Кіріспе
Сөз жиілігінің визуальды бейнелеуі
Тег бұлты (визуалды дизайнда сөз бұлты немесе салмақталған тізім деп те аталады) – мәтіндік деректердің визуальды бейнелеуі болып табылады және көбінесе веб-сайттарда кілт сөздердің метадеректерін көрсетуге немесе бос мәтінді визуализациялауға қолданылады. Тегтер әдетте жеке сөздерден тұрады, ал әр тегтің маңыздылығы оның қаріп өлшемімен немесе түсімен көрсетіледі. Егер веб-сайтта навигацияға көмектес ретінде қолданылса, термин тегпен байланысты жазбаларға гиперсілтемеленеді.
Тарих
Визуалды дизайн тілінде тег бұлты (немесе сөз бұлты) – географиялық карталарда қалалардың салыстырмалы мөлшерін салыстырмалы шрифт өлшемі арқылы көрсету үшін жиі қолданылатын "салмақты тізімнің" бір түрі. Ағылшын тіліндегі кілт сөздердің салмақталған тізімінің алғашқы басылған мысалы Дуглас Куплендтің "Microserfs" (1995) кітабындағы "белгісіз файлдар" болды. 1992 жылы неміс тілінде де пайда болды. "Тег бұлты" терминінің нақты визуалды түрі мен кең қолданылуы 21-ші ғасырдың бірінші онжылдығында алғашқы Web 2.0 веб-сайттары мен блогтарының кең таралған мүмкіндігі ретінде танымал болды, ол негізінен веб-сайт мазмұнын сипаттайтын кілт сөздердің жиілік таралуын визуализациялауға және навигацияға көмектесуге пайдаланылды. Жоғары беделді веб-сайттағы алғашқы тег бұлты 2004 жылы Flickr фотосурет бөлісу сайтында, Flickr-тің негізін қалаушы және интерфейс дизайнері Стюарт Баттерфилд жасады. Бұл іске асыру Джим Фланаганның "Search Referral Zeitgeist" жұмысына негізделген, ол веб-сайтқа сілтеме берушілерді визуализациялайды. Тег бұлты сол кезде Del.icio.us және Technorati сияқты платформалар арқылы да танымал болды. Тег бұлты әдісінің қанағаттандырмайтын деңгейге жетуі және оның веб-навигация құралы ретінде тиімділігіне күмәнді қарау осы алғашқы қолданушылардың арасында оның қолданылуын азайтты. Flickr 2006 жылғы "Үздік тәжірибелер" Webby сыйлығы үшін бес сөзден тұратын қабылдау сөзін айтты, ол жай ғана "тег бұлты үшін кешірім сұраймыз" деп мәлімдеді. Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеудің екінші буыны мәтіндік деректерді визуализациялаудың негізгі әдісі ретінде тег бұлтының кең ауқымын тапты. Осыған байланысты тег бұлтының бірнеше кеңейтілген нұсқалары ұсынылды.
Түрлері
Әлеуметтік бағдарламалық жасақтамада белгілер бұлтының үш негізгі түрі бар, олар көрінісінен гөрі мағынасымен ажыратылады. Бірінші түрінде әрбір элементтің қайталану жиілігі көрсетілген белгілер болады, екінші түрінде барлық элементтер мен пайдаланушылар бойынша жиынталған жиіліктері бар жаһандық белгілер бұлты қолданылады. Үшінші түрінде бұлт санаттардан тұрады, мұнда өлшемі кіші санаттардың санына байланысты өзгереді.
Жиілігі
Бірінші түрінде өлшем бір затқа тегтің қанша рет қолданылғанын көрсетеді. Бұл демократиялық дауыс беру арқылы анықталған және дәл нәтижелер қажет емес заттар туралы деректерді көрсету үшін пайдалы. Екінші, көбірек қолданылатын түрінде өлшем тегтің танымалдылығын көрсету үшін тег қолданылған заттардың санын білдіреді.
Маңыздылығы
Жиіліктің орнына, сөздердің маңыздылығын және сөздердің бірлесіп кездесуін, анықтамалық мәтінмен (мысалы, барлық Википедия мәтінімен) салыстыру үшін өлшемді қолдануға болады. Бұл тәсілді жеке қолдануға болмайды, ол құжаттағы жиілікті күтілетін таралымдармен салыстыруға сүйенуі керек.
Санаттау
Үшінші түрінде тегтер мазмұн элементтерін жіктеу әдісі ретінде қолданылады. Тегтер бұлт түрінде көрсетіледі, мұнда үлкен тегтер сол санаттағы мазмұн элементтерінің мөлшерін көрсетеді. Тег бұлттарының орнына тег кластерлерін құруға қатысты да тәсілдер бар, мысалы, құжаттарда тегтердің бірге кездесуін пайдалану арқылы. Көбінесе, осы визуалды техниканы тегсіз деректерді көрсету үшін де қолдануға болады, мысалы, сөз бұлты немесе дерек бұлты сияқты. "Кілт сөз бұлты" термині кейде іздеу жүйесін маркетингі (SEM) саласында, нақты бір веб-сайтқа қатысты кілт сөздер тобын білдіру үшін қолданылады. Соңғы жылдары тег бұлттары веб-беттерді іздеу жүйесінде оңтайландырудағы және пайдаланушыға ақпараттық жүйеде мазмұнды тиімді табуға көмектесудегі рөліне байланысты танымал болды. Тег бұлттары навигациялық құрал ретінде веб-сайттың ресурстарын байланыстырады, осылайша іздеу жүйесінің роботы сайтты сканерлегенде іздеу жүйесіндегі орны жақсарылуы мүмкін. Пайдаланушы интерфейсі тұрғысынан алғанда, олар көбінесе іздеу нәтижелерін жинақтау үшін қолданылады, бұл пайдаланушыға белгілі бір ақпараттық жүйедегі мазмұнды жылдам табуға көмектеседі.
Көрінісі
Тегтер бұлттары әдетте сызықты HTML элементтерін пайдаланып көрсетіледі. Тегтер әліппелік тәртіппен, кездейсоқ тәртіппен орналасуы мүмкін, салмағы бойынша сұрыпталуы мүмкін және тағы да басқалар. Кейде, қаріп өлшеміне қосымша, қаріптің түсі, қарқындылығы немесе қалыңдығы сияқты басқа визуалды қасиеттер де өзгертіледі. Ең көп таралғаны – әліппелік тәртіппен тікбұрышты түрде, қатар-қатар орналасқан тегтер жиынтығы. Оптималды орналасуды анықтауда пайдаланушының күтілетін мақсаттары ескерілуі керек немесе сөздерді орналастыру үшін tSNE сияқты енгізу әдістерін қолдануға болады.
Деректер бұлттары
Деректер бұлты немесе бұлт деректері – сандық мәндерді көрсету үшін шрифт мөлшері мен/немесе түсті пайдаланатын деректерді визуализациялау тәсілі. Ол тіркемелер бұлтына ұқсас, бірақ сөздердің қайталануын есептеудің орнына, халық саны немесе қор нарығы бағалары сияқты деректерді көрсетеді.
Мәтін бұлттары
Мәтін бұлты немесе сөз бұлты – белгілі бір мәтіндегі сөздердің қайталану жиілігін салмақты тізім түрінде көрнекілеу. Бұл техника соңғы кезде саяси сөздердің тақырыптық мазмұнын көрсету үшін жиі қолданылуда.
Бұлттарды орналастыру
Мәтін бұлтының принциптерін кеңейте отырып, колокаттық бұлт құжат немесе корпустың нақтырақ бейнесін ұсынады. Барлық құжатты қорытындылаудың орнына, колокаттық бұлт белгілі бір сөздің қолданылуын зерттейді. Нәтижедегі бұлтта ізделінетін сөзбен бірге жиі қолданылатын сөздер көрсетіледі. Бұл колокаттар жиілігін (өлшемі арқылы) және колокациялық байланысын (жарықтығы арқылы) көрсету үшін форматталған. Бұл тілді қарастырудың және зерттеудің интерактивті жолдарын ұсынады.