Кіріспе

Ежелгі Мысырдың перғауыны, сондай-ақ осы атпен танылған басқа да адамдар.

Nubkaure Amenemhat II,]] Аменемхаттың ерте билік кезеңі туралы ең маңызды мәліметтер Мемфисте табылған Аменемхат II жылнамасының фрагменттерінде сақталған (кейін 19-шы династия кезінде қайта пайдаланылды). Бұл жылнама ғибадатханаларға жасалған сыйлықтар мен кейде саяси оқиғалар туралы мәліметтер береді. Саяси оқиғалардың арасында Азияға жасалған әскери жорық, Iuai және Iasy атты екі қаланың қиратылуы (олардың орналасқан жері әлі белгісіз) және Азия мен Куштан салық төлеушілердің келуі туралы айтылады. Аменемхат II билігінде бірнеше кен өндіру экспедициялары өткізілген: кем дегенде 3 Синайда, біреуі Гасус сарысында (28 жыл), ал біреуі Уди-эль-Худиде аметисттерді іздеу мақсатымен. Ол Гелиополис, Гераклеополис, Мемфис қалаларында және Шығыс Дельтада құрылыс жұмыстарын жүргізгені, сондай-ақ Гермополистегі қираған ғибадатхананы қайта жаңартқандығы белгілі. "Бірінші ғибадатхана" құрылысы туралы бірнеше мәлімет бар, бірақ оның қандай болуы тиіс екені әлі анық емес. Аменемхат II-ге қатысты танымал археологиялық жазба – Танистің Ұлы Сфинксі (Лувр A23), кейіннен көптеген басқа перғауындардың иелігіне өтті. Оның есімі Тодтағы Монту ғибадатханасының астынан табылған күміс заттардан тұратын қазынаның қораптарында да кездеседі. Атап айтқанда, бұл заттардың көпшілігі египеттік емес, Эгей теңізі аймағына тән, бұл Орта Мемлекет кезеңінде Египет пен шетелдік өркениеттер арасындағы байланыстарды көрсетеді. Көптеген жеке стелаларда Аменемхаттың картюштары және кейде оның билік жылдары көрсетілген, бірақ олар оның билік кезеңіндегі оқиғалар туралы көп мәлімет бермейді.

Сот қызметкерлері

Аменемхаттың сарайындағы кейбір адамдар белгілі. Сенусрет оның билік басында уәзір болды, ал оның ізбасарларының бірі Амень еді, кейіннен Сизе оны алмастырды. Сизе көрнекті мансапқа ие болды, сондай-ақ уәзірлікке дейін қазынашы және жоғары басқарушы қызметтерін атқарды. Сизеден басқа, Рехерджерсен және Мерйкау да қазынашылардың арасында болды. "Есік сақшысы" Хентихетивер патша пирамидасының жанына жерленген. Басқа белгілі лауазымды тұлғалар – "бөлмелерді бақылаушылары" Снофру мен Сенитеф, сондай-ақ патша хатшысы және ири-пат Самонт. Әскердің бас бақылаушысы Амен, шамасы, осы патшаның кезінде қызмет еткен.

Мұрагерлік

Аменемхат II және оның ізбасары Сенусрет II қысқа ғана мерзімге билік етісті, бұл Орта Мемлекеттің бүкіл тарихындағы жалғыз нақты дәлелденген бірлік билеу кезеңі. Көптеген екі рет даталанған ескерткіштерден өзгеше, Коноссодан табылған Хапу стеласы осы екі патшаның біраз уақыт бірге билік еткенін және Сенусрет II-нің билеуінің 3-шы жылы Аменемхат II-нің билеуінің 35-ші жылымен сәйкес екенін нақты көрсетеді. Хапу стеласындағы Аменемхаттың 35-ші жылы – оның белгілі ең соңғы мерзімі.

Қабір

Лиштте пирамидаларын салған екі іріктеушісінен өзгеше, Аменемхат II осы мақсат үшін Дахшурды таңдады, ол Снеферу мен оның Қызыл пирамидасы (4-ші династия) заманынан бері патшалық бейіт ретінде қолданылмаған еді. Қазіргі таңда Аменемхаттың пирамидасы – бастапқыда Амену секхем деп аталған, бірақ бүгінде Ақ пирамида ретінде белгілі – жақсы сақталмаған және қазылған. Пирамиданың жанындағы жерлеу ғимараты Джефа Аменемхат деп аталды. Пирамида кешенінде көптеген адамдар жерленген, олардың қабірлерін 1894/5 жылы Жак де Морган қайта ашты: бұрын айтылған үш ханшайым – Ита, Итаверет және Кхенмет – тоқталмаған күйде, әлі де әдемі әшекейлерімен, сондай-ақ ханым Сахатхормерит, қазынашы Аменхотеп және патшайым Кеминубтың қабірлері табылды; қалғандарынан айырмашылығы, соңғы екеуі ежелгі заманда тоналған және кейінгі 13-ші династияға жатқызылған.