Кіріспе

Жас ересектерге арналған фантастикалық романдар сериясы

«Арыстанның әні» — Тамора Пирс жазған, 1980-ші жылдары жарық көрген жас ересектерге арналған фантастикалық романдар сериясы. Серия төрт кітаптан тұрады: «Аланна: Бірінші оқиға» (1983), «Құдайшаның қолында» (1984), «Адам сияқты мініп жүрген әйел» (1986) және «Жолбарыс қыз» (1988).

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Трепондтық Аланна есімді асыл әйел, өзінің егіз інісі Томмен орын алмастырып, "Алан" атты ұл ретінде Корольдік сарайға рыцарьлыққа дайындалу үшін барады, ал Том – магияны оқып үйренеді. Төрт томдық шығармалар барысында Аланна рыцарь болуға ұмтылған әйел ретіндегі құпия және ерекше жағдайымен, достық қарым-қатынастармен, махаббат оқиғаларымен, физикалық қиындықтармен, әлемді өзгертетін ізденістермен және міндеттермен күреседі. Ол жасөспірімдік шақ, зорлық-зомбылық, әлеуметтік нормаларға қарсы шығу сияқты түрлі сынақтардан өтеді. Аланна төрт томдық серияда ұрылардың патшасы Джордж, Олаудан келген ғалым сэр Майлс, Наксеннен Гарет (Гарри), Голденлейктен Рауль, Контеден принц Джонатан, Сарайннан принцесса Тейет, жекпе-жек шебері Лиам Желі қол және Тейеттің күзетшісі Бурирам (Бури) Туркоком сияқты әртүрлі адамдармен дос болады. Оның басты қарсыластары – сыныптасы Ралон Малвен және Джонатанның туысы герцог Роджер. Екінші томда Аланна "Адал" атты сиқырлы мысықты иеленеді, ол одан әрі оны бірге жемісті жолға шығарады. (Адалдың мәңгілік өмір сүретіні айтылады, бірақ оның тегі белгісіз.) Қыз бала ретінде ұл кейпінде жүруі, кішкентай бойы, сиқыры және асығушылығы салдарынан Аланна өзінің мінез-құлқына жиі күмән келтіреді. Үшінші кітапта ол бедуинге ұқсас "Базир" тайпасының құрметті мүшесі болып, жауынгер, сиқыршы және әйел ретінде қабылданады. Соңғы томда Аланна Джонатанның Патша чемпионы және жағалаудағы "Пираттардың ұрлауы" иелігінің бароншасы атанады, Джордж Куперге үйленгеннен кейін, ол жаңадан тағайындалған "Пираттардың ұрлауы" бароны болады.

Кейіпкерлер

Аланна Требонд: Сериалдың басты кейіпкері: асыл текті, жанкешті, жарқын күлгін көзді және қатыгез мінезді, бірақ адалдық пен достыққа қол жеткізе алатын қыз. Ол Торталл жерінде ғасырлар бойы жігіт болып киініп оқығаннан кейін алғашқы әйел салт атты. Требондтық Том: Аланнаның егіз бауыры: қуатты сиқыршы, бірақ көбінесе мақтанқор және өршіл. Аланнаның екінші жағы – «Алан» кейіпін жасауда серіктес. Роман барысында Том мен Аланна Конте герцогы Роджер туралы хат алмасады. Том «Құдайдың қолы» сериалында он сегіз жасында Митран жарығының ең жас шебері болады. Томды Эльдорндық Делия Роджерді өлгеннен қайта тірілтуге көндірді. Роджерді қайта тірілту сәтті болғанымен, ол Томның сиқырын тартып алып, Томның өліміне себеп болды. Корам Смитсон: Аланнаның күзетшісі, адал қызметшісі және өмір бойы күтушісі; бұрынғы сарбаз және Аланнаның нағыз жынысын жасырудағы серіктесі. Кейін ол Джорджтың туысы, Corus қылмыстық әлемінің бір бөлігі Риспаға үйленеді және Аланна оған Требонд феодалын сыйлайды. Джордж Купер: Ұрылардың патшасы ретінде астананың қылмыстық халқын басқаратын көреген ұры, алдамшы және жауынгер; Аланнаның досы және кейде ғашығы; соңында король Джонатан оған «Пираттардың Swoop бароны» шені береді және (соңғы томның соңында) Аланнаға үйленеді. Риспа Купер: Джорджтың туысы және көмекшісі, Corus гүл сатушыларының басшысы; кейін Корамның әйелі; көңілді, шешімді және мейірімді. Контелік Жонатан: Торталл патшалығының мұрагер ханзадасы; астанада оқыған студенттер арасында көшбасшы. Аланнаның досы, демеушісі және кейде ғашығы; сондай-ақ Джордж дамытқан одақтас. Ақылды, сұлу, харизматикалық және шешімді. Наксендік Гарет кіші (Гарри): Жонатанның студенттер арасындағы ресми емес оң қолы; ақылды, бірақ өткір тілді және Аланнаның ең жақын досы. Гари – паждар мен шәкірттерді оқытуға жауапты Гарет ақсақалдың ұлы. Голденлейктан Рауль: Джонатан мен Гэридің сыныптасы; Аланнаның досы; ірі денелі, үндемейтін және ұялшақ. Тирагендік Алекс: Аланнаның оқушысы; бастапқыда Аланнаның досы, бірақ кейін Конте герцогы Роджердің қолбасшысы болғаннан кейін қарсыласы. Соңғы кітапта Аланна оны өлтіреді. Малвендік Ралон: Джонатанның оқушысы. Аланнаны мазақтауға тырысып, оны ұрып-сапалап жазалайды. Ол оны қарусыз жекпе-жекте жеңгеннен кейін ұяттан сарайдан қашып кетеді. Кейін ол «Тырнақ» деген атпен Rogue сотына қосылады және ақырында Джордж Купердің қолынан қаза табады. Тхейет джан Вилима (кейін Тхейет теңдессіз немесе Конте Тхейеті): Аланнамен дос болған, елден қуылған Саран ханшайымы; кейін Жонатанға үйленеді; шебер ат теміршісі және садақшы. Ол әдемі, ақылды, сенімді және мейірімді. Әлемдегі ең әдемі әйел саналады. Бурирам Тураком (Бури): Тхейеттің адал күзетшісі; кейін Раульдің (Кіші сериядағы «Қорғаушы») және әйелі (Арыстанның қызы сериясында) махаббат қызығушылығы. Лиам Желіқоян: Шанг Аждаһа деп аталатын жекпе-жек өнерінің чемпионы, ол Аланнаға кезекпен ғашық болып, оқытушысы ретінде жақындасады. Торталл тағына қарсы күрескен жаулары оны өлтіреді. Герцог Роджер Конте: Принц Джонатанның туысы және таққа таласушы: бірінші кітапта Аланна күдіктенеді, екіншісінде өлтіреді, үшіншісінде жоқ, ал төртіншісінде қайта тіріледі, онда Аланна оны қайтадан өлтіреді.

Жынысы

Сериал Аланнаның өмірі мен қалыптасуын көрсетеді, ол өзін жасырып, ер адам ретінде өмір сүреді. Бұл көптеген гендерлік талқылауларға себеп болады. Бастапқыда, оның бала кезінде өзін ұл ретінде жасыруы оңай болған, бірақ рыцарьға дайындық барысында еңбекке толы кезеңге енгенде, ол алғашқы айызын көреді. Бұл Аланнаның өзін-өзі іздеуіне әкеледі, ол ұл ретінде өмір сүріп жатқанда әйел ретіндегі өзінің кім екенін анықтауға тырысады. Ол өзінің әйелдік жағын жақын достарына, кейде қасақана, кейде еңкейіп айтады, бірақ олар оны екі жағын да зерттеуге шақырып, осы мәселемен күресін тоқтатпайды. Осы тақырып сериалдың феминистік көзқарас бойынша жоғары бағалануына себеп болды, себебі ол әйел денесінің мүмкіндіктері мен шектеулері туралы ашық әрі шыншыл айтты. 2019 жылы Пирс Twitter-де былай деп жазды: "Аланна әрқашан қалыпты шектеулерге мойын бұрмады. Ол әйел мен еркектің ең жақсы қасиеттерін алып, өзінің бірегей тұлғасын жасады. Менің ойымша, бұл термин 'гендерлік ағылшын' деп аталады, бірақ мен оны жазған кезде (білуімше) мұндай сөз болған жоқ."

Қиындықтар

Сериалдың барлық бөлімдері Аланнаның кішкентай дене бітімінен және оның сиқырлы қабілеттерінен туындайтын қиындықтарға назар аударады. "Аланна: Бірінші оқиға" романының бірінші жартысында ол бұрын қорқынышқа ұшырап, соңында достарының көмегімен қарсы тұрады. Осы тақырыптың серияда баса көрсетілуі осы романдардың сабақтарда қолданылуына ықпал етті, себебі ол қорқытудың зиянын және оның неліктен дұрыс емес екенін көрсетеді, сондай-ақ бұл кітапты оқытудың маңыздылығын түсіндіреді.

Автор

Америкалық автор Тамора Пирс 1983 жылы "Арыстан қыздың әні" квартетінің бірінші кітабы "Алана: Бірінші оқиға" атты туындысын жариялады. Тамора Пирс жас кезінде қиын отбасылық жағдайдан қашу үшін жазуға көшкенін айтады. Пирс көптеген шабытын Дж. Р. Р. Толкиннің "Сақиналардың иесі" сияқты басқа фантастикалық сериялардан алды. Пирс эпикалық қиял-ғажайып оқиға жасау ғана емес, сонымен қатар оны күшті әйел басты кейіпкермен толтыруды көздеді. Пирс бала кезінде оқыған фантастикалық романдарда мұндай кейіпкерлердің жетіспеуін сезіп, әйел басты кейіпкердің қажеттігін түсінді. Ол жасөспін ретінде өзінің талғамына сай нәрсені жазғанын жиі айтады. Алғашқыда Пирс өзінің атышулы квартетын ересектерге арналған бір роман ретінде жазған, бірақ редакторлардың кеңесімен оны қазір танымал жасөспірімдерге арналған фантастикалық серияға қайта жазды. Пирс Аланна кейіпкерін өзінің әпкесінен үлгі алғанын мәлімдеді. Сенімсіз дереккөз: күні=2018 жылдың маусым айы.

Қабылдау

Пирстің кітабы 1991 жылғы маусымда «Ұсынылатын фантастика тізіміне», 2003 жылы «Жас ересектерге арналған танымал қағаз кітаптар» тізіміне және YALSA жас ересектер кітапханалық қызметтер қауымдастығымен ұсынылды. Оның кітабы сондай-ақ 1985 жылдан 1986 жылға дейін Оңтүстік Каролина балалар кітабы сыйлығына үміткер болды. Ол ZDF Schüler Express-тің «Bookworm» сыйлығын жеңіп алды.

Ақпаратты жариялау

Аланна: The First Adventure, алғаш рет 1983 жылы Atheneum Books баспасында, содан кейін Random House Inc. баспасында жарық көрді. Келесі кітаптар тиісінше 1984, 1986 және 1988 жылдары жарық көрді. Бұл серия бастапқыда 732 беттік "Арыстан қыздың әндері" деген роман ретінде жазылған, бірақ оның редакторы Жан Карл кейбір бөліктері балаларға сәйкес емес деп тапты, содан кейін Тамора Пирс оны қазіргі түріне өңдеді.

Тауарлар

2018 жылдың қараша айында Dual Wield Studio компаниясымен серіктестікте ресми лицензияланған тауарлардың алғашқы желісі жасалды. Оған Тамора Пирс жанкүйерлерінен шабыттанған авторлармен бірлесіп әзірленген неше түрлі белгілер, киім-кешек және аксессуарлар кірді. 2020 жылы жинаққа Тортал картасының суреті қосылып, одан әрі кеңейтілуде. 2023 жылдың соңында Dual Wield Studio «Аланна: Бірінші оқиға» романының 40 жылдығына арналған жаңа коллекция жариялады.