Кіріспе

Балбалы кіл – әдетте жоғары қатынасты фольгадан жасалған, түбінде салмақ толтырылған, көбінесе тамшы тәрізді шам бар кіл. Балбалы кілдің мақсаты – салмақты мүмкіндігінше төмен орналастыру, осылайша максималды тиімділікке және максималды тік тұру моментіне қол жеткізу. Балбалы кілді пайдаланатын қайықтар класының мысалы – Халықаралық 110 жарыс класы, ол 300 фунт (136 кг) құйма темірден жасалған балбалы кілді пайдаланады, ал қайықтың ең төменгі жарыс салмағы 910 фунт (414 кг) құрайды. Балбалы кілдер ұзын, жұқа кілдерде немесе пышақ тақталарында жақсы жұмыс істейтіндіктен, олар көбінесе жасы суларға арналған желкенді қайықтарда қолданылмайды, бірақ көбінесе алыс теңіз жарыс кемелерінде кездеседі. Балбалы кілдерге ұқсас конструкцияда жасалған пышақ тақталары көбінесе «көтерілетін кілдер» деп аталады, оларды суға батып тұру тереңдігін азайту және қайықты тіркемеге тиеу үшін қайықтың ішіне тартып алуға болады. Көтерілетін кілдер жылдамдыққа арналған кемелерде де жиі кездеседі, өйткені ауыр кілді көтеру үшін лебёдка немесе шкивтер жиынтығы қажет. Көтерілетін кілдері бар кейбір қайықтар кілді оңға-соқпа бұруға мүмкіндік береді, бұл шамды жел соққан жаққа орналастыру арқылы күшті желде қайықтың қисаюын азайтады; мұндай кілдер «бұрылатын кілдер» деп аталады және ең жаңа Volvo Ocean Race Volvo Open 70 класындағы яхталарда қолданылады. Сондай-ақ, шамды көлденең фольга түрінде жасауға болады, бұл «қанатты кіл» деп аталады. Егер шам кілдің алдыңғы жиегінен шығып тұрса, ол «Т-тәрізді шам» деп аталады. Ол жақсы өнімділікті қамтамасыз етеді (жарысқа қажеттідей), бірақ суға түскен қалдықтарға (теңіз шөптері немесе тасталған балық аулау торлары сияқты) ілініп қалуға бейім.