылғандай сезіледі». TV Guide журналы төрт жұлдыздың үш жарым жұлдызын беріп, оны «Роберт Митчем мен Мэрилин Монроның керемет актерлік шеберлігі мен үйлесімді жұмысының арқасында жарасымды, көбінесе тартымды және әдемі түсірілген фильм» және «көңілді, қызықты вестерн, ол көңіл көтеруден ешқашан жалықтырмайды» деп сипаттады. Film4 оны «көрікті пейзаждар мен музыкалық номерлерге көбірек қарызы болып, сюжеті сендірмейтін драма» деп атады. Монро мансабының шыңында, көздің қуанышына толы. Бірақ әдемі жерлер мен кейбір шиеленістерге қарамастан, фильмде көп нәрсе болмайды. Шындығында, өзеннің тереңдігі аз».

Bosley Crowther of the New York Times observed, "It is a toss up whether the scenery or the adornment of Marilyn Monroe is the feature of greater attraction in River of No Return The mountainous scenery is spectacular, but so, in her own way, is Miss Monroe. The patron's preference, if any, probably will depend upon which he's interested in. Certainly, scriptwriter Frank Fenton has done the best he could to arrange for a fairly equal balance of nature and Miss Monroe And that should not be too lightly taken. For Director Otto Preminger has thrown all the grandeur and menace of these features upon the eye filling CinemaScope screen. A sickening succession of rapids, churned into boiling foam, presents a display of nature's violence that cannot help but ping the patron's nerves. The raft tumbling through these rapids is quite a sight to see. And layouts of Rocky Mountain landscapes are handsome in color, too. But Mr. Mitchum's and the audience's attention is directed to Miss Monroe through frequent and liberal posing of her in full and significant views." Variety said, "The competition between scenic splendors of the Jasper and Banff National Parks and entertainment values finds the former finishing slightly ahead on merit, although there's enough rugged action and suspense moments to get the production through its footage. In between the high spots, Otto Preminger's directorial pacing is inclined to lag, so the running time seems overlong." TV Guide rated it 3 1/2 out of four stars, calling it "a simple, frequently charming, and beautifully photographed film blessed with fine performances and great teamwork from Robert Mitchum and Marilyn Monroe" and "an enjoyable, engaging little Western that never fails to entertain." Film4 called it a "patchy drama which owes more to its gorgeous scenery and musical numbers than it does to anything else The plot doesn't convince, but Monroe, at the peak of her career, is more than easy on the eye Despite some pretty locations and occasional tension, there's little going on. A shallow river indeed."