1957 жылғы "Экземouth" фрегаты: Газ турбиналық қозғалтқыштарды сынау тарихы

Кіріспе

1957 жылғы 14-ші типті немесе Блэквуд класты Корольдік әскери-теңіз флотының фрегаты.

HMS Эксмоут – Корольдік әскери-теңіз флотының су асты кемелеріне қарсы күреске арналған 14-ші типті фрегаты.

Қызмет тарихы

1966 жылы "Эксмут" кемесі газ турбиналық қозғалтқыштармен ғана жұмыс істейтін алғашқы ірі британдық әскери кеме болды. "Эксмутты" қайта жабдықтаудың басты себебі – сол кездегі жаңа Marine Olympus турбинасын сынақтан өткізу болды. Ол Type 82 эсминецтері мен Type 19 жоғары жылдамдықты су астына қарсы фрегаттар үшін турбина ретінде таңдалған еді. Сондықтан ол 24,000 а.к. (қозғалыс беру механизмі мен вал шектеулеріне байланысты) толық қуат үшін Bristol Siddeley Olympus TM1 және жанармайды үнемді пайдалану үшін екі Bristol Siddeley Proteus 10M (әрқайсысы 3,500 а.к.) қозғалтқыштарымен жабдықталды. Бұл қозғалтқыштар жалғыз валды ортақ беріліс қорабы арқылы қозғалтады. Proteus қозғалтқыштары жеке немесе бірге жұмыс істей алады, бірақ Olympusпен бірге жұмыс істей алмайды. Қозғалтқыштар кері бағытта жұмыс істемейтіндіктен, қайырылатын перне орнатылды. Қозғалтқыштарды көпірдегі газды басқару тұтқаларынан тікелей басқаруға болатындықтан, көпірдегі рульді басқару жүйесі орнатылды. Қажетті ауа түсіру және сүзгілер кеменің орталық бөлігінде орналастырылды, ал турбиналардың шығарылымдары ортақ, ағымдық түтікке құйылып, "Эксмуттың" сыртқы түрін толығымен өзгертті. Шығарылым және түсіру құбырлары толық қозғалтқыштарды алып тастауға мүмкіндік берді, бұл 24 сағаттық жылдам алмастыру уақытын қамтамасыз етті. "Эксмут" 1968 жылдың 5 маусымында флотқа қайта қосылды және 1970 жылдары газ турбиналық жетегінің барлық мүмкіндіктерін растау үшін кеңейтілген сынақтар жүргізді. Оның жаңартылуының көрегендігі, Olympus турбинасының барлық сақинасы тек 64 сағат жұмыс істегеннен кейін істен шыққанда байқалды. Оның сынақ сапарлары Жерорта теңізіне жеткізді, онда ол Мальтада түрлі сынақтар мен оқу-жаттығуларға қатысты. Ол Критке дейін барды, бұл оны 14-типті кемелердің арасында осы жерге жеткен жалғыз кеме етті. Ол авианосец үшін ұшақ күзетшісі қызметін атқарды және "Арк Рояль" кемесінің алдынан жақыннан өткенде үш матросы суға түсіп кеткен ресейлік эсминецтің аман қалғандарын іздеуге қатысты (матростар ешқашан табылған жоқ). Ақырында ол Кент графтығындағы Чатем портына, өз үй портына оралды. Содан кейін ол 2-ші фрегат эскадрильясында күндізгі кеме ретінде Портленд аралына барып, Флаг офицерінің теңіздік оқу-жаттығуларымен жұмыс істейтін кемелерге қолдау көрсетті. Бұл оның жетегін тоқтату/қосу сценарийінде сынауға мүмкіндік берді – негізінен, батырманы басып, қозғалтқышты іске қосып, жүзіңіз – бұл бу жүйесін қыздырудан гөрі әлдеқайда аз уақыт алады. Сынақтар сәтті аяқталды және Olympus турбинасын 42-типті эсминецтерге, 21-типті және 22-типті фрегаттардың екі партиясына қатесіз енгізуге мүмкіндік берді. Olympus экспорттық табысқа да қол жеткізді, ал "Эксмуттың" COGOG жүйесі де кеңінен қолданылды. "Эксмут" 1979 жылы бұзылып, жарамсыз болды.

Exmouth became the first major British warship to be powered by gas turbine engines alone when, in 1966, she was taken in hand and was refitted with a combined gas or gas (COGOG) arrangement. The main reason behind the conversion of Exmouth was to trial the (then) new Marine Olympus which had been selected as the turbine for the Type 82 destroyer and the Type 19 high speed anti submarine frigate. Therefore, she was fitted with a Bristol Siddeley Olympus TM1 of 24,000 shp (limited to due to gearbox and shaft limitations) for full power and two Bristol Siddeley Proteus 10M (3,500 shp each) for fuel efficient cruising. These engines drove the single shaft through a common gearbox. The Proteus engines could work alone or together, but could not be run together with the Olympus. As the engines could not run in reverse, a reversible pitch propeller was installed. As the engines could be controlled directly from throttles on the bridge, bridge steering was fitted. The requisite air intakes and filters were grouped amidships and the turbine uptakes exhausted into a common, streamlined funnel, completely changing Exmouths appearance. The exhaust and intake trunking was also utilised to allow the removal of complete engines, giving a rapid 24 hour exchange time. Exmouth rejoined the fleet on 5 June 1968, and during the 1970s she carried out extended trials to validate the feasibility of all gas turbine propulsion. The foresight of her conversion was illustrated when after only 64 hours of running, an entire ring of Olympus turbine blades failed. Her test cruises took her to the Mediterranean Sea, where she took part in various trials and exercises based at Malta. She proceeded to Crete which made her the only Type 14 to get this far east. She acted as plane guard for the aircraft carrier and was involved in the search for survivors when a Russian destroyer lost 3 men overboard when making a close pass ahead of Ark Royal whilst the latter was at flying stations (the men were never found). She eventually returned to her home base port of Chatham in Kent. She then went to the Isle of Portland as a day runner in the 2nd Frigate Squadron, providing support for ships working up under Flag Officer Sea Training. This was to prove her propulsion in a stop/start scenario – basically press the button, start the engines and sail – which was much less time consuming than flashing up a steam plant. The trials were ultimately successful, and allowed the trouble free introduction of the Olympus into naval service in the Type 42 destroyer and the Type 21 and two batches of Type 22 frigates. The Olympus was also an export success, and Exmouths COGOG arrangement was also widely emulated. Exmouth was broken up in 1979.