Кіріспе

Құбыр, мұржа, желдеткіш және т.б. ішіндегі ауа ағынын реттеуге арналған клапан немесе пластина – сәулеттік элемент.

Дампер – ауа ағынын тоқтатуға немесе реттеуге арналған клапан немесе пластина. Дамперді пайдаланылмаған бөлмедегі орталық кондиционерді (жылу немесе салқындату) өшіру үшін немесе бөлме температурасы мен климатты басқару арқылы реттеу үшін қолдануға болады, мысалы, көлемдік басқару демперлерінің жағдайында. Оның жұмысы қолмен немесе автоматты түрде болуы мүмкін. Қолмен басқарылатын демперлер құбырдың сыртындағы тұтқа арқылы айналдырылады. Автоматты демперлер ауа ағынын үнемі реттеу үшін қолданылады және электрлік немесе пневматикалық моторлармен жұмыс істейді, олар өз кезегінде термостатпен немесе ғимараттың автоматтандырылған жүйесімен басқарылады. Автоматты немесе моторлы демперлерді соленоид арқылы басқаруға болады, ал ауа ағынының дәрежесі калибрленуі мүмкін, мысалы, климатты басқару үшін кондиционерленген ауа ағынын модуляциялау үшін демпердің атқару механизміне термостаттан келетін сигналдарға сәйкес. Мұржадағы түтікше ауа райы мен жануарларды (мысалы, құстарды) сыртқа шығару үшін және жылы немесе салқын ауаны ішке кіргізу үшін жабылады. Бұл әдетте жаз айында жасалады, бірақ қыс мезгілінде де қолдануға болады. Кейбір жағдайларда, демперді жартылай жабу жану жылдамдығын бақылауға көмектеседі. Демперге тек қолмен немесе ағашпен, кейде төменге немесе сыртқа шығып тұратын рычагпен немесе түймемен жету арқылы қол жеткізілуі мүмкін. Ағашпен жағатын пеште немесе осыған ұқсас құрылғыда ол әдетте ауа кондиционеріндегідей желдеткіш арнасындағы тұтқа болып табылады. Өрт жақпастан бұрын демперді ашуды ұмыту үйдің ішкі бөлігіне түтінмен, тіпті үй өртіне де елеулі зиян келтіруі мүмкін.

Автоматтандырылған аймақтық демпилдер

Аймақтық демпфер (сонымен қатар, Көлемді басқару демпфері немесе VCD деп те аталады) – жылыту немесе салқындату жүйесінде ауа ағынын басқаруға арналған ерекше демпфер түрі. Жүйе тиімділігі мен тұрғындардың жайлылығын арттыру үшін ЖЖЖ (Жылыту, Желдету және Ауа кондициялау) жүйелері көбінесе бірнеше аймаққа бөлінеді. Мысалы, үйдің бірінші қабаты бір жылыту аймағымен, ал екінші қабаттағы жатын бөлмелер басқа аймақпен қамтамасыз етілуі мүмкін. Осылайша, күндіз жылу негізінен бірінші қабатқа, ал түнде жатын бөлмелерге бағытталады, пайдаланылмаған аймақтардың салқындауына мүмкіндік береді. Үйде қолданылатын аймақтық демпферлер әдетте электр қуатымен жұмыс істейді. Ірі коммерциялық орналымдарда вакуум немесе қысылған ауа қолданылуы мүмкін. Екі жағдайда да, қозғалтқыш механикалық байланыс арқылы демпферге қосылады. Электрлік аймақтық демпферлердің екі негізгі түрі бар. Бір түрінде қозғалтқыш көбінесе кішкентай көлеңкелі полюсті синхронды қозғалтқышпен үйлесімді келеді, ол екі тоқтау нүктесінің кез келгенінде қозғалтқышты ажырата алатын айналмалы коммутатормен жабдықталған ("демпфер ашық" немесе "демпфер жабық"). Сондықтан, "демпферді ашу" терминалына қуат түсіргенде, қозғалтқыш демпфер ашылғанша жұмыс істейді, ал "демпферді жабу" терминалына қуат түсіргенде, қозғалтқыш демпфер жабылғанша жұмыс істейді. Қозғалтқыш әдетте басқа басқару жүйесінде қолданылатын 24 вольтты айнымалы ток көзінен қуат алады. Бұл аймақтық демпферлерді төмен вольтты термостаттармен тікелей басқаруға және төмен вольтты сымдармен қосуға мүмкіндік береді. Барлық демпферлердің бір мезгілде жабылуы пешке немесе ауа өңдегішке зиян келтіруі мүмкін болғандықтан, осы типтегі демпферлер көбінесе ауа арнасының тек бір бөлігін, мысалы, 75% -ын ғана жабу үшін жасалған. Электрмен жұмыс істейтін тағы бір типтегі демпфер серіппелі қайтару механизмімен және көлеңкелі полюсті синхронды қозғалтқышпен жабдықталған. Бұл жағдайда демпфер әдетте серіппенің күшімен ашылады, бірақ қозғалтқыш күшімен жабылуы мүмкін. Электр қуатын тоқтату демпферді қайта ашады. Бұл типтегі демпфер "қауіпсіздікке баса назар аудару" принципімен жұмыс істейді, себебі басқару сәтсіз болған жағдайда демпфер ашылып, ауа ағынына мүмкіндік береді. Алайда, көп жағдайда "қауіпсіздікке баса назар аудару" демпфердің қуат жоғалғанда жабылатынын білдіреді, осылайша түтін мен өрттің басқа аймақтарға таралуын болдырмайды. Бұл демпферлер "жабық" күйін де реттеуге мүмкіндік береді, мысалы, жабық болғанда ауа ағынының тек 75% -ын ғана тосуға болады. Вакууммен немесе пневматикалық түрде басқарылатын аймақтық демпферлерде термостат әдетте қысымды немесе вакуумды қосып немесе өшіреді, бұл серіппелі резеңке мембрананың қозғалуына және демпферді іске қосуына себеп болады. Электрлік аймақтық демпферлердің екінші түрі сияқты, бұл демпферлер де ешқандай қуатсыз автоматты түрде бастапқы күйіне оралады, ал бастапқы күй әдетте "ашық" болып табылады, ауа ағынына мүмкіндік береді. Электрлік аймақтық демпферлердің екінші түрі сияқты, бұл демпферлер де "жабық" күйін реттеуге мүмкіндік береді. Өте күрделі жүйелер аймақтық демпферлерді басқару үшін BACnet немесе LonWorks сияқты ғимаратты автоматтандыру жүйелерін қолдануы мүмкін. Дамперлер толық ашық немесе толық жабық емес жағдайларды да қолдай алады және әдетте олардың ағымдағы орнын, сондай-ақ ақылды демпферден өтетін ауаның температурасы мен көлемін хабарлай алады. Қолданылатын демпфер түріне қарамастан, жүйелер көбінесе ешқандай термостат ауа сұрап тұрғанда, жүйедегі барлық демпферлерді ашу үшін жасалған. Бұл жылыту кезеңінен кейін пештегі жылу алмастырғыштың салқындауына мүмкіндік береді, ауа ағыны жалғастырылады.

Көп пешті/ауамен жұмыс істейтін құрылғыларды салыстыру

Бірнеше аймақты бірнеше жеке басқарылатын пештер/ауа таратқыштар немесе бір пеш/ауа таратқыш және бірнеше аймақтық клапандар арқылы жүзеге асыруға болады. Әрбір тәсілдің өз артықшылықтары мен кемшіліктері бар.

Өрт сөндіргіштер

Өрт тоқтату клапандары, өрттен қорғау стратегиясының бөлігі ретінде, құбырлар өрттен қорғау қабырғалары мен өртке қарсы перделер арқылы өтетін жерлерге орнатылады. Қалыпты жағдайда, бұл клапандар балқымалы байланыстар арқылы ашық ұсталады. Жылу әсеріне ұшырағанда, бұл байланыстар үзіліп, клапанның ішкі серіппе әсерімен жабылуына мүмкіндік береді. Бұл байланыстар клапанға оны сынау мақсатымен қолмен босатуға болатындай етіп бекітілген. Клапанның жабылу жағдайында тексеру және қайта орнату үшін жақын орналасқан құбырларда кіру есігі қарастырылған.