Кіріспе

Цианоген йодиді немесе йод цианиді (ICN) — йод пен цианид тобынан құралған псевдогалоген. Бұл өте улы бейорганикалық қосылыс. Ол ақ түсті кристалдар түрінде кездеседі және сумен баяу әрекеттесіп, сутек цианидін бөліп шығарады.

Синтез

Цианоген йодиді I2 және цианидті, көбінесе натрий цианидін мұздай суық суда қосу арқылы дайындалады. Дайын өнім диэтил эфирімен шығарылады.

Тарих

Цианоген йодиді алғаш рет 1824 жылы француз химигі Жорж Симон Серулла (1774–1832) синтездеген. 1930 жылға дейін саудада сатылатын йодтың бірқоспасы ретінде қарастырылған.

Қауіптер

Цианоген йодиді жұтқанда немесе дем алғанда уытты, жұтқанда немесе тері арқылы сіңгенде өлімге әкелуі мүмкін. Цианоген йодиді құлайту, паралич және тыныс жетіспеуден өлімге себеп болуы мүмкін. Ол күшті тітіркендіргіш зат және көзге және теріге тигенде күйік тудыруы мүмкін. Цианоген йодиді толық ыдырауға жеткілікті қыздырса, азот оксидтері, цианид және йодтың уытты газдары бөлінуі мүмкін. Өрт сәйкес уытты газдардың таралуына әкелуі мүмкін. Цианоген йодиді қышқылдармен, сілтілермен, аммиакпен, спирттермен және қыздырғанда ыдырайды. ICN сумен немесе көмірқышқыл газымен баяу реакцияласып, сутек цианидін түзетін болады. АҚШ-тағы Төтенше жағдайлар жоспарлау және қоғамдық хабардар ету туралы заңның 302-бабында (42 USC 11002) белгіленгендей, ол өте қауіпті зат ретінде жіктеледі және оны маңызды көлемде өндіретін, сақтайтын немесе пайдаланатын мекемелерге қатаң есеп беру талаптары қолданылады.

Пиридиндегі ерітінділер

Пиридиндегі цианоген йодты ерітінділер электр тогын өткізеді. Пиридиндегі ICN-нің сұйытылған ерітінділері бастапқыда түссіз болады, бірақ тұрған сайын сары, қызыл қоңыр және терең қызыл қоңыр түске қатарынан өзгереді. Бұл эффект өткізгіштіктің өзгеруіне байланысты, ал ол өз кезегінде электролиттің пайда болуына себепті. ICN-нің электр өткізгіштігін йод пиридині ерітінділерімен салыстырғанда, ICN-де электролиттің түзілуі әлдеқайда баяу жүреді. Нәтижелер цианидтердің пиридинде йодтан әлдеқайда әлсіз тұздар екенін көрсетеді, бірақ цианоген йодты ерітінділер пиридинде еріп, электр өткізгіштігі уақыт өте артатын және максималды мәнге жететін ерітінділер түзеді.