Кіріспе

2005 жылдың 18 маусымында Австралияның Солтүстік территориясында жалпы сайлау өтті. Орталық-солшыл Еңбек партиясы, оның төрағасы Клэр Мартин, екінші мерзімге үлкен артықшылықпен жеңіске жетіп, 25 мүшелі Солтүстік территория заң шығарушы жиналысында оппозициялық Ауылдық Либерал партиясының он орынның алтысын жеңіп алды, осылайша олардың жалпы саны 19-ға жетті. Бұл Солтүстік территория тарихындағы екінші ең ірі жеңіс болды. Аймақ тарихындағы ең үлкен көпшілік 1974 жылғы алғашқы сайлауда тіркелді. Сол сайыста Ауылдық Либерал партиясы палатадағы 19 орынның 17-сін жеңіп алды және оппозиция ретінде тек екі тәуелсіз депутатпен ғана күресті. Ең қызықтысы – оппозиция жетекшісі Денис Берктің өзінің Бреннан округінен жеңіліске ұшырауы болды. Бұл аймақта партия жетекшісінің өзі сайлану округінде жеңіліске ұшыраған екінші жағдай болды, алғашқысы – 1977 жылы Виктория өзені округінен орынды жоғалтқан көпшілік көшбасшысы Гофф Леттс.

Мәселелер

Заң мен тәртіп әрқашан Солтүстік территориядағы маңызды мәселе болды, және Оралдық либералдық партия 27 жыл бойы үкіметте болған кезеңде осы мәселеге баса назар аударды. Бұлды мойындағандықтан, Лейборист партиясы да антиәлеуметтік мінез-құлыққа қатысты қатал позиция ұстануға тырысуда. Міндетті түрде соттау мәселесі де қарастырылуда; территорияда оның қолдауына қатысты пікір таластары бар, және CLP үкіметі бұл саясатты қайта енгізуі мүмкін, ал ALP үкіметі кезінде ол күшін жойған күйінде қалады.

Тіркелмеген партиялар мен топтар

Сайлау кезінде Солтүстік территорияның сайлау комиссиясында тіркелмеген екі партия кандидаттарды мақұлдады. Австралиялық демократтар Баркли округінде Джейнен Булсиді және Блейн округінде Дункан Динді қолдады. Тыйымға қарсы күрес желісі Казуарина округінде Скот Уайтты, Фанни Бей округінде Фиона Кларкты, Джонстон округінде Гэри Мейерхоффты, Миллнер округінде Роб Индер Смитті және Найтклифф округінде Стюарт Хайвэйді мақұлдады.

Орындықтар иелерін ауыстырады

Мүшелік 2005 жылға дейін, 2005 жылдан кейін ауысу Партия мүшесі, Маржиналды округ, Партия мүшесі, Маржиналды Бреннан, Өңірлік Либерал, Денис Берк, 19.0, 20.8, 1.8, Джеймс Берк, Еңбек, Дали, Өңірлік Либерал, Тим Болдуин, 9.5, 24.4, 14.8, Роб Найт, Еңбек, Дрисдейл, Өңірлік Либерал, Стивен Данхам, 15.7, 16.9, 1.3, Крис Натт, Еңбек, Гойдер, Өңірлік Либерал, Питер Мэйли, 14.8, 16.4, 1.6, Тед Уоррен, Еңбек, Макдоннел, Өңірлік Либерал, Джон Элферинк, 11.8, 20.3, 8.5, Элисон Андерсон, Еңбек, Порт Дарвин, Өңірлік Либерал, Сью Картер, 7.3, 8.4, 1.1, Керри Сацилотто, Еңбек. *Курсивпен* жазылған мүшелер бұл сайлауда өз орындары үшін күреспеді.

Партия басшылары

Клэр Мартин 1995 жылдан бері заң шығарушы жиналысының депутаты, 1997 жылдан бері Солтүстік территориялық Лейборист партиясының (АЛП) жетекшісі және 2001 жылдан бері бас министр болып табылады. Бұрынғы журналист, ол 2001 жылы АЛП-нің территория тарихындағы алғашқы сайлау жеңісіне жетекшілік етті. Мартин тиімді коммуникатор және экономикалық менеджер ретінде танылды, сонымен қатар қазынашылық қызметін де атқарды. Ол негізінен құқық пен тәртіп мәселелері бойынша науқан жүргізді және өзінің партиясының адал жақтастарынан кейбір сын естіді, бірақ сайлау қорытындысы оны ақтағанын сезінуі мүмкін. Денис Берк 1994 жылдан бері заң шығарушы жиналысының депутаты және 1999 жылдан 2001 жылға дейін бас министр болып қызмет етті. Мартин одан жеңілгеннен кейін оппозиция жетекшісі лауазымын сақтап қалды, бірақ 2003 жылдың ортасында Терри Миллс пайдасына қызметтен шеттетілді. Миллс кенеттен отставкаға кеткеннен кейін 2005 жылдың ақпан айында ғана қайтадан жетекшілікке келді. Бұрынғы армия офицері – беделді консерватор, бірақ өзінің мансабы бойында заң мен тәртіп мәселелерін ерекше атап өтті, оның ең бастысы – бас министр қызметін атқару кезінде CLP-нің міндетті ұстау саясатын сақтап қалуы. Оның сайлауалды науқаны бірнеше қателіктерге және территорияның электрмен жабдықтау мәселесін шешуге батыл жоспарға толы болды, бірақ бұл жоспар сайлаушыларға тиімді ұсылған жоқ және жақсы қабылданбады. CLP сайлауда жеңіліске ұшыраса, өзінің мандатын жоғалтатынын алдын ала мәлімдеген еді, нәтижесінде өзінің орындығынан айырылды. Илана Элдридж Солтүстік территориялық «Жасылдар» партиясының 1990 жылдардың басында құрылғаннан бері жетекшісі болып табылады. Ол ешқашан сайланған лауазымды иеленген емес, бірақ 1990 және 1996 жылдары Сенатқа, 1998 және 2004 жылдары Австралия Өкілдер палатасына өтпеген сайлау науқандары арқылы белгілі бір деңгейде танымал болды. Найтклифф округін жеңіп алуға тағы да сәттілік болмаса да, ол сайлаудағы үшінші ірі партияның жалғыз маңызды науқанын ұйымдастырды, нәтижесінде «Жасылдар» партиясы үміткерлердің санын және жалпы дауыс беру көрсеткіштерін едәуір арттырды.

Сайлау маятнигі

Келесі маятник Макеррас маятнигі деп аталады, оны саяси сарапшы Малкольм Макеррас ойлап тапты. Маятник заң шығарушы жиналыстағы барлық мандаттарды екі партия арасындағы басымдыққа қарай, олардың қанша пайыздық айырмамен ұсталып тұрғанына сәйкес реттейді. Бұл мандаттың қожайынын ауыстыру үшін қажетті дауыс өзгерісі деп те аталады. Егер оппозициялық немесе үкіметтік партияларға біркелкі дауыс өзгерісі болса, қанша мандаттың ауысатынын болжауға болады.

Сайлау алдындағы маятник

2012 жылғы сайлаудан бері тәуелсіз болып қалған және болып қала беретін қазіргі мүшелер сұр түспен көрсетілген. Курсивпен жазылған депутаттар сайлауда өз орындарына қайта үміткер болған жоқ. Еңбек партиясының орындары:
Миллнер – Мэттью Бонсон (АЛП) 1.2
Джонстон – Крис Бернс (АЛП) 2.9
Сандерсон – Лен Кили (АЛП) 3.0
Казуарина – Кон Ватскалис (АЛП) 3.5
Карама – Делия Лори (АЛП) 3.7
Жақсы жағдай – Ноктлифф – Джейн Агаард (АЛП) 7.1
Вангури – Пол Хендерсон (АЛП) 7.2
Арафура – Марион Скримгур (АЛП) 8.9
Фанни Бэй – Клэр Мартин (АЛП) 9.8
Жақсы жағдай – Арнхем – Джек Аҳ Кит (АЛП) 11.4
Баркли – Эллиот МакАдам (АЛП) 13.4
Нулхулбай – Сид Стирлинг (АЛП) 16.1
Стюарт – Питер Тойне (АЛП) 17.8

Елдік Либерал партиясының орындары:
Аралуен – Джодин Карни (ЕЛП) 2.0
Жақсы жағдай – Порт Дарвин – Сью Картер (ЕЛП) 7.3
Макдоннелл – Джон Эльферинк (ЕЛП) 8.5
Греейторекс – Ричард Лим (ЕЛП) 9.0
Дали – Тим Болдвин (ЕЛП) 9.5
Жақсы жағдай – Гойдер – Питер Малей (ЕЛП) 14.8
Катерине – Фэй Миллер (ЕЛП) 15.3
Драйсдейл – Стивен Данхэм (ЕЛП) 15.7
Блейн – Терри Миллс (ЕЛП) 16.7
Бреннан – Денис Берк (ЕЛП) 19.0

Тәуелсіз депутаттардың орындары:
Нельсон – Джерри Вуд (ТӘУ) 1.1 (ЕЛП-мен бәсекелес)
Брайтлинг – Лорейн Брахам (ТӘУ) 5.5 (ЕЛП-мен бәсекелес)

Сайлаудан кейінгі маятник

Еңбек партиясы округтарыШекаралық Порт ДарвинКерри СацилоттоALP1.1ДрисдейлКрис НатталALP1.3ГойдерТед УорренALP1.6БреннанДжеймс БёркALP1.8Жарқын қауіпсізСандерсонЛен КилиALP8.4ҚауіпсізМакдонеллАлисон АндерсонALP11.8МиллнерМэттью БонсонALP12.8 v INDDalyРоберт НайтALP14.8НайтклифДжейн АгаардALP15.5ДжонстонКрис БёрнсALP15.6КарамаДелия ЛориALP17.0Фанни БэйКлэр МартинALP18.6КассуаринаКон ВатскалисALP19.0Өте қауіпсізУангуриПол ХендерсонALP20.8СтюартКарл ХэмптонALP21.0БарклиЭллиот МакАдамALP23.0АрафураМарион СкримджорALP23.6АрнемМаларндирри МаккартиALP23.9НхулунбуиСид СтирлингALP26.1

Либерал партиясы округтарыШекаралықГрейтероксМэтт КонланCLP1.4КатеринаФэй МиллерCLP2.6Жарқын қауіпсізБлэйнТерри МиллсCLP7.2АралуэнДжодин КарниCLP7.3Тәуелсіз округтарБрэйтлингЛорейн БрахамIND0.9 v CLPNelsonДжерри ВудIND16.2 v CLP