Соба – ежелгі Судан қаласы, Алодия патшалығының орталығы. Археологиялық қазбалар, христиан ғимаратының қалдықтары, тарихы мен мәдениеті туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Археологиялық орын және Суданның орталық бөлігіндегі бұрынғы қала
Archaeological site and former town in central Sudan
Соба – қазіргі Суданның орталық бөлігінде орналасқан археологиялық орын және бұрынғы қала. Ортағасырлық Нубияда үш мемлекет болды: Фарс қаласы астанасы болған Нобадия, Донгола қаласы астанасы болған Макурия және Соба қаласы астанасы болған Алодия (Альва). Соңғысы 6-шы ғасырдан бастап 1500 жылға дейін ортағасырлық Нубияның Алодия мемлекетінің астанасы болды. Э.А. Уоллис Бадж оны Хартумнан 19 шақырым қашықтықтағы Көк Ніл өзеніндегі қираған орындар тобымен байланыстырды, онда христиан шіркеуіне айналдырылған мероиттік ғибадатхананың қалдықтары сақталған. 10-шы ғасырда Ибн Селим әл-Асвани қаланы үлкен әрі бай деп сипаттады, бірақ ол, әдетте, онда болмаған болуы мүмкін, ал қазіргі археологиялық зерттеулер оның орташа деңгейдегі орталық болғанын көрсетеді. Қызыл кірпіштен негізінен салынған, тастап кетілген қала 1821 жылы Хартум қаласы құрылғанда құрылыс материалдары үшін тоналды. 1990-шы жылдардан бері Үлкен Хартумның дамуы және маңындағы елді мекендердің өсуі қираған орындарға қауіп тудыруда.
Soba is an archaeological site and former town in what is now central Sudan. Three kingdoms existed in medieval Nubia: Nobadia with the capital in Faras, Makuria with the capital in Dongola, and Alodia (Alwa) with the capital in Soba. The latter used to be the capital of the medieval Nubian kingdom of Alodia from the sixth century until around 1500. E. A. Wallis Budge identified it with a group of ruins on the Blue Nile 12 mile (19 km) from Khartoum, where there are remains of a Meroitic temple that had been converted into a Christian church. In the 10th century Ibn Selim el Aswani described the city as large and wealthy, but he probably never visited it and modern archaeological investigations show it to have been a moderate centre. Built mainly of red brick, the abandoned city was plundered for building material when Khartoum was founded in 1821. Since the 1990s, development from the growth of suburbs in Greater Khartoum has continued to pose a threat to the ruins.
Археологиялық зерттеулер
Қаланың өркендеген кезеңінде шамамен 275 гектар жерді құраған, бірақ 2019 жылға дейін жүргізілген қазба жұмыстары осы аумақтың шамамен 1% -ын ғана қамтыды. Зерттеулерді Суданның Ежелгі Ескерткіштер мен Мұражайлар Ұлттық Корпорациясы (NCAM) және Шығыс Африкадағы Британдық Институтының экспедициялары жүргізді, көбінесе асфальт жол салу және оның бойындағы құрылыс жұмыстары салдарынан жасалған археологиялық іздестірулердің аясында. 1900 жылдардан бастап, қазіргі заманғы ғимараттар ескі орындардың үстін жаба бастады, нәтижесінде қазіргі заманғы құрылыстар кіріп, учаскенің жартысын құрады. 2019 жылы «Соба – Алуаның жүрегі» атты көп салалы жоба басталды. Оны Польшаның Варшава университетінің Жерорта теңізі археологиясы орталығы және Польша Ғылым академиясының Археология және Этнология институты бірлесіп жүргізеді, жоба жетекшісі – Мариуш Држевецки (PCMA UW). Бір ауданда ірі сәулеттік кешендер бір-бірінен қашықта орналасқан, ал екіншісінде көшелердің анық жоспары байқалады. Алуа патшалығының билеушілерінің резиденциясы әлі анықталған жоқ.
In its heyday, the city covered approximately 275 hectares, but the excavations carried out prior to 2019 only encompassed about 1% of this area. The research was conducted by, among others, expeditions from the Sudanese National Corporation for Antiquities and Museums (NCAM) and the British Institute in Eastern Africa, mostly as part of salvage excavations resulting from the construction of a tarmac road and the building activity along it. Since the 1900s, modern buildings started to covered the remains, resulting in modern development covering about half of the site. In 2019, the interdisciplinary project “Soba – the heart of Alwa” was commenced. It is carried out by the Polish Centre of Mediterranean Archaeology University of Warsaw and the Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences and is directed by Mariusz Drzewiecki (PCMA UW). In one of the quarters, large architectural complexes stood at a distance from each other; in another, a clear street grid is visible. The residence of the kingdom of Alwa’s rulers has not yet been identified.