Кіріспе

Грийр – Америка Құрама Штаттарының Аризона штатындағы Apache округіндегі тіркелмеген ауылдық елді мекен және халық санағы бойынша белгіленген жер. Аризонаның Ақ тауларында орналасқан және Апачи-Ситгрейвс ұлттық орманмен қоршалған Грийр теңіз деңгейінен шамамен 8400 фут (2560 метр) биіктікте орналасқан штаттың ең биік нүктесі болып табылады. 2020 жылғы халық санағы бойынша халқы 58 адамды құрайды. Грийр 1879 жыл шамасында Ютадан келген мормон қоныс салушылармен құрылған. Грийр пошта бөлімінің пошталық коды 85927.

Тарих

Бастапқыда Ли Долинасы деп аталатын Грийрді 1879 жылы соңғы күнгі қасиетті Уиллард Ли және оның отбасы құрды. Ли Долинасының пошта бөлімі салынған кезде олар қысқа атау сұрады, сондықтан Грийр (жақында осы аймаққа көшіп келген қала жоспарлаушысы Америкус Веспуциус Грийрдің атымен) таңдалды және кішкентай қауым біртіндеп дамуын жалғастырды. 1897 жылы бір бөлмелі мектеп салынды. Кейіннен шіркеу, кітапхана және мейрамханалар салынды, оның ішінде Аризонадағы ең көне қонақ үйі және мейрамханасы – Моли Батлер Лодж және мейрамханасы. Бүгінде мұнда бірнеше курорттар, жалға берілетін коттедждер, дүкен және екі өрт сөндіру станциясы бар. Грийрдің батысында Апачи темір жолының қалдықтары сақталған. Темір жол 40-шы тас жолдың жанындағы Холбрук қаласынан басталып, оңтүстіске қарай Сноуфлейк, Пинетоп-Лейксайд және Макнари қалалары арқылы өтіп, Грийрдің оңтүстігіндегі Маверик ағаш кесу лагеріне жеткен. Ағаш кесу жұмыстары 1918 жылы басталды, ал 1964 жылы осы желіде White Mountain Scenic Railroad пойызы жүріп тұрды. Көрікті темір жол 1976 жылы жұмысын тоқтатты, ал 1982 жылы Маверик пен Макнари арасындағы жол алынып тасталды. Қаланың төңірегінде Wallow өртінен қалған іздерді көруге болады. 2011 жылдың 29 мамырында Аризона штатының Альпин тауларында лагерьдегі отты дұрыс өшірмеу салдарынан үлкен өрт шықты. Аризона штатының Альпин, Блю-Ривер, Грийр, Нутриосо, Санрайз, Спрингервилл және Игар қалалары, сондай-ақ Нью-Мексико штатының Луна қаласы эвакуацияланды. 2011 жылдың 8 маусымында Wallow өрті Грийр қаласына жетіп, бірнеше ғимаратты қиратты, бірақ қаладағы көптеген құрылыстар зақымсыз қалды. Өрт 8 шілдеде сағат 18:00-ге дейін өсіп, толығымен тоқтатылды деп жарияланды. Өрт салдарынан 72 ғимарат қирады және 16 өрт сөндіруші жарақат алды. Бұл өрт Аризонада 522 642 акр (2115 км²) және Нью-Мексикода 15 407 акр (62 км²) жерді өртеп жіберді, бұл 2002 жылы Моголлон жиегі бойында 468 638 акр жерді өртеп жіберген Родео-Чедиски өртінен асып, Аризона тарихындағы ең ірі орман өртіне айналды.

География

Грийр 8356 фут (2545 метр) биіктікте орналасқан және Аризонаның Жаңа Мексика шекарасына жақын Ақ тауларда жатыр. Оны Апачи-Ситгрейвс ұлттық орманы қоршап тұр, ал қаланың ортасынан Шағын Колорадо өзені ағып өтеді. Кіші Колорадо өзенінің аңғарында, түрлі көлдерге жақын орналасқандықтан, температура айналасындағы аймақтарға қарағанда айтарлықтай жұмсақ болады. Грийр Финикстен төрт сағат, ал Тусоннан төрт жарым сағаттық жерде орналасқан. Дегенмен, ол Аризонадағы ең танымал жазғы демалыс орындарының бірі болып табылады, себебі ол шөлдерге қарағанда тұрақты түрде 20-30°F (11-17°C) салқын. Грийр Спрингервилл мен Эгардан оңтүстікке қарай 20 минуттық немесе 16 мильдік (26 км) қашықтықта, 260 және 373 тас жолдары арқылы асфальтталған жолмен жетеді. Шоу Лоу мен Пинетоп-Лейксайдтан шығысқа қарай 40 миль (64 км) немесе шамамен 45 минуттық жүру арқылы 260 және 373 тас жолдарымен барады. Грийр штаттағы ең ірі тау шаңғысы курорты – Sunrise Ski Resort-қа мекенжай. Курортта 3 тауға (Апачи шыңы – 11,100 фут (3383 метр), Циклон шыңы – 10,700 фут (3261 метр) және Күншығыс шыңы – 10,700 фут (3261 метр)) жететін 7 көтергіш бар.

Климат

Грийрдің климаты ылғалды континенталды (Köppen Dsb) болып келеді, жылу жаз айларымен, салқын түндермен және суық, қарлы қыстармен сипатталады. Теңіз деңгейінен 8000 футтан (2438 м) биік орналасқандықтан, жазғы температура 60-шы жылдардың ортасынан 70-ші жылдардың басына дейін өзгереді, бірақ кейде аймақта 80°F (27°C) немесе одан да жоғары температуралар тіркеледі. Жаз айларында күн сайын таңертең және түстен кейін мұссонды дауылдар пайда болады, олар қатты жаңбыр, күшті жел, найзағай, молния және тіпті ақ жаңбыр әкеледі. Бұл дауылдар айналасындағы аумақтың температурасын төмендетуге көмектеседі. Шілде айында орташа ең жоғары температура 76.0°F (24.4°C), ал орташа ең төменгі температура 46.8°F (8.2°C) құрайды. Қаңтар айында орташа ең жоғары температура 42.6°F (5.9°C), ал орташа ең төменгі температура 13.5°F (-10.0°C) болады. Қыс суық, түнгі температура бір таңбалы санмен, ал күндізгі температура 40 градусқа дейін жетеді. Қысқы айларда қарлы борандар мен қар жиі болады. Грийрде жыл сайын 248 см қар жауады, ал жиналған қардың қалыңдығы 6 футқа дейін жетеді. Қараша айының соңында айналасындағы көлдерде мұз қатып, наурыздың басына дейін ерімейді. Ақ таулар штаттағы ең суық және ылғалды аймақтардың бірі. Аризона тарихындағы ең төменгі температура рекорды −40°F/°C Хоули көлінің жанында 1971 жылдың 7 қаңтарында тіркелді. Ақ таулар сонымен қатар күнтізбелік жылдағы ең көп жауын-шашын мөлшерінің рекордын 58.92 дюйм (1496.6 мм) иеленеді.

2001 жылдың 5 қарашасы, дүйсенбі күні, Солтүстік шамы Грийрден және Могольон қайнауы мен Ақ таулар айналасындағы басқа да аймақтардан, соның ішінде Пейсон, Хебер Овергаард, Шоу Лоу, Эгар, Альпин және Макнариден көрінді. Сағат 20:00-ден 22:30-ға дейін Аризонаның шығыс-орталық тұрғындары өте күшті күн жарқылдарының нәтижесінде пайда болған табиғи жарық шоуын тамашалады, бұл Солтүстік шамын осы қатарға дейін көруге мүмкіндік берді. Жарықтар терең қызыл және қызғылт түспен көрінді.

Өсімдіктер мен жануарлар дүниесі

Грийрдің төңірегінде әртүрлі флора мен фауна өте көп. Нарлы қамыс, жапырақты шаған, қызылша, емен сияқты ағаштарды аймақтың су жағалауларында кездестіруге болады. Жүні, қарағай, қайын, шырша және балқарағай айналағы ландшафтты безендіреді. Ақ таулардың көптеген шалғындарында жабайы гүлдер мен саңырауқұлақтар да көрінуі мүмкін. Ақ таулар штаттағы биологиялық әртүрлілігі ең жоғары аймақтардың бірі болып табылады. Бұл мексикалық сұр қасқырдың мекені, және 2021 жылғы мәліметтерге сәйкес, Аризонаның шығысында және Нью-Мексиконың батысында тек 186 жабайы қасқыр тіршілік етеді. Бұл аймақ Аризона штатының мемлекеттік балығы – Апачи алабұғасының да мекені. Апачи алабұғасы штаттың екі түпкілікті алабұға түрінің бірі, екіншісі – Гила алабұғасы. Тарихи тұрғыдан Ақ таулардағы барлық су қоймаларында кездесетін Апачи алабұғасы, құрылыс жолында тұрған жағдайға жеткізілді. Бүгінде Аризонаның аң-құс және балық шаруашылығы департаменті мен Ақ тау апачи тайпасы Апачи алабұғасын және мексикалық сұр қасқырды сақтау және басқару үшін бірлесіп жұмыс істеп жатыр. Батысқа қарай кеңейгенге дейін Ақ таулар гризли аюларының мекені болған, бірақ 1936 жылы Аризонадағы соңғы гризли аю Үлкен көлдің шығысындағы Эскудилла тауында өлтірілді.

Су жануарлары

Бұл аймақта көптеген балық түрлері қоныстанды, олардың ішінде жергілікті және келген түрлер бар, мысалы, жаңбырлы алабұға, қоңыр алабұға, бұлақ алабұғасы, жолбарыс алабұғасы, кескіш алабұға, апачи алабұғасы, сонора сосаки, шөл сосаки, Кішкентай Колорадо өзені сосаки, Кішкентай Колорадо спинедасе, дөңгелекқұйрықты шап, нүктелі даце және лоах миноу. Мұнда кездесетін бірнеше шаяңкеңдер мен моллюскалар түрлері – солтүстік раковинасы, Калифорниялық жүзбелі мидиясы және үш бұрандалы көктемгі бұрқақ.

Құстар

Бұл аймақта көптеген құс түрлері өте көп, соның ішінде Мерриамның түркиясы, Дуски-граус, Гэмблз-күлтегін, Кальянды күлтегін, Монтесума күлтегін, Арықтау көгершін, Ақ қанатты көгершін және жолақты құлан. Аймақтың су қоймаларында және айналасында кездесетін су құстары: Үлкен көк жусан, Қара тәжді түнгі балықшы, Қарлы балықшы, ақ бетті ибис, Кильдер плювер, Канада қазы, Маллард, Қызылбас, Буффель, Каноралы тель, Жасыл қанатты тель, Гадвалл, Солтүстік пинтаил, Американдық уигон, Солтүстік лопата, Кіші шашақ, Ортақ алтын көз, аяқпен қапталған греб және құлақты греб. Аймақта мекендейтін жыртқыштар мен қарғалардың түрлері: Ақбас бүркіт, Алтын бүркіт, Балықшы бүркіт, Қызылқұйрық бүркіт, Солтүстік қаршыға, Мысқыл бүркіт, Жіңішке бүркіт, Қара бүркіт, Суэйнсон бүркіт, Жорғалауыт бүркіт, Аймақтық бүркіт, Солтүстік құтан, Шағын құтан, Далалық құтан, Мерлин, Американдық қызылқарға, Үлкен мүйізді сұрқай, Ұзын құлақты сұрқай, Қысқа құлақты сұрқай, Сарай сұрқай, Батыс айқын сұрқай, Мексикалық дақты сұрқай, Солтүстік кішкентай сұрқай, Жанартаулы сұрқай, Солтүстік ара сұрқай, Жер асты сұрқай, Индыктің қарғасы, Жалпы қарға, Канадалық сұңқар және Американдық қара қарға.

Демография

Грийрде тұрақты тұратын азаматтар немесе отбасылар аз, 2020 жылғы халық санауы бойынша жыл бойы 58 адам тұрады. Жазда халық саны шамамен 1000 адамға жетеді. Аймақтағы көптеген үйлер – Феникс және Тусон қалаларының тұрғындары үшін арналған шағын үйлер немесе жазғы демалыс орындары, себебі мұнда ауа температурасы салыстырмалы түрде төмен. Грийрдің пошта индексі – 85927, ал аймақтық коды – 928. Грийрдің ауданы 0,53 шаршы мильді құрайды. Орташа жас 61,5 жас, ал орташа отбасылық табыс 76 114 доллар. Аймақта 236 отбасы және 770 тұрғын үй бар, олардың 30,6%-ы пайдаланылады. Меншік иесінің тұрғын үйінің орташа бағасы 584 700 долларды құрайды. Халықтың 90%-ы үйленген.