Геордж Харт: Тамил әдебиетін зерттеуші және аудармашы

Кіріспе

Джордж Харт (George Luzerne Hart, III) – американдық тіл білімі маманы, тамил тілін зерттеуші және аудармашы.

Джордж Харт (George Luzerne Hart, III) – Берклидегі Калифорния университетінің тамил тілі профессоры. Оның зерттеулері классикалық тамил әдебиетіне және тамил мен санскрит әдебиеттері арасындағы байланыстарды анықтауға арналған. 2015 жылы Үндістан үкіметі оған «Падма Шри» орденімен марапаттады, бұл төртінші деңгейдегі ең жоғары азаматтық награда. Харт бірнеше тамил және санскрит оқулықтарының авторы. Ол Каусалия Хартқа үйленген, ол да профессор және тамил тілі оқулықтарының авторы.

Ежелгі тамил өлеңдері

Харттың "Ежелгі тамил өлеңдері" еңбегі ежелгі тамил поэзиясын (Сангам әдебиеті) классикалық индо-арий (санскрит және пракрит) әдебиеттерімен салыстыра талдайды. Онда оңтүстік ақындарының тақырыптары пракрит және классикалық санскрит поэзиясына, мысалы Гаха Саттасай мен Калидаса поэзиясына сіңгендігі туралы "нақты дәлелдер" келтіріледі. Алайда, солтүстік әдебиетінің тамил әдебиетіне тигізген әсері шамалы болды. Осы тезисті негіздеу үшін Харт ежелгі тамил поэзиясының және оның мәдени ортасының бастауларын, әртүрлі әлеуметтік топтар арасындағы қасиетті күшті бақылауға бағытталғандығын және оның кейінгі жазба поэзиядағы бейнесін жан-жақты талдайды. Харт индо-арий поэзиясының тамил әдебиетінен элементтерді қарыз алғанда, тамилдік әріптестерінің нәзіктігі мен күрделілігіне жете алмайтынын атап көрсетеді. Сарапшы Люсетта Моури оны екі үнді дәстүрі арасындағы қарым-қатынасты зерттеудің "құнды және маңызды бастамасы" деп бағалайды. Тамил тілінің ғалымы Камил Звелебил Харттың өзіне "өте қиын, тіпті зор міндеттерді" қойғанын, бірақ оларды толық шеше алмағанын айтады. Оның пікірінше, Харттың еңбегі төрт маңызды тұжырымды қамтиды: ежелгі Тамилнадта барлық нәрсе қасиетті күштермен толы болған, әйелдердің ұяттылығына ерекше мән берілген, тамил және санскрит поэзиясы арасында айқын параллельдер бар, ал дхвани немесе 'ишара' теориясы дравидтік текті. Ол кейбір идеяларды күмәнді деп санайды. Дегенмен, басқалары "шын тамаша", мысалы, аṇaṅku – қасиетті, қауіпті күш туралы, әйелдердің кеудегі аṇaṅku орналасқандығы, жергілікті құдайлардың солтүстік құдайларынан өзгеше табиғаты және еркек пен әйел арасындағы махаббаттың барлық қырларының қасиеттілікпен байланысты болуы сияқты. Оңтүстік бейнелеуі мен поэтикалық тәсілдердің индо-арий поэзиясына, мысалы Саттасай мен тіпті Калидасаға тигізген әсері туралы негізгі тезис ықтимал және "күшті дәлелдермен расталады". Звелебил кітапты "жаңа, түпнұсқа, керемет және бірінші дәрежелі маңызға ие еңбек" деп сипаттайды. В. С. Ражам Харттың аṇaṅku-ны әйелдің қасиетті күші ретінде қарастыруымен келіспейді, оны тым қарапайым және редукционистік деп санайды. Ол терминнің уақыт өте келе мағыналық өзгеріске ұшырағанын мәлімдейді. "Ежелгі тамил өлеңдері" жарияланғаннан кейін Харт "Тамиль және классикалық санскрит әдебиеті арасындағы байланыс" атты қысқартылған кітапшасын шығарып, ондағы негізгі ойларын баяндайды. Ол өзінің ұсынысының тамил поэзиясынан санскритке тікелей поэтикалық тәсілдердің берілуі емес, олардың екеуінің де осы тәсілдерді ортақ бастауға қарыз екенін, оны Декан мегалиттік мәдениеттерінде іздегенін түсіндіреді. Махараштри пракритіндегі Гаха Саттасай тамил Сангам поэзиясымен бір уақытта жазылған, ал Калидасаның өзі Махараштри пракритінде осыған ұқсас өлеңдер жазған. Ең айқын ұқсастықтардың мысалдары – елші поэмасы, жазғы мезгілде ғашықтардың айырылысы мотиві және бамбук тесігі арқылы желдің шуы мен сыбызғының дыбысын салыстыру.

Hart's Poems of Ancient Tamil offers a comparative analysis of ancient Tamil poetry (Sangam literature) with reference to the classical Indo Aryan (Sanskrit and Prakrit) literature. It sets forth a "very convincing argument" that the themes of southern poets were assimilated into the Prakrit and classical Sanskrit poetry, such as Gaha Sattasai and the poetry of Kalidasa. However, there was little influence of the northern literary expression on the Tamil literature. To substantiate this thesis, Hart provides a thorough analysis of the antecedents of the ancient Tamil poetry and its cultural milieu, which focused on controlling sacred power among various social classes, and its reflection in the later literate poetry. Hart points out that the Indo Aryan poetry, in its borrowing of the Tamil literary elements, lacked the subtlety and sophistication of its Tamil counterparts. Reviewer Lucetta Mowry finds it to be the "beginning of a valuable and important study" of the relation between the two Indic traditions. Tamil scholar Kamil Zvelebil states that Hart had set before himself "very difficult and even enormous tasks," but he has not succeeded in solving them. According to him, Hart's work involved four key insights: that in ancient Tamilnadu practically everything was filled with sacred forces, that the stress on female chastity was characteristically Tamil, that there are striking parallels between Tamil and Sanskrit Prakrit poetry, and that the theory of dhvani or 'suggestion' is Dravidian in origin. He finds some of these ideas questionable. However, others are "truly marvellous," e. g., the ones about aṇaṅku, sacred, dangerous power, the female breasts being the seat of aṇaṅku, the different nature of indigenous gods from those of the north, and the idea that all aspects of love between man and woman were animated by the sacred, etc. The over all thesis of the influence of southern imagery and poetic techniques on the Indo Aryan poetry such as Sattasai and even Kalidasa are probable and "overwhelmingly convincing." Zvelebil calls the book a "refreshing, original, excellent work of first class importance." V. S. Rajam disagrees with Hart’s views on aṇaṅku as female sacred power, calling it oversimplified and reductionist. She states that the term has undergone a semantic shift over time." Following the publication of The Poems of Ancient Tamil, Hart published an abridged booklet, The Relation between Tamil and Classical Sanskrit Literature, in which he set out his key points. He clarified that his proposal was not of a direct transmission of poetic techniques from the Tamil poetry to Sanskrit, but rather that both of them owed these techniques to a common source, which he placed in the Deccan megalithic cultures. Gaha Sattasai in Maharashtri Prakrit was contemporaneous with the Tamil Sangam poetry and Kalidasa himself had composed very similar poems in Maharashtri Prakrit. The key examples of striking similarities were the messenger poem, the motif of separation of lovers during the monsoon and the comparison of the sound of wind through a bamboo hole to the noise of a flute.

Оңтүстік Үндістанда таптардың пайда болғанына алғашқы дәлелдер

Харттың Оңтүстік Үндістанның ертедегі касталық жүйесінің ерекшеліктері туралы бақылаулары, бұл жүйенің Үнді-арийлік варна жүйесінен тәуелсіз болғаны айтылады, әлеуметтік және мәдени тарихшылардың қызығушылығын тудырды. Чакравартинің сөзіне сәйкес, Сангам әдебиеті Пулайяр және Парайяр сияқты «төменгі тектен» шыққан адамдардың тобы болғанын көрсетеді, олар негізгі ауылдардан шалқап жатқан бөлек елді мекендерде тұруға мәжбүр болды. Олардың қызметтеріне былғары өңдеу, киім жуу және балық аулау кірді. Сонымен қатар, олар «өліммен» байланысты болды және қасиетті күшті (аṇaṅku) бақылауға және оқшаулауға қабілетті, бірақ оны өзгертуге шамалары жетпеді деп есептелді. Самуилдің пікірінше, «төменгі тектен» шыққан топтар, домбырашылар, жыраулар және музыканттар ретінде, патшаның билігін сақтауда маңызды рөл атқарды, оған ритуалдық күшті пайдалануға және оны жақсылыққа айналдыруға мүмкіндік берді. Алайда, Самуил атап көрсетеді, ритуалдық күшті білдіретін «төменгі тектен» шыққан кәсіби топтар туралы түсінік Тамилнадумен ғана шектелмейді. Осындай жағдай Ладакшта, Непалда және Гималайдың басқа да аймақтарында бүгінге дейін сақталып келеді. Тіпті Солтүстік Үндістанда да брахмандық теориядан тыс әлеуметтік жағдай Тамил жүйесіне ұқсас болуы мүмкін. Харттың айтуынша, шамамен б.з.д. 300 жылы Солтүстік Үндістаннан келген брахмандар Тамилнадуға Ведалық құрбандықтар арқылы күштің балама көзін ұсынды, ол таза және игі деп есептелді. Браминдер және олармен бірге келген индуизм арқылы тамил патшалары эндемикалық соғыстардан асып, Маурия империясының үлгісінде тұрақты империялар құруға ұмтылды. Осы мақсатқа жеткеннен кейін, Харт «төменгі тектен» шыққан топтар біртіндеп ритуалдық функцияларын жоғалтып, төмен мәртебелі кәсіби топтарға айналды деді.

Hart's observations on the features of the early South Indian caste system, which are said to have been independent of the Indo Aryan varna system, are summarised in Early Evidence for Caste in South India, which has received significant attention from social and cultural historians. According to Chakravarti, the Sangam literature reveals that there was a class of 'low born' people, such as the Pulaiyar and Paraiyar, who were made to live in separate settlements at a distance from the main villages. They were engaged in occupations such as leather work, washing of clothes and fishing. They were also associated with 'death' and were believed to have the ability to control and isolate sacred power (aṇaṅku), but not the ability to transform it. According to Samuel, the 'low born' groups, acting as drummers, bards and musicians, were central to maintaining the king's power, allowing him to tap into the ritual power and transform it into auspicious power. Samuel notes, however, that the notion of 'low born' occupational groups representing ritual power may not be limited to Tamilnadu. Very similar situation persists to this day in Ladakh, Nepal and elsewhere in the Himalayas. Even in north India, the social reality outside the Brahmanical theory might have been similar to the Tamil system. According to Hart, when the Brahmins from north India arrived in the Tamilnadu, probably around 300 BCE, they offered an alternative source of power through Vedic sacrifices, which was already considered pure and auspicious, and to emphasise the distinction between themselves and the 'low born' groups, the Brahmins developed conventions quite the opposite of the latter, becoming strict vegetarians and not allowing dogs and chickens into their villages. Through the Brahmins and the Hinduism they brought, the Tamil kings aspired to rise above the endemic warfare and establish stable empires modelled after the Mauryan Empire. Once this was accomplished, Hart states that the 'low born' groups gradually lost their ritual function, becoming purely occupational groups of low status.

Марапаттар

"Соғыстың және даналықтың төрт жүз әні" – "Пуранануру" еңбегінің аудармасы үшін Харт пен оның әріавторы Хэнк Хайфетцке AAS Оңтүстік Азия Кеңесінің (SAC) Раманужан кітап сыйлығы табысталды. Оның "Тамил антологияларының ақындары" (1979) американдық кітап сыйлығына үміткер болды. 2015 жылы Харт Үндістан үкіметінен Үнді әдебиетін, әсіресе ежелгі тамилдің Сангам әдебиетін зерттеуге және аудармалауға қосқан үлесі үшін "Падма Шри" орденімен марапатталды.