Кіріспе

Ли Крик – Оңтүстік Австралияның шығыс-орталық бөлігінде орналасқан бұрынғы көмір өндіруші қала. 2016 жылғы халық санағы бойынша Ли Крикте 245 адам тұрды, бұл 2011 жылғы санақтағы 550 адамнан 55% азайған. Бұл қала сол кездегі кен орнына қолдау көрсету мақсатында Уильям Копли атымен Копли деп аталды, ол парламент депутаты және Корольдік жерлер комиссары болған. Алайда, көмір 1943 жылға дейін ірі коммерциялық масштабта өндірілген жоқ, бұл Оңтүстік Австралияны энергия тұрғысынан өзін-өзі қамтамасыз етуге және Жаңа Оңтүстік Уэльске тәуелділікті азайтуға бағытталған тыраштандыру шарасы болды. Премьер-министр Томас Плейфорд Оңтүстік Австралияға бизнес тарту үшін басқа штаттардың энергиясына тәуелді болмау қажеттігін түсінді.

Көмір шахтасы

Бұрынғы ашық карьерде төмен сапалы, субитумды қара көмір өндірілді, оны көбінесе қатты қоңыр көмір немесе жай ғана қоңыр көмір деп атайды. Ол Спенсер шығанағының шығысындағы Порт-Аугустадан тыс жердегі электр станцияларына теміржолмен 250 шақырымға тасымалданды. Көмір бірнеше ішкі жиналған ыдыс тәрізді қабаттарда кездеседі, олардың әрқайсысының қалыңдығы бірнеше метрге жетеді. Ли Крик көмір кен орнын Alinta Energy компаниясы басқарды және жылына 2,5 миллион тоннадан астам көмір өндірді. Alinta Energy сонымен қатар Порт-Аугустадағы электр станцияларын да басқарды, бұл Оңтүстік Австралиядағы жалғыз қалған көмірмен жұмыс істейтін электр станциялары және Ли Крик көмірін пайдаланатын жалғыз тұтынушылар болды.

Шағынша және жабылу

1990 жылдардың басынан бері Ли Крикте көп өзгерістер болды. Кен өндіру операцияларының кең ауқымды қайта құрылымдалуы нәтижесінде 750-ден астам жұмысшысы бар штат 200-ге дейін азайтылды. Қала да айтарлықтай кішірейді. 1987 жылы шамамен 2500 болған халық саны 2016 жылы 250-ден асты. 2015 жылдың 30 шілдесінде Alinta Energy компаниясы барлық үш объектінің жабылу мерзімін 12 айға жылдырып, 2017 жылдың наурызынан кейін оларды пайдаланбайтынын, ал 2016 жылдың наурызында жабу мүмкіндігін хабарлады. 2015 жылдың 7 қазанында Ли Крик кен өндіру операцияларының 2015 жылдың 17 қарашасында тоқтатылатыны расталды.

Ликк-Крик энергетикалық жобасы

2015 жылы БАҚ-та Ли-Крикте тағы бір көмір жобасы жоспарлануда екені жарияланды. Австралия қор биржасында тіркелген Leigh Creek Energy компаниясы ұсынған Ли-Крик Энергия жобасы (LCEP) Ли-Крик көмір қабаттарынан газды бұрғылау арқылы инъекциялық және сору ұңғымаларын пайдаланып, содан кейін көмірді жер астында газдандыру процесі арқылы өндіруге ниетті. Компания газды Австралияның шығыс штаттарына бар болған құбыр желілері арқылы экспорттауды ұсынды. Көмір газдандыру зауытының жанына кен өнеркәсібінде пайдаланылатын аммиактық тұңғыш және жарылғыш заттарды өндіруге арналған қосымша зауыт салынады.

Қоршаған орта

Аруна қорығы – Австралиядағы қоршаған ортаны қайта жаңғыртудың ең жақсы мысалдарының бірі. 1985 жылға қарай Аруна қорығының жерлері күрт бүлінген еді. Қояндар мен жабайы ешкілердің көп саны жергілікті өсімдіктерді құртты. Өсімдіктердің жоғалуы кең ауқымды беткейлік және шағыр эрозиясына әкелді. Топырақтың эрозиясы Аруна тоғанының жылдам толуына да себеп болды. Ли Крик маңындағы жерлер шөлдеудің айқын белгілерін көрсетті. 4 дөңгелекті көліктердің, мотоциклдердің және жылқылардың шексіз пайдаланылуы да жердің тозуына себепші болды. Мысалы, жергілікті пони клубы Уинди-Крикке жақын жерді иеленді. Көптеген жылқылар бақылаусыз жайылып, барлық өсімдіктерді жойды. Осы аймақтан пайда болған "топырақ айдамалары" алыстан да көрінді. Құм жылжуы басталды және топырақ бетінің ұн тәрізді құрылымынан жаңбыр суы топырақ қабатына сіңбей қалды. 1985 жылдың соңында ЭТСА-ның экологиялық ғалымы Беат Одерматтың басшылығымен кең ауқымды қоршаған ортаны қайта жаңғырту жобасы басталды. Қайта жаңғырту қояндар мен жабайы ешкілерді жою арқылы, сондай-ақ эрозияны тоқтату жұмыстарын жүргізу арқылы іске асырылды, мысалы, дискіні жырту және су ағымын баяулатушы құрылыстарды салу. Қояндар мен жабайы ешкілерді алып тастау жергілікті өсімдіктердің қайта оралуына көмектесті. Бұзылған аумақта 1 миллионнан астам ағаш пен бұта пайда болды және су арналары мен Аруна тоғанының толуы күрт азайды. 1995 жылы Оңтүстік Австралия үкіметі Аруна тоғанының маңындағы аумақты флора және фауна қорығы деп жариялады. 10 жылдан кем уақыт ішінде өте нашар күйге түскен аумақ қалпына келіп, әртүрлі жергілікті өсімдіктер мен жануарларға қайтадан жайлы орынға айналды. Бұл бағдарлама бүлінген жерлерді қайта жаңғыртуға болатынын дәлелдеді. Бұл – шөлді аймақтардағы ең жақсы экологиялық жерді қайта жаңғыртудың бірі. Сол кезде Оңтүстік Австралиядағы Монарто сафари паркінде сары аяқты тау валлабилерін тұтқындықта өсіру бағдарламасы сәтті жүзеге асты. Оңтүстік Австралияның Корольдік зоологиялық қоғамы және Оңтүстік Австралияның қоршаған орта және мұра департаментінің ғалымдары тұтқындықта ұсталған сары аяқты тау валлабилерін әлемде алғаш рет бос табиғатқа жіберуге қолайлы жер іздестірді. Аруна тоғанының қорығы ең қолайлы жер болып таңдалды. Бір кезде Аруна тоғанының маңында сары аяқты тау валлабилері мекен еткен. Олар осы аумақта жабайы ешкілер мен қояндардың бәсекелесуінен және жабайы түлкілер мен мысықтардың шабуылдарынан жойылып кетті. "Жергілікті азаматтардың" валлабилерді аулау соңғы қалған жануарларды жойды. Сонымен қатар, құс, түлкі сияқты жыртқыштарды бақылау бағдарламасы іске қосылды. 1996 жылы Аруна қорығында тұтқындықта өсірілген сары аяқты тау валлабилерінің аз саны босатылды. Босатылған жануарлар радиожағалардың және ынталы еріктілер мен ғалымдардың көмегімен мұқият бақыланды. Бақылауды жергілікті мектеп оқушылары, кеншілер және Австралия мен Америка Құрама Штаттарының көптеген басқа зоопарктерінен келген ғалымдар сияқты көптеген адамдар жүргізді. Аруна тоғанының жобасының әртүрлі кезеңдері кеңінен танылды. Жобаға 3 SA мемлекеттік жерді қорғау сыйлығы және Экологиялық үздіклік үшін тау-кен өнеркәсібі сыйлығы берілді. Бұл жоба Австралияның ең табысты және ең көп марапатталған экологиялық қайта жаңғырту жобаларының біріне айналды. Аруна биоәртүрлілік жобасы сондай-ақ, Федералдық үкіметтен Landcare National Heritage гранттарымен, көршілес жер иелерінің белсенді қолдауымен қолдау тапты және қазіргі уақытта NRG Flinders басқарады және қаржыландырады. Жердің тозуы Австралиядағы ең үлкен экологиялық проблема болып қала береді. Жердің тозуы да Австралиядағы өзендер мен сағалардың толуына және көптеген аймақтарда су тапшылығына себеп болатын ең үлкен факторлардың бірі болып табылады.