Кіріспе

Sandpoint-тің экономикасына ең көп үлес қосатындары – орман өнімдері, жеңіл өндіріс, туризм, демалыс және мемлекеттік қызметтер. Солтүстік Айдахоның екі округінде (Боннер және Боундэри) және Монтананың солтүстік-батыс бөлігіндегі ең ірі қызмет көрсету орталығы ретінде, қалада белсенді бөлшек сауда секторы дамыған. Sandpoint Айдахо штатының ең үлкен көлі – 43 мильге созылған Pend Oreille көлінің жағасында орналасқан. Оны Селкирк, Кабинет және Биттерут тауларының үш ірі жотасы қоршап тұрады. Қала Айдаходағы ең ірі шаңғы курорты – Швайцер тау курортына және Халықаралық Селкирк айналымына (Loop) және екі Ұлттық көркемдік жолға (Wild Horse Trail және Pend Oreille көркемдік жолы) жақын орналасқан. Соңғы он жылда ұлттық бұқаралық ақпарат құралдарымен марапатталған көптеген жетістіктерінің ішінде, 2011 жылы Sandpoint Rand McNally және USA Today басылымдарымен "Ең әдемі шағын қала" атанды.

Тарих

Салиш тайпалары, әсіресе Калиспель және Куотенэй тайпалары, әр жазда Пенд Орейл көлінің жағасында лагерьдер құрып, балық аулап, қамыспен себеттер тоқып, күзде Монтанаға немесе Вашингтонға қайтқанға дейін жусан жинаған. Лагерьлер 1930 жылға дейін жойылды. 1807 жылдан бастап Солтүстік-Батыс компаниясының өкілі Дэвид Томпсон бұл аймақты жан-жақты зерттеді. Колумбия аймағына британдықтар мен американдықтардың талас-тартысы Орегон шекаралық дауына әкеп соқты. Бұл дау 1846 жылы Орегон шартының қабылдануымен аяқталды, оған сәйкес Ұлыбритания 49-шы параллельдің оңтүстігіндегі жерлерге құқығын жойды. 1880 жылдары Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы аймаққа еуропалық және қытай қоныс аударушыларын әкелді. 1888 жылдың тамызында 29 жастағы жазушы және мемлекеттік қызметкер Теодор Рузвельт Селькирк тауларында карибу аң аулауға Сандпойнтқа келді. Рузвельт сол кездегі "Сэндпойнттың" (және одан кейінгі ондаған жылдар бойы) қатал және қиын өмір салтын сипаттады. Сандпойнт 1898 жылы ресми түрде қала болып құрылды. Ағаш өңдеу және теміржол салалары шамамен бір ғасыр бойы экономиканы дамытты, өйткені ағаш кесушілер Ұлы көлдер аймағынан көшіп келді. Аймақта 1896 жылдан қазіргі уақытқа дейін бірнеше ағаш өңдеу компаниялары жұмыс істеді, ең танымалдары – 1900 жылдан 1944 жылға дейін жұмыс істеген Хумбирд ағаш өңдеу компаниясы. Ағаш өңдеу компаниялары Солтүстік Тынық мұхиты темір жолынан жер сатып алып, Сандпойнт пен оған жақын Куотенэйде ірі диірмендер салды. Ағаш компанияларына тиесілі теміржолдар жергілікті өзендерге, соның ішінде Граус Крик, Голд Крик және Рапид Лайтнинг Крикке дейін жетті. Аймақта ағаштардың қоры ешқашан таусылмаса да, Хумбирд ағаш өңдеу компаниясы Ұлы депрессия кезіндегі ағаш бағасының төмендеуіне байланысты құлдырады. Хумбирд көптеген отбасыларға "шүмек шаруашылықтарын" сатты, олар өзеннің көп бөлігін ағаш түбірлерінен тазартты. 1950 жылдары Пенд Орейл көлі спорттық балық аулауға арналған орын ретінде танымал болғанға дейін ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығы ағаш өңдеу және теміржолдан кейінгі үшінші ірі бизнес болып табылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде экономикаға Пенд Орейл көлінің оңтүстік-батыс жағасында орналасқан АҚШ Әскери-теңіз күштерінің оқу орталығы – Фаррагут теңіз базасы қолдау көрсетті. 1963 жылы Швайцер тау курортының ашылуы аймақты жыл бойы туристік орталыққа айналдырды. Айналасындағы Селькирк және Кабинет тауларының және Пенд Орейл көлінің әсемдігі Сандпойнтты су спорты, аң аулау, жаяу серуендеу, атпен саяхаттау, балық аулау және шаңғы тебуге арналған туристердің сүйікті орны етіп сақтады. 1980 және 1990 жылдары Сандпойнттан оңтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан Кёр-д'Ален және Хейден көлдері ақ нәсілшіл нео-нацистік топтардың (әсіресе Арий ұлты) штаб-пәтерін құруына байланысты бүкіл елде кең танылды. Сандпойнт тұрғындарының көпшілігі мұндай топтарға теріс реакция білдірді, ал кейбіреулері қарсылық ретінде Боннер округінің адам құқықтары жөніндегі жұмыс тобын құрды. 2001 жылы Арий ұлты оларға қарсы сот ісінде жеңіліске ұшырады. Сот ісі ұйымды банкротқа ұшыратты және оларды Хейден-Лейк мүлігінен айырып, тарап кетуге мәжбүр етті. 2011 жылдың желтоқсанында Сандпойнт Айдахо штатында тұрғын үйлерде, жұмысқа орналасуда және қоғамдық орындарда жыныстық бағдарлануы немесе гендерлік идентификациясы бойынша кемсітушілікке тыйым салатын жарлықты қабылдаған алғашқы қала болды. Қоғамдық ұйымдар аймақтық деңгейде танымал бірқатар жылдық іс-шараларды ұйымдастырады, соның ішінде ақпан айында өткізілетін Сандпойнт қыс фестивалі, мамыр айындағы 50-ші жылдарға арналған көне автомобиль көрмесі және тамыз айындағы Сандпойнт жазғы музыка фестивалі. Сандпойнттың тарихи водевиль дәуіріндегі Панида театрында жиі өнер көрсету шаралары мен тәуелсіз фильмдер көрсетіледі. Сандпойнт музыка консерваториясы классикалық музыка сабақтарын ұсынады және 2022 жылы "Little Carnegie" концерт залын ашты. Пенд Орейл өнер кеңесінің қолдауымен дамыған көркем өнер қауымдастығы Сандпойнттың солтүстік Айдахо және Ішкі Солтүстік-Батыстағы өнер және мәдениет орталығы ретіндегі беделін арттыруға үлкен үлес қосады.

География және климат

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 4,79 шаршы миль (12 км2) құрайды, оның ішінде 3,98 шаршы миль (10 км2) құрлық және 0,81 шаршы миль (2 км2) су. Sandpoint қаласында ішкі Солтүстік-Батыс ылғалды континенттік климат (Köppen Dsb) басым, мұнда суық, қарлы қыстар және күндіз ыстық, түнде салқын болатын үлкен тәуліктік температура өзгерістерімен құрғақ жаздар тән. Ең төменгі температура 1968 жылдың 30 желтоқсанында тіркелсе, ең жоғары температура 1923 жылдың 20 шілдесі мен 1994 жылдың 24 шілдесінде тіркелген. Ең көп жауын-шашын 1933 жылдың желтоқсанында болды, ал ең көп қар 1969 жылдың қаңтарында жауды.

Демография

2016 және 2020 жылдар аралығында қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 46 712 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 28 210 доллар болды. 2016–2020 жылдар аралығында халықтың 14,7 пайызы кедейлік шегінің төменінде болды. Қаладағы меншік иесіндегі тұрғын үйдің орташа құны 228 800 долларды құрады. 2006–2010 жылдар аралығында тұрғын үйге иелену көрсеткіші 49,6 пайызды құрады. 25 жастан асқан халықтың 89,9 пайызы орта мектепті бітірген, ал 25,6 пайызы бакалавр немесе одан жоғары білім алған.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 7365 адам, 3215 үй шаруашылығы және 1811 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 3769 тұрғынжай бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 95,5% ақ нәсілді, 0,1% афроамерикалық, 0,7% американдық үндістер, 0,8% азиялық, 0,5% басқа нәсілдерден және 2,2% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 2,9% құрады. 3215 үй шаруашылығының 29,3%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 39,4%-ы бірге тұратын жұбайлар, 12,3%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,7%-ы күйеуі жоқ еркектер және 43,7%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 36,3%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 15,1%-ы 65 жасқа толған жалғыз тұратын адамдардан құралды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,20 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,86 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 38,8 жасқа тең. Тұрғындардың 23,3%-ы 18 жасқа дейін, 8,1%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 26,2%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 25,9%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 16,7%-ы 65 жастан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,2% еркек және 51,8% әйел.

Білім

Сэндпойнт – Лейк Пенд Орейл мектеп округінің құрамына кіреді. Sandpoint High School және Lake Pend Oreille Alternative High School 9-12 сыныптардағы оқушыларды оқытады. Forrest Bird Charter School 6-12 сыныптарда білім береді. Тарих. Сэндпойнттағы алғашқы мектептің барлық сыныптарын Томас Мерфидің әйелі, фермер Мэри Мерфи оқытқан. Оның бұлағы көлдің қарсы бетіндегі мемлекеттік балық шаруашылығының сумен қамтамасыз етілуіне пайдаланылған. Мүлік Мэриге, содан кейін оның төрт ұлының үшеуіне – Лео, Эрнест және Артурға (кейін штат сенаторы болған және 1977 жылға дейін Демократиялық партияны басқарған), ең үлкен ұлы Чарльзға (кейін округ комиссары болған), шамалы алыс жердегі үйі болған. Артур өз мүлігінде бұлақты сақтап қалды. Артурдың қазасынан кейін мүлік және бұлақ Артурдың кіші ұлы Терренс Мерфиге өтті.

Темір жол көлігі

Амтрактың Империя Құрылысы күн сайын жолаушыларды екі бағытта да, шығыста Чикаго, Иллинойс қаласынан, батыста Сиэтл, Вашингтон және Портленд, Орегон қалаларына дейін тасымалдайды. Сэндпойнттың Амтрак стансасы Айдахо штатындағы жалғыз аялдама болып табылады. Сэндпойнт, Споканнан солтүстік-шығысқа қарай 80 теміржол милі қашықтықта орналасқан BNSF темір жолының негізгі желісінде жатыр. 2023 жылы, бір рельстік көпірмен шектелген 2,2 мильдік учаске, оның ішінде көлден өту бөлігі де, жаңа учаскемен қатарластырылу арқылы жол қозғалысы жақсартылды.