Мезопоры материалдары: 2-50 нм арасындағы тесіктері бар наноқұрылымды материалдар. Кремний, алюминий, көміртегі сияқты түрлері бар, энергия сақтауға қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мезопорозды материал (немесе супер нанопорозды) – IUPAC номенклатурасына сәйкес, диаметрі 2-ден 50 нм-ге дейінгі порлары бар нанопорозды материал. Салыстыру үшін, IUPAC микропорозды материалды 2 нм-ден кіші диаметрлі порлары бар материал, ал макропорозды материалды 50 нм-ден үлкен диаметрлі порлары бар материал деп анықтайды. Типтік мезопорозды материалдарға ұқсас өлшемдегі мезопорлары бар кремний және алюминий қоспалары жатады. Нобелий, тантал, титан, цирконий, церий және қалайының мезопорозды оксидтері де хабарланған. Дегенмен, мезопорозды материалдардың флагманы – энергия сақтау құрылғыларында тікелей қолданылатын мезопорозды көміртек. Мезопорозды көміртек мезопорлық диапазондағы порлылығымен сипатталады, бұл оның нақты бетін айтарлықтай арттырады. Тағы бір жиі кездесетін мезопорозды материал – белсендірілген көміртек, ол синтез жағдайларына байланысты мезопорлылық және микропорлылыққа ие көміртек қаңқасынан тұрады. IUPAC-қа сәйкес, мезопорозды материал мезоқұрылымда ретсіз немесе реттелген болуы мүмкін. Кристалдық емес инорганикалық материалдарда мезопорозды құрылым торлы бірліктердің санын айтарлықтай шектейді, бұл қатты күйдегі химияны өзгертеді. Мысалы, мезопорозды электроактивті материалдардың батареядағы жұмыс істеу қабілеті олардың массивті құрылымынан ерекшеленеді. Мезопорозды материалдарды (кремнийді) өндіру әдісі 1970 жыл шамасында патенттелген, ал 1968 жылғы Stöber процесіне негізделген әдістер 2015 жылға дейін қолданылып келді. Бұл әдіс көбінесе назарсыз қалды және 1997 жылы қайта жаңғыртылды. Мезопорозды кремний нанобөлшектері (MSN) 1990 жылы Жапониядағы зерттеушілер тәуелсіз түрде синтездеді. Кейін олар Mobil Corporation зертханаларында да өндірілді және Mobil Crystalline Materials (MCM 41) деп аталды. Бастапқы синтетикалық әдістер екінші деңгейдегі порлылықтың сапасын бақылауға мүмкіндік бермеді. Тек синтез кезінде төртінші аммоний катиондары мен силандау агенттерін қолдану арқылы материалдар нағыз иерархиялық порлылық деңгейіне және жақсартылған текстуралық қасиеттерге ие болды. Мезопорозды материалдар жұқа пленкалар түрінде де, булану арқылы өзін-өзі құрастыру арқылы әртүрлі ұйымдастырылған мезоқұрылымдар мен құрастарда өндірілген. Содан бері бұл саладағы зерттеулер үнемі өсіп келеді. Болашақтағы өнеркәсіптік қолданысқа қатысты маңызды мысалдар: катализ, сорбция, газды сезу, батареялар, ион алмасу, оптика және фотовольтаика. Катализ саласында цеолиттер перспективті тақырып болып табылады, онда катализатордың тиімділігін арттыру үшін сұйық каталитикалық крекингте қолдану үшін мезопороздылығы зерттеледі. Бұл мезопороздылықтың наноөлшемді порлылық классификациясына қатысты екенін және мезопорлар басқа контексттерде әртүрлі анықталуы мүмкін екенін ескеру қажет; мысалы, топырақ сияқты порлы агрегаттар контекстінде мезопорлар 30 мкм–75 мкм диапазонындағы қуыстар ретінде анықталады.
A mesoporous material (or super nanoporous ) is a nanoporous material containing pores with diameters between 2 and 50 nm, according to IUPAC nomenclature. For comparison, IUPAC defines microporous material as a material having pores smaller than 2 nm in diameter and macroporous material as a material having pores larger than 50 nm in diameter. Typical mesoporous materials include some kinds of silica and alumina that have similarly sized mesopores. Mesoporous oxides of niobium, tantalum, titanium, zirconium, cerium and tin have also been reported. However, the flagship of mesoporous materials is mesoporous carbon, which has direct applications in energy storage devices. Mesoporous carbon has porosity within the mesopore range and this significantly increases the specific surface area. Another very common mesoporous material is activated carbon which is typically composed of a carbon framework with both mesoporosity and microporosity depending on the conditions under which it was synthesized. According to IUPAC, a mesoporous material can be disordered or ordered in a mesostructure. In crystalline inorganic materials, mesoporous structure noticeably limits the number of lattice units, and this significantly changes the solid state chemistry. For example, the battery performance of mesoporous electroactive materials is significantly different from that of their bulk structure. A procedure for producing mesoporous materials (silica) was patented around 1970, and methods based on the Stöber process from 1968 were still in use in 2015. It went almost unnoticed and was reproduced in 1997. Mesoporous silica nanoparticles (MSNs) were independently synthesized in 1990 by researchers in Japan. They were later produced also at Mobil Corporation laboratories and named Mobil Crystalline Materials, or MCM 41. The initial synthetic methods did not allow to control the quality of the secondary level of porosity generated. It was only by employing quaternary ammonium cations and silanization agents during the synthesis that the materials exhibited a true level of hierarchical porosity and enhanced textural properties. Mesoporous materials have been also produced in the form of thin films via evaporation induced self assembly, in different organized mesostructures and compositions. Since then, research in this field has steadily grown. Notable examples of prospective industrial applications are catalysis, sorption, gas sensing, batteries, ion exchange, optics, and photovoltaics. In the field of catalysis, zeolites is an emerging topic where the mesoporosity as a function of the catalyst is studied to improve its performance for use in Fluid catalytic cracking. It should be taken into account that this mesoporosity refers to the classification of nanoscale porosity, and mesopores may be defined differently in other contexts; for example, mesopores are defined as cavities with sizes in the range 30 μm–75 μm in the context of porous aggregations such as soil.