Жаңа Зеландияның мәдени және тарихи орталығы: Те Мататики Тои Ора өнер ортасы
Christchurch Arts Centre
Жаңа Зеландияның Крайстчерч қаласындағы Arts Centre Te Matatiki Toi Ora өнер, мәдениет және білім орталығы. Тарихи ғимараттар мен мұражайлар қалпына келтірілуде.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
The Arts Centre Te Matatiki Toi Ora – Жаңа Зеландияның Крайстчерч қаласындағы өнер, мәдениет, білім, шығармашылық және кәсіпкерлікке арналған орталық. Ол готикалық стильдегі бұрынғы Кентербери колледжі (қазіргі Кентербери университеті), Крайстчерч ұлдар гимназиясы және Крайстчерч қыздар гимназиясы ғимараттарында орналасқан, олардың көпшілігі Бенджамин Маунтфорттың жобасы бойынша салынған. Орталық – ұлттық маңызы бар ескерткіш және taonga, себебі ол Жаңа Зеландиядағы бірінші санаттағы мұралық ғимараттардың ең ірі жиынтығын қамтиды, Heritage New Zealand тізіміне 23 ғимараттың 21-і енген. Кентербери халқы мен оның қонақтарына сенімді сақталған орталық 2011 жылғы Крайстчерч жер сілкінісінен ауыр зақымдар шегіп, содан бері толық қайта жаңартудан өтуде. Ғимараттар нығайтылып, жөнделгеннен кейін біртіндеп жұртшылыққа қайта ашылуда, және ғимараттардың үштен екісінен астамы қайта ашылды.
The Arts Centre Te Matatiki Toi Ora is a hub for arts, culture, education, creativity and entrepreneurship in Christchurch, New Zealand. It is located in the Gothic Revival former Canterbury College (now the University of Canterbury), Christchurch Boys' High School and Christchurch Girls' High School buildings, many of which were designed by Benjamin Mountfort. The centre is a national landmark and taonga as it is home to New Zealand's largest collection of category one heritage buildings with 21 of the 23 buildings covered by Heritage New Zealand listings. The centre, which is held in trust for the people of Canterbury and its visitors, has been undergoing a large restoration since it was badly damaged in the 2011 Christchurch earthquake. Buildings are progressively reopening to the public as they are strengthened and repaired and more than two thirds of the buildings have reopened.
Тарих
Өнер орталығы "Te Matatiki Toi Ora" 22 мұражай ғимараттан тұрады. Студенттер одағының ғимараты 1981 жылғы 26 қарашада тіркелген және II санатқа жатады. Орталықтың батыс жартысындағы барлық ғимараттар 1990 жылғы 15 ақпанда Жаңа Зеландия тарихи орындары қорымен мұралық ғимараттар ретінде тіркелді, 7301 нөмірімен A және B кластарына жатқызылды. Классификация жүйесі өзгергеннен кейін, ғимараттар кейін I санатқа енгізілді. Ғимараттардың солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан Реестр ғимараты 1997 жылғы 13 ақпанда тіркелді және I санатқа жатады. Ғимараттар сонымен қатар Крайстчерч қалалық жоспарында мұралық нысандар ретінде тізімделген. Алдыңғы жоспарда 20 ғимарат 1-немесе 2-топқа, ал 3 ғимарат 3-топқа жатқызылған. Құрылыс алаңында тек екі заманауи ғимарат бар: 1957 жылы салынған және 1967 жылы кеңейтілген Реестрге қосымша ғимараттары, ол ескі қалалық жоспарға енбеген, бірақ Крайстчерч қалалық кеңесі оны тарихи Реестр ғимаратымен бірге тізімге қосуды ұсынған. Ақырында, Ричард Синке басқаратын "Өнер орталығын сақтайық" тобының сәтті науқанынан кейін бұл ұсыныс қабылданбады. 2017 жылдың мамыр айында Кентербери университеті бұрынғы орнына қайтып келді. Ол қайта жаңартылған ескі химия ғимаратында екі факультет ашты – классика және музыка мектебі. Бұл қазір университеттің қалалық кампусын құрайды. Ілам кампусынан шамамен 400 студент орталық қалаға ауыстырылды.
The Arts Centre Te Matatiki Toi Ora comprises 22 heritage buildings. The Student Union building was registered on 26 November 1981 and is a Category II entry. All buildings on the western half of the centre were registered as heritage buildings by the New Zealand Historic Places Trust on 15 February 1990 with registration number 7301 classified as A and B. With the change of the classification system, the buildings later became a Category I listing. The Registry Building in the northeast corner of the site was registered on 13 February 1997 and is a Category I listing. The buildings are also listed in the Christchurch City Plan as heritage items. In the previous plan, 20 buildings were listed as Group 1 or 2, and three buildings were listed as Group 3. There are just two modern buildings on the site, with the Registry Additions built in 1957 and extended in 1967 and not listed under the old city plan, although it was proposed by the Christchurch City Council to include it in the listing with the historic registry building. Ultimately the proposal was abandoned after a successful campaign by Save our Arts Centre, a group led by Richard Sinke. In May 2017, the University of Canterbury returned to its former site. It opened two departments in the restored old Chemistry building – the classics and music school. Which now makes up the city campus of the university. Some 400 students transferred from the Ilam campus to the central city facility.
Жер сілкінісі және қалпына келтіру
2010 жылдың 4 қыркүйегінде таңертеңгі сағаттарда болған күшті жер сілкінісі Кентербери аймағында кең ауқымда зардаптарға әкелді. Өнер орталығы Те Мататики Тои Ора ғимаратының құрылыстары зақымдалды – құлаған мұржалар Ұлы залды, Обсерватория мұнарасын және Сағат мұнарасын қиратты. Сол кездегі Өнер орталығының директоры Кен Франклин бұрын қабылданған нығайту шаралары қосымша зақымдардың алдын алған болуы мүмкін екенін айтты. Ғимараттар 95 миллион NZ$ сақтандырылған, және бұл көрсеткіш 2011 жылдың қаңтар айында 120 миллион NZ$ дейін артты. Кейіннен бұл көрсеткіш 200 миллион NZ$ астам деп қайта қарастырылды, ал жобаны аяқтауға 15 жыл уақыт кетеді деп есептелді. 2012 жылдың шілдесінде Андре Ловаттың жаңа бас директор болып тағайындалғаны және оған қалпына келтіру жобасын жүктегені туралы хабарланды. Ловат 2012 жылдың қазан айында жұмысын бастады. Ловаттың басшылығымен бағдарлама үдетілді, бірақ жобаның көлемі нақты белгілі болған сайын, шығындар 290 миллион NZ$ дейін өсті, бұл жобаны әлемдегі ең ірі мұраны қалпына келтіру жобаларының біріне айналдырды. Ауқымды қалпына келтіру бағдарламасы орталықтың бірегей мұралық ғимараттарының мұралық ерекшеліктерін мінсіз қалпына келтіріп, нығайтады, сонымен қатар оларды заманауи жабдықтармен жарақтатады. Орталықтың үштен екі бөлігі қайта ашылғаннан кейін, онда мұражайлар, өнер галереялары, шағын дәмханалар мен сауда орындары, кеңселер, өнер және мәдени шаралар, апталық базар және жалға алуға арналған кеңістіктер орналасқан. Қалпына келтірудің маңызды бөлігі төленгенімен, жобаны аяқтау үшін әлі де жеткілікті қаражат жетіспейді, сондықтан қайырымдастық қор активті түрде қаржы жинауда, келесі кезеңге Обсерватория мұнарасын 10 миллион долларға қалпына келтіру және физика, биология және инженерлік ғимараттарды қалпына келтіру кіреді. Физика және биология ғимараттары сәнді қонақ үйге айналады. Обсерватория қонақ үйі 2022 жылы қалпына келтірілген Таунсенд обсерваториясында ашылды. Жер сілкінісінен кейін қайта ашылған алғашқы ғимараттар – 2013 жылдың шілдесінде қайта ашылған Тіркеу бөлімі, Тіркеуге қосымша ғимараттар және Спорт залы болды. Ұлы зал 2016 жылдың маусым айында ашылды.
In the early hours of 4 September 2010, a major earthquake caused extensive damage throughout the Canterbury region. The Arts Centre Te Matatiki Toi Ora buildings were damaged – collapsing chimneys damaged the Great Hall, the Observatory Tower and the Clock Tower. The then Arts Centre director Ken Franklin commented that prior measures taken to reinforce the buildings may have prevented additional damage. The buildings had been insured for NZ$95 million, and this was increased to NZ$120m in January 2011. This was later revised to more than NZ$200m and estimated to take 15 years to accomplish. In July 2012, it was announced that André Lovatt had been secured as its new chief executive, tasking him with the restoration project; Lovatt started in October 2012. Under Lovatt's guidance, the programme was accelerated although with the scope becoming better known, the costs escalated to NZ$290m making it one of the largest heritage restoration projects in the world. The massive restoration programme immaculately restores and strengthens the heritage features of the centre's unique heritage buildings, while fitting them out with the latest modern facilities. With more than two thirds of the centre open again, it is home to museums, art galleries, boutique eateries and retailers, offices, arts and cultural events, a weekly market and venues for hire. While a significant amount of the restoration has been paid for, there is still a substantial shortfall in funds to complete it and the charitable trust is actively fundraising with the next stage to include the $10m restoration of the Observatory Tower and the restoration of the Physics, Biology and Engineering buildings. The Physics and Biology buildings will become home to a boutique hotel. The Observatory Hotel opened in the restored Townsend Observatory in 2022. The first buildings to reopen after the earthquake were Registry, Registry Additions and The Gym with Registry reopening in July 2013. The Great Hall opened in June 2016.
Қолданылуы
Қайта қалпына келтірілген Өнер орталығы Те Мататики Тои Ора ғимараттарында музейлер орналасқан, оның ішінде Ратфордтың кабинеті – ядролық физиканың негізін қалаушы Эрнест Лорд Ратфордтың Кентербери колледжінде және Кентербери университетінің Тиис классикалық ескерткіштері мұражайында оқыған жері, сондай-ақ сәндік өнер галереялары, тамақтанатын орындар, сауда орындары мен кеңселер бар. Орталықта сонымен қатар көптеген арнайы өнер және мәдени шаралар ұйымдастырылады, оның ішінде апталық базар да бар. Әдемі ғимараттар мен бөлмелер жалға алуға қолжетімді. 2019 жылдың 29 қарашасынан 1 желтоқсанына дейін NZ скептиктер конференциясы өткізілді. 2011 жылғы жер сілкінісінен бұрын 1976 жылдан 2010 жылға дейін «Сот» театры, кәсіби театр ұжымы, осы Өнер орталығында орналасқан. «Он екі жергілікті батыр» – Ворчестер бульварында, Өнер орталығының сыртында орналасқан қоладан жасалған бюсттер сериясы. Бұл бюсттер 20 ғасырдың соңында өз салаларында көзге түскен он екі жергілікті Крайстчерч тұрғынын еске алу үшін қойылған. Қазіргі уақытта оларға қол жеткізу мүмкін емес, себебі оларға жақын ғимаратты қалпына келтіру жұмыстары жүріп жатыр.
The restored Arts Centre Te Matatiki Toi Ora buildings are home to museums, including Rutherford's Den, where the father of nuclear physics Ernest, Lord Rutherford studied while at Canterbury College and the University of Canterbury's Teece Museum of Classical Antiquities, as well as boutique art galleries, eateries, retailers and offices. The centre also hosts many special arts and cultural events, including a weekly market, and it has beautiful buildings and rooms available to hire. From 29 November to 1 December 2019, it hosted the NZ Skeptics Conference. Before the 2011 earthquake The Court Theatre, a professional theatre company, was based at The Arts Centre from 1976 until 2010. The Twelve Local Heroes is a series of bronze busts located on Worcester Boulevard outside The Arts Centre to commemorate twelve local Christchurch people who were prominent in their respective fields in the latter part of the 20th century. They are currently unavailable as the building adjacent to it is awaiting restoration.
Басқару
Крайстчерч өнер орталығы қауымдастығы 1974 жылы Кантерберий университеті жаңа Илам кампусына толық көшкен кезде құрылды. 1978 жылы Крайстчерч өнер орталығының сенім кеңесі құрылып, 1979 жылы осы орынның меншік құқығы сенімге берілді. "Te Matatiki Toi Ora" өнер орталығын қайырымдылық сенім кеңесі басқарады. Ол орталық және жергілікті үкіметтерден тұрақты қаржы алусыз, тек донорлық көмекке ғана сүйенеді. Оның бас атқарушы директоры – Филипп Алдридж, ол Андре Ловаттың кеткенінен кейін 2018 жылдың ортасында осы лауазымға тағайындалды.
The Christchurch Arts Centre Association Incorporated was created in 1974, when the University of Canterbury completed its move to its new Ilam campus. The Arts Centre of Christchurch Trust Board formed in 1978 and ownership of the site was transferred to the trust in 1979. The Arts Centre Te Matatiki Toi Ora is governed by a charitable trust board. It relies solely on donations as it receives no ongoing funding from central or local governments. Its chief executive is Philip Aldridge, who took over the role in mid 2018 after the departure of André Lovatt.