Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Лизаның ауыстырушысы" – американдық "Симпсондар" анимациялық телесериалының екінші маусымының он тоғызыншы бөлімі. Ол алғаш рет АҚШ-тағы Fox телеарнасында 1991 жылдың 25 сәуірінде көрсетілді. Эпизодта Лизаның мұғалімі Мисс Гувер Лайм ауруы деп ойлағандықтан медициналық демалысқа шығады. Лиза ауыстырушы мұғалім, Бергстром мырзаның оқыту әдістерін шабыттандыратын деп табады және білім алуға деген жаңа құштарлығын сезінеді. Мисс Гувер сабаққа оралғанда, Лиза өзінің ең жақсы үлгісінен айырылғанына қатты ренжіп, күйзеліске ұшырайды. Ақырында, ол Бергстром мырзаның ерекше екенін, бірақ өзге де адамдардан, тіпті әкесі Гомерден де үлгі алуға болатынын түсінеді. Ал Барт Мартинге қарсы сынып президенті лауазымына қатысады. Эпизодты Джон Витти жазды, режиссерлік жұмысын Рич Мур жасады. Бұл шоуда кіріспе сахнасы (айналма жол) алғаш рет пайда болады. Дастин Хоффман, "Сэм Этик" атты псевдониммен, Бергстром мырза рөлінде түсті, ол шоудың ұзақ жылдар бойы жазушысы және продюсері болған Майк Рейстің сыртқы келбетімен үлгіленді. Эпизодта Майк Николстің "The Graduate" фильміне және Э.Б. Уайттың "Шарлоттаның торы" романына сілтемелер бар. Эпизод эфирге шыққаннан бері телекритиктерден жағымды пікірлер алды және шоу тарихындағы ең танымал эпизодтардың бірі саналады, көптеген жанкүйерлер оны сериалдың ең жақсы бөлімі деп есептейді. Ол Нильсен рейтингісі бойынша 11.1 көрсеткішін алды және эфирге шыққан аптада Fox телеарнасының ең жоғары рейтингті шоуы болды.
"Lisa's Substitute" is the nineteenth episode of the second season of the American animated television series The Simpsons. It originally aired on the Fox network in the United States on April 25, 1991. In the episode, Lisa's teacher Miss Hoover takes medical leave due to what she thinks is Lyme disease. Lisa finds the teaching methods of substitute teacher, Mr. Bergstrom, inspiring and discovers an entirely new love for learning. When Miss Hoover returns to class, Lisa is devastated to lose her most positive adult role model. Eventually, she realizes that while Mr. Bergstrom was one of a kind, she can find role models in other people, including her father Homer. Meanwhile, Bart runs for class president against Martin. The episode was written by Jon Vitti and directed by Rich Moore. It is the first episode of the show to have the opening sequence start at the driveway scene. Dustin Hoffman, using the pseudonym Sam Etic, guest starred as Mr. Bergstrom, who was modeled on the physical appearance of Mike Reiss, a longtime writer and producer on the show. The episode features cultural references to Mike Nichols's film The Graduate, which starred Hoffman, and the novel Charlotte's Web by E. B. White. Since airing, the episode has received positive reviews from television critics, and it is one of the most celebrated episodes in the show's history, with many fans regarding it as the best episode of the series. It acquired a Nielsen rating of 11.1, and was the highest rated show on Fox the week it aired.
Сюжет
Лизаның мұғалімі, Мисс Гувер, өзінің Лайм ауруына шалдыққанын және демалысқа шығатынын сыныпқа хабарлайды. Көп ұзамай оның орнына орнын ұстаз Бергстром иесі алады. Бергстром мырза Лизаның сабағына бірінші күні келгенде, ол ковбой болып киініп, 1830 жылы Техаста жүргенін айтып, студенттерден костюміндегі үш тарихи қателікті атауын сұрайды. Лиза төрт тарихи қателікті атай алады, ал Бергстром мырза Лизаның өзінің қасақана анахронизмдерін білгеніне таңғалады. Ол оны өзінің ковбойлық шапанымен марапаттады. Бергстромдың әдеттегіден тыс оқыту әдістері мен достық сипаты Лизаға әсер етеді. Лиза мен Гомер мұражайға барғанда, олар Бергстромға тап болады, ал Лиза Гомердің өзінің білмей жүргенін көрсеткенде ұялады. Лиза мен Гомердің қарым-қатынасында бос орын бар екенін сезінген Бергстром мырза Гомерді оң үлгі болуын ұсынды. Мардждің ұсынысы бойынша Лиза Бергстромды үйлеріне кешкі асқа шақыруға барады, бірақ Мисс Гуверді қайтарып алудан қатты күйзеледі (оның Лайм ауруы психосоматикалық болғандығы анықталды) және Бергстром жоғалып кетті. Лиза Бергстромның пәтеріне жүгіріп барады және оның Капитал Ситидегі жаңа жұмысты қабылдағанын біледі. Ол мырза Бергстромға жүгіріп бара жатқанда, вокзалға жүгіріп барады. Бергстром мырзаға алмастырушы мұғалімнің өмірі өткінші екенін және оған ең көп қажет студенттерге көмектесу керектігін айтады. Ол оған хат жазып, жалғыздыққа ұшыраған кездерінде оның мазмұнын білу керек екенін айтады. Ол пойызға мініп, жолға шығады. Лиза "Сіз Лиза Симпсонсыз" деген жазбаға қарайды. Осы арада Барттың сыныптары сынып президенті сайлауға дайындалады. Миссис Крабапел Мартинді, Шерри мен Терри Бартты ұсынады. Барт Мартинмен пікірсайыста әзіл-аңыз айтып, сыныпты жеңіп алады. Өзінің жеңісіне сенімді Барт тасада жеңіс мерекесін өткізеді, бірақ ол сыныптағы студенттердің көпшілігі, соның ішінде өзі де, дауыс бермегенін біледі, бұл Мартинге екі дауыспен ғана жеңіске жетеді. Сол күні кешкі ас кезінде Лиза Бергстромдың кетуіне қатты күйзелгенін байқауға болады. Гомер Лизаның проблемаларына мән бермейтінін айтса, Лиза оны "бабион" деп атайды. Бастапқыда Гомер шатасып, ренжіді, бірақ Мардж Гомерді оның сезімтал еместігі туралы шақырады. Гомер Лисамен ешқашан ерекше біреуді жоғалтпағанын айтып, оны маймылға еліктеп қуантады. Лиза кешірім сұрайды. Барттың сайлау нәтижесіне ашуланатынын байқаған Гомер оны сынып президенті болу аз сыйақымен қосымша жұмыс талап ететінін айтып жұбатады. Гомер Мэггидің езіліп жылап жатқанын көріп, оған қайтарған. Гомер төмен түсіп бара жатқанда, Мардж одан Лисамен татуласып кеткенін сұрайды, бірақ Гомер оны үзіп тастап: "Бірақ ештеңе айтпа, Мардж. Жаттығуды тоқтатайық. Өмірімдегі ең үлкен роликке қатысып жатырмын".
Lisa's teacher, Miss Hoover, announces to her class that she has Lyme disease, and is taking a leave of absence. She is soon replaced by a substitute teacher, Mr. Bergstrom. When Mr. Bergstrom shows up for his first day teaching Lisa's class, he is dressed as a cowboy and pretends he is in Texas in 1830, and asks the students to name three historical inaccuracies on his costume. Lisa is able to name four historical inaccuracies, and Mr. Bergstrom is impressed by Lisa's knowledge of his deliberate anachronisms. He rewards her with his cowboy hat. Due to Mr. Bergstrom's unorthodox teaching methods and friendly nature, Lisa begins to look up to him. When Lisa and Homer are visiting a museum, they run into Mr. Bergstrom, and Lisa becomes embarrassed when Homer displays his ignorance. Sensing a void in Lisa and Homer's relationship, Mr. Bergstrom takes Homer aside to suggest he be a more positive role model. At Marge's suggestion, Lisa goes to invite Mr. Bergstrom to dinner at their home, but is devastated to find Miss Hoover back (it turns out her Lyme disease was psychosomatic) and Mr. Bergstrom gone. Lisa rushes to Mr. Bergstrom's apartment and learns he has accepted a new job in Capital City. She rushes to the train station when Mr. Bergstrom is about to board, and tearfully tells him she will be lost without him. Mr. Bergstrom replies that the life of a substitute teacher is transient, and he has to help students who need him most. He writes her a note and tells her any time she feels alone, its contents are all she needs to know. He boards the train and departs. Lisa looks at the note, which reads, "You are Lisa Simpson." Meanwhile, Bart's class prepares to elect a class president. Mrs. Krabappel nominates Martin, while Sherri and Terri nominate Bart. During a debate with Martin, Bart tells jokes and wins the class over. Certain of his own victory, Bart holds a premature victory party during recess, but he finds out that the majority of students in his class—including himself—did not vote at all, giving Martin the victory with just two votes. That night at the Simpsons' dinner table, Lisa is visibly devastated by Mr. Bergstrom's departure. When Homer tells Lisa he does not care about her problems, Lisa lashes out, calling him a "baboon". Homer is initially confused and offended until Marge calls Homer out on his insensitivity. Homer makes up with Lisa by claiming he has never lost anyone special, and then cheers her up by mimicking a monkey. Lisa apologizes. Finding Bart seething over the election result, Homer comforts him by pointing out that being class president would have involved extra work with little reward. Homer then sees Maggie is crying because she dropped her pacifier, and returns it to her. When Homer goes back downstairs, Marge begins to ask if he made up with Lisa, but Homer interrupts her and says, "Don't say anything, Marge. Let's just go to bed. I'm on the biggest roll of my life."
Өндіріс
"Лизаның орнына келгені" Джон Витти жазды, режиссері – Рич Мур. Виттидің айтуынша, "Симпсондар" продюсері Джеймс Л. Брукс осы эпизодқа шоу тарихындағы кез келген эпизодтан гөрі көбірек үлес қосты. Витти эпизод түсіріліп жатқан кезде "қатты дау тудырды" деді, себебі ол "қызметкерлер шоудың комедиялық әлеуетін жаңа ғана түсіне бастаған кезде пайда болды, бірақ біз махаббат оқиғаларымен шектеліп қалдық. Қызметкерлер махаббат оқиғаларынан көңілі тоңғанда, "Лизаның орнына келгені" пайда болды: олардың арасындағы ең үлкені, ең жылысы, ең мейірімдісі және ең жұмсағы." Бергстром мырзаның образы шоудың ұзақ жылдар бойы жазушысы және продюсері болған Майк Рейстің сыртқы келбетімен жасалды. Дастин Хоффман Бергстром мырзаның дауысын берді. Хоффман сол кезде көптеген алғашқы қонақ жұлдыздар сияқты "Симпсондар" мультсериалымен байланыстырылуға құлшынбады, сондықтан титрлерде Сэм Этик деген псевдонимді пайдаланды. "Сэм Этик" – "семит" сөзімен ойын, Хоффман мен Бергстром мырзаның еврей екендігіне меңзеу. Брукс осы псевдонимді ұсынды, ол Хоффманға бірден ұнады. Актерлер Хоффманмен эпизодты түсіру үшін Нью-Йоркке ұшып барды, режиссураны Брукс жүзеге асырды. Лизаның дауысын берген Йердли Смит, Хоффманмен жұмыс істегеннен кейін актриса ретінде өскенін айтты. "Симпсондар" сценарисі Ал Жан, аудио трек қайтарылғанда Хоффманның дауысы ән бөлімдерінде тым төмен естілгенін есіне алады. Қызметкерлер ән салатын сахналар эфирге шығарылмауынан қорқып, Хоффман Лос-Анджелесте болғанда оларды қайта жаздырды. Витти Лиза эпизодтың соңында алған хатында соңында сұрақ белгісі болуы керек екенін айтты.
"Lisa's Substitute" was written by Jon Vitti and directed by Rich Moore. According to Vitti, The Simpsons producer James L. Brooks contributed more to this episode than he did to any other in the show's history. Vitti said the episode was "very controversial" when it was being made because it "came at a point when the staff were just beginning to realize the comedy potential of the show, but we were trapped with these love stories, and just as the staff were starting to get frustrated with the love stories, along came 'Lisa's Substitute': the biggest, huggiest, warmest and fuzziest of them all." Mr. Bergstrom was modeled on the physical appearance of Mike Reiss, a longtime writer and producer on the show. Dustin Hoffman provided the voice of Mr. Bergstrom. Hoffman was not sure if he wanted to be identified with a cartoon show at the time, like many early guest stars on The Simpsons, and therefore used the pseudonym Sam Etic in the closing credits. Sam Etic is a play on the word Semitic, alluding to the fact that both Hoffman and Mr. Bergstrom are Jewish. Brooks suggested the pseudonym, which Hoffman immediately liked. The cast flew to New York to record the episode with Hoffman and were directed by Brooks. Yeardley Smith, who provides the voice of Lisa, said she grew as an actress after working with Hoffman that day. The Simpsons writer Al Jean said he remembered when the audio track came back, Hoffman's voice was too low on the singing parts. The staff were "petrified" that the singing scenes would not show up on air, so they had Hoffman re record them when he was in Los Angeles. Vitti said the note Lisa receives at the end of the episode should have had an exclamation point at the end.
Мәдени сілтемелер
Миссис Крабаппелдің Бергстром мырзаны сүйіктіруге тырысуы 1967 жылғы «Бітіруші» фильміндегі Хоффманның кейіпкерінің жағдайына сілтеме жасап тұр. Эпизод эфирге шыққаннан бері телеарналардың сыншыларынан жағымды пікірлер алды, Хоффманның ойыны жоғары бағаланды. Уоррен Мартин мен Адриан Вуд, «Мен сенбеймін, бұл үлкен және жақсы жаңартылған ресми емес Симпсондар нұсқаулығы» авторы, «Крабаппел ханымның көріністегі өнерін ұрлап кеткеніне қарамастан, бұл Лизаның эпизоды. Бергстром мырзаның Лизаға арнаған соңғы хабары керемет әсер қалдырып, эпизодты аяқтады» деді. Бұрынғы тележурналист Адам Финли «Лизаның оқушысы» эпизодын өзінің ең әсерлі 14 «Симпсондар» эпизодының бірі деп атады, ал «The Simpsons Archive» веб-мастері Джоуни Пааккинен оны өзінің үшінші сүйікті эпизоды деп бағалады. DVD Movie Guide-дан Колин Джейкобсон Лизаның эпизодтарының «көбінесе әсерлі» екенін айтты, бірақ «Лизаның оқушысы» «қалай болғанда да жақсы эпизод» сияқты көрінді. Ол былай деді: «Эпизод көптеген жақсы сәттерді сыйлады және Лиза мен Гомердің қарым-қатынасын жақсылап көрсетуге көмектесті. Барттың сайлауға қатысты қосымша сюжеті, әйтпесе орын алуы мүмкін болған сезімталдыққа толы көріністің алдын алды. [ ] «Лизаның оқушысы» өте жақсы бағдарлама болды». Slant Magazine журналынан Эмили ВанДерВерф эпизодты шоудың екінші үздік эпизоды деп таныды, оның эмоционалдығы мен Хоффманның ойынына жоғары баға берді. Хоффман Бергстром мырза рөліндегі қонаққа шақырылғаны үшін мақталып, «Симпсондар» сериалындағы ең жақсы 16 қонақ рөлінің бірі деп танылды. 2007 жылы The Times газетінен Саймон Крерар оның ойынын шоу тарихындағы ең күлкілі 33 камеоның бірі деп атады. Эпизодтың «Бітіруші» фильміне жасаған сілтемесі Total Film журналынан Нейтан Дитумның пікірінше, шоу тарихындағы ең жақсы 20 фильм сілтемесінің бірі деп танылды. Дитум сондай-ақ Хоффманның ойынын шоу тарихындағы ең жақсы қонақ рөлінің 16-шы орнына қойды. «Лизаның оқушысы» эпизоды актерлер мен түсірілім тобынан да жағымды пікірлер алды. Барттың дауыстық актрисасы Нэнси Картрайт оны «Барт жанын сатады» және «Барт анасы» эпизодтарымен бірге өзінің үш сүйікті эпизодының бірі деп атады, ал сценарийші Аль Джин осы эпизодты өзінің сүйікті сезімтал эпизоды деп айтты. Лизаның дауыстық актрисасы Йердли Смит осы эпизодты өзінің барлық уақыттағы сүйікті «Симпсондар» эпизодтарының бірі деп еске алды. Гомердің дауысы болған Дэн Кастелланета оны «Симпсон мен Далила» және «Гомер еретик» эпизодтарымен бірге өзінің сүйікті эпизоды деп атады. Бас продюсер Джеймс Л. Брукс «Лизаның оқушысы» эпизодының «Симпсондардың» ең жақсы эпизоды екенін және оның артында мағына бар екенін айтты. Ұзақ жылдар бойы режиссер болып жұмыс істеген Марк Киркланд Reddit-тегі «Меннен кез келген сұрақ қоюға болады» чатында осы эпизодты өзінің сүйіктісі деп атады. «Симпсондар» 2019 жылы Disney+ платформасында көрсетілген кезде, бұрынғы «Симпсондар» сценарийшісі және атқарушы продюсері Билл Оукли осы эпизодты қызметте көруге болатын ең жақсы классикалық «Симпсондар» эпизодтарының бірі деп атады.
Mrs. Krabappel trying to seduce Mr. Bergstrom is a reference to the predicament of Hoffman's character in the 1967 film The Graduate. Since airing, the episode has received positive reviews from TV critics, with Hoffman's performance being critically lauded. Warren Martyn and Adrian Wood, authors of I Can't Believe It's a Bigger and Better Updated Unofficial Simpsons Guide, said "Despite a scene stealing performance from Ms. Krabappel, this is Lisa's show. Mr Bergstrom's last message for Lisa is a delightful touch and adds the finishing touch to a wonderful episode." Former TV Squad blogger Adam Finley named "Lisa's Substitute" as one of his top 14 most touching Simpsons episodes, and The Simpsons Archive webmaster Jouni Paakkinen rated the episode as his third favorite. Colin Jacobson of DVD Movie Guide said that Lisa episodes "tend to be goopy", but "Lisa's Substitute" seemed like "a good show, however". He went on to say, "The show offered many other good moments, and it helped expand the Lisa/Homer relationship neatly. The Bart's election subplot punctured any sappiness that otherwise might have occurred. [ ] 'Lisa's Substitute' offered a fairly solid program." Emily VanDerWerff of Slant Magazine picked the episode as the show's second best, praising its emotion and Hoffman's performance. Hoffman has been praised for his guest appearance as Mr. Bergstrom. Entertainment Weekly named it one of the 16 greatest guest appearances on The Simpsons. In 2007, Simon Crerar of The Times listed his performance as one of the 33 funniest cameos in the history of the show. The episode's reference to The Graduate was named the 20th greatest film reference in the history of the show by Total Film's Nathan Ditum. Ditum also ranked Hoffman's performance as the 16th best guest appearance in the show's history. "Lisa's Substitute" also received positive reviews from the show's cast and crew. Bart's voice actress, Nancy Cartwright, said it is one of her top three episodes, along with "Bart Sells His Soul" and "Bart the Mother", while writer Al Jean said the episode was his favorite sentimental episode. Yeardley Smith, the voice actress of Lisa, has mentioned this episode is one of her favorite Simpsons episodes of all time. Dan Castellaneta, the voice of Homer, named it his favorite episode of the show together with "Simpson and Delilah" and "Homer the Heretic". Executive producer James L. Brooks said he thinks "Lisa's Substitute" stands out because it is The Simpsons' "best show" with a message behind it. Long time director Mark Kirkland named the episode as his favorite during a Reddit "Ask Me Anything" chat. When The Simpsons began streaming on Disney+ in 2019, former Simpsons writer and executive producer Bill Oakley named this one of the best classic Simpsons episodes to watch on the service.