Кіріспе
Индианаполис архиепископиясы (Archidioecesis Indianapolitana) – Америка Құрама Штаттарының Индиана штатындағы Католик шіркеуінің Латын шіркеуінің епархиясы. Ол алғаш рет 1834 жылғы 6 мамырда Винсенс епархиясы ретінде құрылғанда, бүкіл Индиана штатын және Иллинойс штатының шығыс бөлігінің үштен бірін қамтыды. 1898 жылғы 28 наурызда Индианаполис епархиясы деп қайта аталды. Франсис Чатард – Индианаполистің алғашқы епископы болды. 1944 жылғы 21 қазанда епархия митрополиялық архиепископтыққа дейін көтерілді. 2000 жылғы халық санауы бойынша архиепископтықта 2 430 606 адам тұрады, олардың 233 273-і католиктер. Архиепископтық Индиана штатының орталық және оңтүстік бөлігіндегі 39 округті қамтиды, олардың жалпы ауданы 13 757 шаршы мильді құрайды.
The Archdiocese of Indianapolis (Archidioecesis Indianapolitana) is a Latin Church diocese of the Catholic Church in Indiana in the United States. When it was originally erected as the Diocese of Vincennes on May 6, 1834, it encompassed all of Indiana as well as the eastern third of Illinois. It was renamed the Diocese of Indianapolis on March 28, 1898. Bishop Francis Chatard became the first bishop of Indianapolis. It was elevated from a diocese to a metropolitan archdiocese on October 21, 1944. As of the 2000 census, the archdiocese contained 2,430,606 people, 233,273 of whom were Catholic. The archdiocese covers 39 counties in central and southern Indiana, with a total area of 13,757 square miles.
Алғашқы миссионерлік іс (16751834)
Қазіргі Индиана аймағындағы католиктік миссионерлік шіркеулердің бастауы он жетінші ғасырдың соңына дейін барып жетеді, сол кезде аймақтағы католик приходтары Квебек епархиясының билігінде болған. Француз иезуит миссионерлері қазіргі Винсенс аймағына алғаш рет 1675 жыл шамасында келді. Винсендегі алғашқы католик шіркеуі 1732 жылы Әйіңгі Франциск Ксавьер атымен құрылды. 1748 жылдың мамыр айында тұрақты дін қызметкері Себастьян Луи Мюрин келді. Приходтың ең ерте жазбалары 1749 жылдың 21 сәуірімен даталанады. Мюриннің 1753 жылы Винсенстен кетуінен кейін, бірнеше саяхатшы дін қызметкерлері католик приходын аралады, оның ішінде Пьер Гибо болды, ол 1785 жылдан 1789 жылға дейін Әйіңгі Франциск Ксавьерде тұрақты дін қызметкері болып қызмет етті. Осы алғашқы жылдары, аймақтағы католик қауымдары американдық революция кезінде қиындықтарға тап болды, жергілікті американдықтармен қақтығыстарға ұшырады және шекараны шарпыған эпидемиялардан зардап шекті. Олар сондай-ақ қаржылық ресурстар мен жеткілікті дін қызметкерлерінің жетіспеушілігінен де қиналды. 1789 жылдың 6 қарашасында Папа Пий VI Балтимор епархиясын құрды, бұл Құрама Штаттардағы алғашқы католик епархиясы болды, оған қазіргі Индиана да кірді. Папа Джон Кэрроллды Балтимордың алғашқы епископы етіп тағайындады. 1791 жылы Кэрролл Бенедикт Флагетті Винсенске, Гибоның орнына Әйіңгі Франциск Ксавьер приходына жіберді. 1792 жылы келген Флагет мектеп ашып, 1795 жылы Балтиморға қайтарылмас бұрын Әйіңгі Франциск Ксавьерде сабақтар өткізді. 1796 жылы Флагеттің орнын басу үшін Винсенске жіберілген Джон Фрэнсис Ривет АҚШ Конгресінен 200 доллар жылдық мұғалім жалақысын алды, осылайша ол Солтүстік-Батыс территориясындағы алғашқы мемлекеттік мектеп мұғалімі болды. 1808 жылы Папа Пий VII АҚШ және оның территорияларындағы католик шіркеулерін бес епархияға бөлді. Солтүстік-Батыс территорияларындағы католик приходтары Бардстаун епархиясының қарауына өтті, ал Флагет оның алғашқы епископы болып тағайындалды. 1832 жылы Флагет және Сент-Луи епархиясының алғашқы епископы Джозеф Розати Ватиканға Индиана штатындағы жаңа епархияның алғашқы епископы етіп Симон Бруте де Ремурды тағайындау туралы петиция жіберді.
Винсенн епархиясы (1834-1898)
1834 жылғы 6 мамырда Рим папасы Григорий XVI Индианадағы алғашқы епископтық орын – Винсенс епархиясын құру туралы папский бұйрық шығарды. Брут 1834 жылғы 28 қазанда Сент-Луисте Винсенн қаласының бірінші епископы болып киеленді. Оның қызметке кіріскен кезінде, барлық Индиана және Иллинойс штатының шығыс бөлігінің үштен бірін қамтитын жаңа епархияда үш ғана дін қызметкері болды. Брут жаңа епархиядағы әрбір католик отбасына барып, олардың Винсендегі шіркеуінен қаншалықты алыс тұрғанына қарамастан, жақсы хабарды жеткізуді міндет етті. 1837 жылы Винсенс қаласында колледж құрып, оны еудистер құрған жергілікті теологиялық семинариямен байланыстырды. Брут Балтимордағы провинциялық кеңеске қатысқанда ауырып қалды. Ауру Бруттың иммундық жүйесін әлсіретті, бірақ ол 1839 жылғы 26 маусымда Винсенсте қайтыс болғанға дейін қызметін жалғастырды. 1839 жылғы 18 тамызда Бруттың бас викариі, Селестин Гюйнемер де ла Хейландиер Винсенн епископы болып киеленді. Де ла Хейландиер 1841 жылғы 8 тамызда киеленген Сент-Франциск Ксавьер соборын аяқтады. Сондай-ақ, ол Винсенс қаласында 5000-нан астам кітап пен діни құжаттардан тұратын Бруттың кітапханасын орналастыру үшін кітапхана салдырды. Де ла Хейландиер басшылығымен Провиденция әпкелері епархияға көшіп келді, ал Қасиетті Крест бауырлары ұлдарға арналған мектептер ашты. Нотр-Дам университетінің негізін қалаушы Эдвард Сорин және Сент-Марияның Провиденциясы әпкелерінің негізін қалаушы Теодор Герин де Индианадағы де ла Хейландиерге қосылды. Осы кезеңде Индиана халқы баяу өсті және де ла Хейландиер көмектескен институттар көптеген қиындықтарға тап болды. 1843 жылы Ватикан Чикаго епархиясын құрды, Иллинойс округтерін Винсенс епархиясынан алып тастады. Де ла Хейландиер 1847 жылы отставкаға кетті. 1847 жылғы 3 қыркүйекте де ла Хейландиердің ізбасары Джон Базин Винсенн епископы болып тағайындалды. Базиннің киеленуі 1847 жылғы 24 қазанда Сент-Франциск Ксавьер соборында өтті, ол Индианада киеленген алғашқы епископ болды. Базин өзінің бас викариі Жаку Морис Де Сент-Паласты епархиялық әкімші етіп тағайындады. Базин 1848 жылғы 23 сәуірде Винсенсте қайтыс болды, ол епархияға алты ай қызмет етті. Базиннің ізбасары де Сент-Пала 1849 жылғы 14 қаңтарда Винсенсте Винсенн епископы болып киеленді. Епископ болып қызмет еткен кезінде де Сент-Пала Хейландиердің епископтығынан қалған ақша мәселелерін, холера эпидемиясын және епархиядағы білім беру мен діни мүмкіндіктерді кеңейтумен күресуге мәжбүр болды. 1849 жылы Герен Винсенсте жетімдер үйін құрды, ал 1853 жылы Швейцарияның Эйнсиэдлен қаласынан келген монахтар Оңтүстік Индианада Сент-Майнрад аббаттығы мен семинариясын құрды; алайда афроамерикандықтар үшін мектеп ашу жоспарлары іске аспады. 1857 жылы Ватикан өзінің аумағын Винсенс епархиясынан алып, Форт-Уэйн епархиясын құрды. Де Сент-Пала Индианаполис ірі қалаға айналғандығын (1870 жылы АҚШ-тағы сегізінші ірі қала) мойындаса да, епархияның орнын өз ізбасары Силас Чатардқа ауыстыру туралы шешімді кейінге қалдырды. Де Сент-Пала 1877 жылы қайтыс болған кезде епархияға 151 шіркеу, 117 дін қызметкері және 90 000 пайылы кірді. Индиана штатының алғашқы американдық епископы Шатард 1878 жылғы 12 мамырда Италияның Рим қаласында Винсенн епископы болып киеленді. Шатард папа Лео XIII-тен епископтың резиденциясын және епархиялық канцелярияны 1878 жылы Индианаполиске көшіруге рұқсат алды, бірақ епископтық орын Винсенсте қалды. Епископтық орынның Индианаполиске көшірілуін күтіп, Шатард қаланың солтүстік жағында жаңа собор салуды жоспарлаған жаңа приход ретінде Сент-Петр және Пол шіркеуін құрды. Шатардтың епископ болып қызмет етуі денсаулығының нашарлауымен де ерекшеленді.
Индианаполис епархиясы (18981944)
1898 жылғы 28 наурызда Папа Лео XIII епископтық орынды Винсеннен Индианаполиске көшірді; Винсен епархиясы Индианаполис епархиясы деп қайта аталды. Шатар Индианаполистің тұңғыш епискобы болды. Шатар 1900 жылы инсульттан сал болды. 1910 жылғы 27 шілдеде Папа Пий Джозеф Шартранды Чатарға көмекші епископ ретінде Индианаполиске тағайындады. Шатар 1918 жылғы 7 қыркүйекте Индианаполисте қайтыс болды, ал Шартран оның орнына автоматты түрде епископ болды. Шартран епископтыққа тағайындалғаннан кейінгі алғашқы 14 жылында 25-тен астам бастауыш және орта мектеп ашты. Шартран Ку-клукс-кланнан түскен қауіптерге қарсы "Индианаполис Таймс" газетінде Клан мүшелерінің тізімін жариялап күресті. Ұлы депрессия кезінде ол барлық епархияны оразадан босатып, тек Ұлы оразаның жұма күндерін қоспады. Шартран 1925 жылы Цинциннати архиепископы лауазымына тағайындалды, бірақ ол бұл тағайындалудан бас тартты. 1933 жылы Шартран қайтыс болғанда епархияда 126 шіркеу мектебі және 19 орта мектеп болды.
Индианаполис архиепископиясы (1944 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1934 жылы наурыз айында Джозеф Риттер, Индианаполис епархиясының көмекші епискобы және бас викарийі болған, Чартранның орнын иеленді. 1937 жылы Риттер епархиядағы үш қыздар мектебінің нәсілдік интеграциясын жүргізді, барлық қыз студенттерге оқуға мүмкіндік берді. 1942 жылы ол Эвансвиллдегі католик жоғары мектебін интеграциялады. 1944 жылдың қазан айында Папа Пий XII Индианаполис епархиясын Индианаполис архиепархиясына дейін көтерді. Папа Риттерді Индианаполистің алғашқы архиепископы етіп тағайындады. Сонымен қатар, Папа Эвансвилл және Лафайетт епархияларын құрды, олардың аумақтарын жаңа архиепархиядан алды. 1946 жылы Риттер Индианаполистен Сент-Луис архиепискобы болу үшін кетті. 1956 жылдың 17 желтоқсанында Ватикан архиепархия аумағынан Гари епархиясын құрды. 1970 жылы Шулте архиепископ қызметінен кетті. 1980 жылы Индианаполис архиепискобы болып тағайындалған Сент-Луис архиепископының көмекшісі Эдвард Т. О'Мира архиепархиядағы дін қызметкерлерінің жетіспеушілігіне алаңдады. Архиепископ әйелдердің дін қызметкерлеріне бекітілуі шешім емес деп есептесе де, оларды маңызды лауазымдарға тағайындады. О'Мира сондай-ақ әйелдердің аборт жасату құқығына қарсы болды және кедейлердің қажеттіліктерін қолдады. Архиепархия 1984 жылы 150 жылдығын тойлады. 2016 жылдың мамыр айында Тобин Перудың Лима қаласындағы Sodalitium Christianae Vitae ұйымын бақылауға тағайындалды. 2017 жылдың 13 маусымында Папа Франциск Эвансвилл епархиясының епископы Чарльз С. Томпсонды Индианаполис архиепискобы етіп тағайындады. Оның орнату рәсімі 2017 жылдың 28 шілдесінде өтті. Бір жынысты некеде тұрған католик жоғары мектеп мұғалімі 2019 жылдың 10 шілдесінде дискриминация және оның оқыту шартына араласу себептерімен архиепархияны сотқа берді. Олар мектептің болашақта жұмысқа орналасуға көмектесуі туралы келісімге келді. Сонымен қатар, 2019 жылдың шілдесінде архиепархия Индианаполистегі Brebeuf Jesuit Preparatory School бір жынысты некедегі мұғалімді жұмыстан шығарудан бас тартқандықтан енді католиктік мекеме ретінде танылмайтынын мәлімдеді. 2023 жылғы деректер бойынша Томпсон Индианаполис архиепархиясының қазіргі архиепископы.
Жыныстық қатынас
2018 жылдың қыркүйегінде архиепископтық Патрик Дойлді, Католик шіркеуінің діни қызметкерін, бірнеше онжылдықтар бұрын жасалған сексуалдық зорлық-зомбылық туралы айыптау алғаннан кейін, қоғамдық қызметтен шеттетілді. 2018 жылдың қазан айында архиепископтық кәмелетке толмағандарды сексуалдық зорлық-зомбылыққа ұшыратқан деген сенімді айыптаулар бар 24 діни қызметкердің тізімін жариялады. 2022 жылы архиепископтық тізімге тағы төрт есім қосты. Архиепископтық діни қызметкер Дэвид Маркотт 2022 жылдың наурыз айында кәмелетке толмағандарға зиянды материалдарды тарату қылмысына кінәлі деп танылды. 2016 жылы Маркотт әлеуметтік желілерді пайдаланып, кәмелетке толмағандарға порнографиялық материалдар жіберіп, оларды сексуалдық әңгімелерге қатысуға итермелеген. Архиепископтық оны 2019 жылдың ақпан айында оның әрекеттері туралы хабар алғаннан кейін қызметтен шеттетілді. Маркотт бір жылға үй қамауына және 18 айға сынақ мерзіміне сотталды. 2020 жылы Lloyds of London архиепископтыққа сот талабын жолдады, архиепископтық 2019 жылдың маусымында Маркоттқа қатысты айыптауларды Lloyds компаниясына жарияламағанын, ол артық сексуалдық қанағаттандыру үшін жауапкершілік сақтандыруына өтініш берген кезде, мәлімдеді.
Қамқорлық
Индианаполис архиепископтығының қамқоршы әулиелері Франциск Ксавьер және Теодора Гуэрин. Ксавьер епархияның алғашқы кафедралық соборының қамқоршысы болғандықтан, сонымен қатар епархияның да қамқоршысы саналды. Гуэрин архиепископтықтан қасиетті деп жарияланған алғашқы әулие болды және 2006 жылы архиепископтықтың қамқоршысы ретінде танылды. Қасиетті Франциск Ксавьер шіркеуінің іргетасы 1826 жылдың 30 наурызында салынды. Алғашқы қызметтер 1827 жылы өтті, бірақ ішкі жағы толыққанды аяқталмаған еді. 1830 жылдары епархия архитектор Жан Мари Марсильдің жобасымен қоңырау мұнарасын қосты. 1834 жылдың 6 мамырында Григорий XVI Винсенн епархиясын құрғанда, Қасиетті Франциск Ксавьер жаңа епархияның кафедралық соборы болды. Епископ Бруте 1834 жылы келген кезде собор толыққанды аяқталмаған еді. Епископ Хайландиер собордағы жұмысты жалғастырып, оны 1841 жылдың 8 тамызында киеледі. Қасиетті Франциск Ксавьер 1898 жылға дейін епархиялық кафедралық собор ретінде қызмет етті, содан кейін Ватикан епископтық орынды Индианаполиске көшірді.
Тарих
Сент-Джон Евангелист шіркеуі – Индианаполис қаласындағы Джорджия көшесі мен Капитолий даңғылының оңтүстік-батыс бұрышындағы приход ғимараттарының жиынтығындағы басты құрылым. Шіркеудің құрылысы 1867 жылы басталды, ал 1871 жылы пайдалануға берілді. 1870 жылдардың басында епископ де Сент-Пала Индианаполиске келгенде, ол шіркеу пасторханасында тұрып, епархияның про-кафедралы ретінде осы шіркеуді пайдаланды. Оның ізбасары, епископ Шатард, 1878 жылы XIII Леодан епископ резиденциясын және канцеляриясын Индианаполисте құруға рұқсат сұрады. Алайда, Винсендегі Франциск Ксавьер соборы ресми кафедралық собор болып қала берді. 1892 жылдың 18 сәуірінде Шатард Индианаполистегі Сент-Петр және Паул шіркеуінің жаңа пасторханасына көшті. 1898 жылы Сент-Петр және Паул шіркеуі епархиялық кафедралық соборға айналды, ал Сент-Джон енді про-кафедралық собор ретінде қарастырылмады. Сент-Джон шіркеуінің пасторханасында 1968 жылға дейін епархиялық канцелярия орналасқан. Ол 1982 жылға дейін епархияның митрополиттік трибуналы қызметін атқарды.
Сипаттама
Дидрих А. Болен, D. A. Bohlen and Son компаниясының негізін қалаушы, архитектор Сент-Джон шіркеуі кешенін жобалаған. Бұл ректория (1863), шіркеу (1867–1871) және ректорияға қосымша (1878) құрылыстарын қамтыды. Шіркеу американдық романдық жаңғыру және француздық готикалық жаңғыру сәулет стилінің қосындысынан тұрады. Оскар Болен басты қасбеттің екі жағынан тұрған мұнаралардың екі қос мұнарасын жобалап, олардың құрылысын қадағалады. Олардың қымбаттылығына байланысты епархия 1893 жылға дейін мұнараларды қоспады. Француз суретшісі Л. Шове Крест жолының суреттерін салған. 1971 жылы епархия шіркеу ішін жаңартты. Екінші Ватикан кеңесі реформаларынан кейін епархия қасиеттілік тоғасын алып тастады, дін қызметкерінің қауымға қарауына мүмкіндік беру үшін алтарьды қайта орналастырды және крещение тағын сол жаққа орналастырды. Епархия 1891 жылы қазіргі орнында шіркеу мен ректорияның құрылысын бастады. Шапель 1892 жылдың 25 наурызында киеленді, ал Шатар 18 сәуірде ректорияға көшіп келді. Әулие Петр мен Пауыл 1898 жылдың 28 наурызында кафедралық приходқа айналды, сол кезде Лео XIII епархияның орталығын Винсенстен Индианаполиске ресми түрде көшірді. Осы кезде Шатард жаңа собор үшін қаржы жинауды бастады. Уильям Ренвик, Ренвиктің жүрегі туысы, шамамен 1900 жылы жобаны өз қолына алып, оның дизайнын қарапайымдастырды. 1936 жылы епископ Риттер собордың мұнаралары мен тұрақты қасбетін салуды бастады. Жобаны Индианаполис архитекторлары Август Болен қадағалады. Тұрақты қасбет те Латеранның Әулие Иоанн шіркеуі үлгісінде салынған. Шатард пен Шартранд бастапқыда собордың криптасында жерленген, бірақ олардың денелері алынып, 1976 жылы Индианаполистегі Кальварий зиратына қайта жерленді.
Сипаттама
Уильям Ренвик собордың бастапқы ішкі безендіруін жасады, оның ішінде үш құрбандық үстелін, есік пен арканың әшекейін, металл төбелерді және Крест жолының тіректерін қосты. Д. А. Болен мен ұлы бастапқы шомылу тағын және қара еменнен жасалған жиһаздарды жасады. Шатар скульптор Чезаре Аурелиге соборда ақ Каррара мәрмәрінен Қасиетті Ана мен Бала және Қасиетті Жозеф мүсіндерін жасауды тапсырды. Олар 1909 жыл шамасында орнатылды. Аурели содан кейін Франсис де Салес мүсінін жасап, оны 1911 жылы бас құрбандық үстеліне орнатты. 1915 жылы бас құрбандық үстелінің үстіне толық өлшемді айқыш орнатылды. Епархия итальяндық мүсінші Антонио Монтаутидің Пиета мүсінінің көшірмесін жасауды тапсырды. 1936 жылы епархия Эдгар С. Камерон салған бастапқы қабырға суреттерін шыны мозаикамен жапты. Бұл мозаикаларда елші Петр мен елші Павелдің екі жағында тақ отырған Ұлылықтағы Мәсіх бейнеленген. Архиепископтық 1985 жылы Екінші Ватикан кеңесінде жасалған діни рәсімдердегі өзгерістерге сәйкес келу үшін соборды қайта жаңғыртуды бастады. Жаңадан жөнделген собор 1986 жылдың 14 мамырында қайта бағышталды.
Білім
Индианаполис архиепископиясында екі колледж, екі семинария, жеті жоғары мектеп және 60 бастауыш мектеп бар. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, жүйеде шамамен 24 000 студент оқыды. Архиепископтық 2006 жылы аз қамтылған студенттерге көмек көрсету үшін Провиденс қарындастарымен бірлесіп Кристо Рей жобасын іске қосты.
Архиепархия
Сент-Майнрад архиаббаттығы, Сент-Майнрадтағы бенедиктиндік монастырь, архиепархияға семинария және теология бойынша магистратура мектебі ретінде қызмет етеді. Ол 1854 жылы Швейцариядағы Эйнсиедельн аббаттығының монахтарымен Индианадағы неміс тілді католиктердің өсіп келе жатқан қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін құрылған. 1969 жылы Сент-Майнрад жазғы кезеңде діншілдерге арналған магистратура деңгейіндегі теологиялық оқу бағдарламаларын ашты. 1993 жылы ол барлық оқу сессияларында діншілдерге арналған бағдарламасын кеңейтті.