Кіріспе

Crispa Toyota бәсекелестігі – қазір құрылмай кеткен PBA командалары, Crispa Redmanizers және Toyota Tamaraws арасындағы болды. Екі команда 1975-1983 жылдар аралығында PBA-да үстемдік құрып, сол жылдардағы мүмкін 26 PBA титулының 21-ін жеңіп алды. Олардың танымалдылығы соншалық, егер осы екі команда баскетбол алаңында кездессе, Метро Манила мен Филиппин провинцияларындағы көшелерде адам қалмайтын, себебі көптеген адамдар, әсіресе PBA жанкүйерлері, ойынды теледидар мен радиодан тамашалауға немесе тыңдауға толыққанды назар аударатын.

Тарих

Бұл бәсекелестікке Crispa және Meralco Reddy Kilowatts командалары арасындағы Манила индустриялық-коммерциялық атлетикалық қауымдастығында (MICAA) болған бәсекелестік мұрынше жатты. 1972 жылы Meralco командасы тарағаннан кейін, оның көптеген бұрынғы ойыншылары 1973 жылы жаңа команданың – Komatsu Komets (кейін Toyota Comets деп аталды) ядросын құрады. Екі команда арасындағы алғашқы чемпионат кездесуі 1974 жылғы MICAA All Filipino турнирінде өтті. Redmanizers 2:0 есебімен жеңіске жетіп, 1974 жылдың 15 қазанында чемпиондық атауын қамтамасыз ететін ойынды ұтып алды. Redmanizers ойынды соңғы 42 секундта 103:99 есебімен, 14 000 көрерменнің алдында Аранета Колизейінде жеңіп алды. 1975 жылы PBA құрылғанда, екі команда лиганың алғашқы жылдарында үстемдік құрды. Олар 1975-1976 жылдары PBA-ның алғашқы екі маусымында қатарынан алты конференцияда финалда кездесті. Toyota лиганың алғашқы маусымында алғашқы екі чемпионатты жеңіп алып, көш бастады. 1975 жылы Crispa Toyota-ның «үлкен дулығасын» (grand slam) ұтып алуына жол бермеді, үшінші конференциядағы All Philippine чемпионатында 3:2 есебімен жеңіске жетті. Redmanizers келесі жылы, 1976 жылы барлық үш конференцияда Comets командасын жеңіп, лиганың алғашқы «үлкен дулығасын» жеңіп алды. 1976 жылғы маусымнан кейін екі қарсылас 1979 жылғы All Filipino финалында тағы да кездесті, онда Crispa Toyota-ны жеңді. Toyota Tamaraws ақыры Redmanizers-ге қарсы жеңіске жетіп, 1979 жылғы Invitational чемпионатында жеңімпаз атанды. Екі команда арасындағы соңғы чемпионат кездесуі 1981 жылғы Ашық конференцияда өтті. Toyota Super Diesels командасы Crispa Redmanizers командасын 103:97 есебімен, бес ойындық серияның бесінші және шешуші ойынында 1981 жылдың 25 шілдесінде жеңді. Финалдағы кездесулерде Crispa алты рет, ал Toyota төрт рет жеңіске жетті. Олардың соңғы ресми PBA ойыны 1983 жылдың 9 қазанында өтті, онда Crispa 111:96 есебімен жеңіске жетті. Бір-бірімен өткізілген PBA ойындарының жиынтығы бойынша (1975-1983), Crispa 65 ойынды жеңіп, Toyota 58 ойынды жеңді. 1984 жылдың 15 ақпанында Toyota-ның PBA франшизасы Lucio Tan тобының Shareholdings, Inc. компаниясына сатылды. Келесі жылы Crispa командасының PBA франшизасы Pilipinas Shell Petroleum Corporation компаниясына сатылды.

Есте қаларлық сәттер

1975 жылдың 10 мамырында PBA-да алғашқы «Crispa Toyota» ойыны өтті, оны Ризал мемориалдық Колизейінде 11 000 жанкүйер тамашалады. «Redmanizers» командасы 139–133 есебімен жеңіске жетті, бірақ «Toyota» ойыншысы Оскар Роча, ойынның соңына үш секунд қалғанда «Crispa» ойыншысы Берни Фабиосаны ұрып жіберді. PBA комиссары Лео Прието Рочаға бір айға жарысқа қатысуын тоқтатып, 500 песо айыппұл салды, ал Фабиосаға Cristino Reynoso-ға доп лақтырғаны үшін 50 песо айыппұл салынды, сондай-ақ оған да ұятты әрекет жасағаны үшін 25 песо айыппұл салынды. 1977 жылдың 17 сәуірінде «Crispa» командасы 1977 жылғы PBA маусымының ашылу ойынында «Toyota» командасын 122–121 есебімен жеңді. Алайда, бұл ойыннан кейін Аранета Колизейінің жанында екі команданың ойыншылары арасында төбелес болды. Екі тараптан да ойыншылар Макати қаласындағы Бонифасио бекінісінде, Филиппин әскери штабында ұсталды және келесі күні таңертең босатылды. Комиссар Лео Прието екі командаға да 5000 песодан айыппұл салды, ал «Toyota» жаттықтырушысы Данте Сильвериоға тәртіпсіз мінез-құлқы үшін 1000 песо айыппұл салынды. 1980 жылғы PBA чемпионатының үшінші ойынында «Toyota» жаттықтырушысы Форт Акуня «Crispa» командасына қарсы ойынға команда капитаны Роберт Джаворскині қоспады. Осы кезде «Crispa» үлкен есеп айырмасымен жеңіске қадам басып, жеңіс оларға чемпионатты және турнирде бұрын-соңды болмаған 20 ойынды тізбектеп жеңуді мүмкіндік беретін еді. Ойын үзілісінде Акуня «Toyota» басшылығы тарапынан жұлдыз ойыншыны ойынға қосудан бас тартқаны үшін жұмыстан босатылды. Команда жетекшісінің қайта оралуынан шабыт алған «Toyota» ойынды жеңіп алды, бірақ келесі ойында серияны ұтырып қалды. Осы оқиғадан шамамен бір жыл өткен соң Акуня өзін-өзі өлтіргендей болып қайтыс болды. «Toyota» командасы 1981 жылғы PBA ашық турнирінде «Crispa» командасын 3–2 есебімен жеңді, онда Энди Филдс пен Виктор Кинг «Toyota» командасының шетелдік ойыншылары, ал Джеймс Харди мен Байрон «Жылан» Джонс «Crispa» командасының құрамында өнер көрсетті. Бұл серия екі команданың PBA чемпионатындағы соңғы кездесуі болды.

Мұра

Екі команда арасындағы бәсекелестік әлі күнге дейін ересек баскетбол жанкүйерлерінің естелігінде сақталып, осы тарихи қарсыластық туралы көптеген әңгімелер айтылады. Екі команда тарағаннан кейін PBA-да бірнеше қысқа мерзімді бәсекелестіктер болды, бірақ олардың ешқайсысы осы бәсекелестіктей қарқынды да, күтілетін де болған жоқ. Екі команданың ойыншылары алаңнан тыс жерде де бірден танымал болды. Мұны Роберт Жаворскидің 1998 жылы сенатор болып сайлануы, Рамон Фернандес пен Филипп Сезардың спорттағы әрекеттері, сондай-ақ Атой Ко, Берни Фабиоза және тағы басқалардың кино мен телешоулардағы қатысулары дәлелдейді.

2003 жылғы кездесу ойындары

1234-топ. Crispa 14 11 17 19 61 Toyota 16 18 13 18 65 Екі команданың көптен күткен қайта кездесу ойыны 2003 жылғы 30 мамырда Аранета Колизеумында PBA All Star Weekend мерекесінің аясында өтті. Ойыншылар өзінің шарықтану кезеңінен өткенімен, әрбір мүмкіндік үшін қажырлы күресіп, ешқандай қадамнан қалыспады. Ойын қызу бәсекеге толы болды, көшбасшылық көп рет ауысты, бұл екі команданың 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басындағы даңқты күндеріне нақты саяхат болды. Toyota 65:61 есебімен қайта кездесу ойынында жеңіске жетті, бірақ бұл Жаворскидің соңғы минуттағы шеберлігісіз болмас еді. Адорнадоның бір минуттан кем уақыт қалғанда 62:61 есебімен айырмашылықты қысқартатын үш ұпайлық лақтыруынан кейін, Toyota командаласы және бұрынғы қарсыласы Фернандес Жаворскиге сырттан доп берді. Жаворски үш ұпайлық лақтырумен ойынды тоқтатты, бұл үлкен көрермендерді қуантты. Көптеген жанкүйерлер бұл ойынды 1989 жылғы All Star ойынындағы есте қаларлық жеңіске кері бұрылыс ретінде қарады, онда Фернандес Жаворскидің пасынан ойынды шешкен лақтыруды жасады және екі ойыншының ұзақ жылдар бойы созылған қақтығысын аяқтады. Toyota командасын Данте Сильверйо жаттықтырды, ал Жаворски де өз жаттықтыру тактикасын енгізді, ал Crispa командасын аңызға айналған Бэби Далупан жаттықтырды. Терри Сальданя "Tamaraws" үшін дабл-дабл жасағаннан кейін ойынның ең құнды ойыншысы атанды. Жеңілген "Redmanizers" реванш талабын білдірді, бірақ екі команда арасындағы реванш мүмкіндігі туралы айтарлықтай әңгіме болған жоқ. 2005 жылғы 28 мамырда PBA-ның 30 жылдығын тойлау үшін PBA үздік ойын өткізді, онда лиганың ұзақ тарихындағы көптеген жұлдызды ойыншылар қатысты. Ойынға Роберт Жаворски жаттықтырған "Ұлылар" командасы және бірнеше бұрынғы Toyota ойыншылары қатысты. Екінші жағынан, жаттықтырушы Бэби Далупанның бірнеше бұрынғы Crispa ойыншылары бар "Легендалар" командасы болды. Ойынды "Легендалар" 96:92 есебімен жеңіске жетті, бірақ бұл матчтың жұлдыздары жас буынның өкілдері болды. Кері көріп қарағанда, Crispa–Toyota бәсекелестігі филиппин спортының ең жарқын эпизодтарының бірі болды және PBA мен баскетболдың елдегі танымалдығын қамтамасыз етті.